| YouTube Channel

नैषधः (naiSadhaH)

 
Apte 1890
English
नैषधः 1 A king of the Niṣadhas.
2 Especially, an epithet of king Nala, q. v.
3 A native or inhabitant of Niṣadha.
4 N. of a Mahākāvaya by Śrīharṣa, treating of the adventures of Nala, king of the Nishadhas.
Apte Hindi
Hindi
नैषधः
पुं*
 - निषध+अण्
निषध देश का राजा
नैषधः
पुं*
 - निषध+अण्
"विशेषतः, राजा नल का विशेषण"
नैषधः
पुं*
 - निषध+अण्
"निषध देश का वासी, या जो निषध देश में उत्पन्न हुआ हो"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नैषधः
noun
एकः जनसमुदायः ।
"नैषधानाम् उल्लेखः महाभारते विष्णुपुराणे च अस्ति"
Synonyms:
 नैषधः
noun
एकः राजवंश ।
"नैषधस्य उल्लेखः भागवतपुराणे अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नैषधः,
पुं,
 (निषधानां राजा । निषध + अण् ।)नलराजा । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा, महा-भारते । ३ । ५३ । १६ ।“तस्याः समीपे तु नलं प्रशसंसुःकुतूहलात् ।नैषधस्य समीपे तु दमयन्तीं पुनः पुनः ॥
”निषधदेशाधिपतिः । यथा, रघुः । १८ । १ ।“स नैषधस्यार्थपतेः सुताया-मुत्पादयामास निषिद्धशत्रुः ॥
”वर्षविशेषः । जम्बुद्वीपेश्वरोऽग्नीध्रस्तु स्वपुत्त्रायहरिवर्षाय वर्षमेतद्दत्तवान् । यथा, विष्णु-पुराणे । २ । १ । २० ।“तृतीयं नैषधं वर्षं हरिवर्षाय दत्तवान् ॥
”नैषधं नलमधिकृत्य कृतो ग्रन्थः । नैषध + अण् ।स्वनामख्यातो हर्षदेवविरचितो द्वाविंशसर्गा-त्मकः काव्यग्रन्थविशेषः । यथा, --“उदिते नैषधेकाव्ये क्व माघः क्वच भारविः ॥
” * ॥
निषधानामयमिति । “तस्येदम् ।” ४ । ३ । १२० ।इत्यण् ।) निषधसम्बन्धिनि, त्रि ॥