नैरृत (nairRta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नैरृत m.
  (-तः)
	 1. A demon,  a fiend.
	 2. The ruler of the south-west
quarter.
	 f.
  (-ती)
	 1. The south-west quarter.
	 2. An epithet of
Durgā.
 E.
  निऋति said to be a proper name,  and अण् aff.
  

Capeller Eng

English

 नैरृत॑ f.
  ई॑ belonging or consecrated to Nirṛti (also
नैरृत्य)
 m.
  a child of N.
 ,  demon,  Rakṣas
 n.
  E.
  of a lunar mansion. 

Yates

English

 नैरृत (तः) 1.
m.
  A demon
 ruler
of the S. W. quarter.
f.
  (ती)
The south-west quarter.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   नैरृत  nairRta  adj.
   relating to the lunar mansion nairRta   
   नैरृत  nairRta  adj.
   south-western   
   नैरृत  nairRta  adj.
   belonging to the rAkSasas  
   नैरृत  nairRta  m.
   demon    
   नैरृत  nairRta  m.
   child of nirRti  
   नैरृत  nairRta  n.
   lunar mansion mUla     
            

 
   नैरृत  nairRta n.
   lunar mansion mUla   
   देवसेन  devasena m.
   particle of mUlaprakRti   
   दाशमूलिक  dAzamUlika adj.
   coming from the dazamUla   
   मूलबर्हण  mUlabarhaNa f.
   name of the nakSatra mUla    
   अजवीथी  ajavIthI f.
   comprehending the asterisms mUla   
   मूलकादिसुत  mUlakAdisuta m.
 n.
 f.
   gruel made of the root of mUlaka   
   मूलक  mUlaka adj.
   born under the constellation mUla   
   ग्रहनेमि  grahanemi m.
   section of the moon's course between the asterisms mUla and mRgaziras     
            

Wilson

English

 नैरृत
m.
  (-तः)
1 A demon,  a fiend.
2 The ruler of the south-west quarter.
f.
  (-ती) The south-west quarter.
E.
  निरृति said to be a proper name,  and अञ् aff.
  

Apte 1890

English

 नैरृतः 1 A demon
 भयमप्रलयोद्वेगादाचख्युर्नैरृतोदधेः R. 10. 34
 11. 21
 12. 43
 14. 4
 15. 20. 
2 The regent of the south-western direction. 
तं The lunar mansion called Mūla. 

Monier Williams Cologne

English

 नैर्—ऋत॑ mf(ई॑)n.  belonging or consecrated to Nirṛti (q.v.),  AV.
  
 ŚBr.
   &c.
  

 south-western,  Mn.
  
 MBh.
  
 Suśr.
  &c.

 belonging to the Rākṣasas,  MBh.
   (See m.
 )

 relating to the lunar mansion Nairṛta (Mūla),  Cat.
 

 नैर्—ऋत॑ m.
  a child of Nirṛti,  a Rākṣasa or demon,  MBh.
  
 R.
  &c.
   (-कन्या f.
  a Rākṣasa girl,  R.
 
 -राज m.
  the R°-king,  ib.)

 नैर्—ऋत॑ m.
  N.
  of one of the Loka-pālas (the ruler of the south-west quarter,  L.
 
 cf.
   Dharmas.
  8)

 of a Rudra,  Hariv.
  (C. निर्-ऋति)

 pl.
  N.
  of a people,  MBh.
  

 नैर्—ऋत॑ n.
  the lunar mansion Mūla,  Var.
 

Monier Williams 1872

English

 नैरृत नैरृत,  अस्,  ई,  अम् (fr. निर्-ऋति),  be-
longing &c. to Nir-ṛti
 south-western
 belonging to
the Rākṣasas
 relating to the lunar mansion Nairṛta
(Mūla)
 (अस्),  m.,  N. of the ruler of the south-west
quarter
 a child or offspring of Nir-ṛti,  a demon, 
imp,  goblin,  Rākṣasa
 N. of a Rudra
 (आस्),  m. pl., 
N. of a people
 (ई),  f. an epithet of Durgā
 (with
or without दिश्) the south-west quarter
 (अम्),  n.
the lunar mansion Mūla.

Macdonell

English

 नैरृत nair-ṛtá,  a.
  (ī́) relating to nirṛti
 🞄south-western
 pointed southward
 m.
  son 🞄of Nirṛti,  demon,  Rākṣasa: ī,  f.
  south-west
 🞄ep. of Durgā
 -ṛtya,  a.
  relating or sacred 🞄to Nirṛti
 south-western. 

Benfey

English

 नैरृत नैरृत,  i. e. निरृति + अ, 
 I. adj.
 , 
f.
  ती।
 1. Southwestern,  Man.  11,  104.
 II. m.
 
 1. A son of Nirṛti,  i. e. a Rāk-
ṣasa or demon,  Ragh. 12,  43.
 2. pl.
The name of a people.
 III. adj.
  Be-
longing to the Rākṣasas or demons, 
MBh. 12,  6132.
 IV. f.
  ती,  A name of
Durgā,  Dev. 5,  9.

L R Vaidya

English

 nErfta {% m. %} A demon,  नैरृता यत्पुरोदधुः R.xii.43,  x.34,  xi.21.

Bopp

Latin

 नैरृत (a निरृति,  quod nom. pr. esse dicitur,  s. अ) I. subst.
m.
1) daemon,  malus genius.
2) Nom. pr. Genii,  qui
plagae ad Africum sitae praeest. AM. II. Adj. nirriti-
cus. A. 4. 30.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Nairṛta,  or °ti (?),  m. (Skt. Lex. id.),  n. of the guardian (lokapāla) of the southwest
 cf. Skt. °tī (diś): °taḥ Dharmas 〔8〕
 °tiḥ Mvy 〔3156〕 (read °taḥ? Mironov,  however,  °tiḥ,  printed Naiṛtiḥ).

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
तिर्यग्दिशां तु पतय इन्द्राग्नियमर्नैरृताः ।
वरुणो वायुकुबेरावीशानश्च यथाक्रमम् ॥ १६९ ॥
-wordlist-
 
ऐन्द्री (स्त्री),  पूर्वा (स्त्री),  आग्नेयी (स्त्री),  दक्षिणपूर्वा (स्त्री),  यामी (स्त्री),  दक्षिणा (स्त्री),  नैरृती (स्त्री),  दक्षिणपश्चिमा (स्त्री),  वारुणी (स्त्री),  पश्चिमा (स्त्री),  वायव्या (स्त्री),  उत्तरपश्चिमा (स्त्री),  कौबेरी (स्त्री),  उत्तरा (स्त्री),  ऐशानी (स्त्री),  उत्तरपूर्वा (स्त्री),  इन्द्र (पुं),  पूर्वदिक्पति (पुं),  अग्नि (पुं),  दक्षिणपूर्वदिक्पति (पुं),  यम (पुं),  दक्षिणदिक्पति (पुं),  नैरृत (पुं),  दक्षिणपश्चिमदिक्पति (पुं),  वरुण (पुं),  पश्चिमदिक्पति (पुं),  वायु (पुं),  उत्तरपश्चिमदिक्पति (पुं),  कुबेर (पुं),  उत्तरदिक्पति (पुं),  ईशान (पुं),  उत्तरपूर्वदिक्पति (पुं)

--source--
 
स्याद्राक्षसः पुण्यजनो नृचक्षा यात्वाशरः कौणपयातुधानौ ।
रात्रिंचरो रात्रिचरः पलादः कीनाशरक्षो निकसात्मजाश्च ॥ १८७ ॥
क्रव्यात्कर्बुरनैरृतावसृक्पो वरुणस्त्वर्णवमन्दिरः प्रचेताः ।
जलयादःपतिपाशिमेघनादा जलकान्तारः स्यात्परंजनश्च ॥ १८८ ॥
-wordlist-
 
राक्षस (पुं),  पुण्यजन (पुं),  नृचक्षस् (पुं),  यातु (क्ली),  आशर (पुं),  कौणप (पुं),  यातुधान (पुं),  रात्रिञ्चर (पुं),  रात्रिचर (पुं),  पलाद (पुं),  कीनाश (पुं),  रक्षस् (पुं),  निकसात्मज (पुं),  क्रव्याद् (पुं),  कर्बुर (पुं),  नैरृत (पुं),  असृक्प (पुं),  वरुण (पुं),  अर्णवमन्दिर (पुं),  प्रचेतस् (पुं),  जलपति (पुं),  यादःपति (पुं),  पाशिन् (पुं),  मेघनाद (पुं),  जलकान्तार (पुं),  परञ्जन (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

यातु
यातु,  यातुधान,  क्रव्याद,  राक्षस,  रक्षस्,  नक्तञ्चर,  नैरृत,  कौणप,  नैकषेय
यातूनि यातुधानाः क्रव्यादा राक्षसाश्च रक्षांसि ।
नक्तञ्चरनैर्ऋतकौणपास्तथा नैकषेयाः स्युः ॥ ७३ ॥
verse 1.1.1.73
page 0010

इन्द्र
इन्द्र,  अनल,  यम,  नैरृत,  वरुण,  मरुत्,  धनद,  रुद्र,  दिक्पालाः
इन्द्रानलयमनैर्ऋतवरुणमरुद्धनदरुद्रदिक्पालाः ॥ १०० ॥
verse 1.1.1.100
page 0013

Mahabharata

English

Nairṛta^1,  pl. (ºāḥ) (“the sons of Nirṛti”) = Rākshasa,  pl. § 125 (Aṃśāvat.): I,  66,  2618 (Rākshasāḥ,  son of Nirṛti and Adharma).--§ 445 (Nivātakavacayuddhap.): III,  173,  12247.--§ 539 (Kumbhakarṇādivadha): III,  287,  16437 (the followers of Rāvaṇa).--§ 564 (Mātalīyop.): V,  100,  3571 (Yātudhānāḥ?).--§ 565 (Gālavacarita): V,  109,  3786 (ºāṇāṃ sahasrāṇi,  in the south)
 111,  3832 (atra,  i.e. in the north,  Saugandhikavanaṃ Nºair api rakshyate).--§ 615u (Skanda): IX,  45,  2530 (senāṃ Nºsaṅkulāṃ,  given to Skanda by the gods)
 46,  2721 (dadau Nºmukhyebhyas trailokyaṃ Pāvakātmajaḥ,  i.e. Skanda).--§ 615x (Kubera): IX,  47,  2759 (ºaiśvaryaṃ,  sc. Kubera's).--§ 641 (Rājadharm.): XII,  67,  2521 (sukhe dhāsyasi naḥ Kubera iva Nºān)
 74,  2812 (created(?) by Kubera and dispatched against the troops of Mucukunda).--§ 673b (Bali-Vāsavasaṃv.): 227,  8266.

Nairṛta^2,  pl. (ºāḥ),  a people. § 574 (Jambūkh.): VI,  9,  359 (Ānartta-Nºāḥ,  among the peoples of Bhāratavarsha).

Nairṛta,  adj. (“belonging to Nirṛti or to the Nairṛtas). § 306 (Anudyūtap.): II,  80,  2641 (ºān darbhān,  i.e. pointing to the south-west?).--§ 443 (Nivātakavacayuddhap.): III,  168,  12021 (ºāni,  sc. astrāṇi).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII,  156,  6864 (akshauhiṇīṃ…Nºīṃ).-§ 615u (Skanda): IX,  46,  2673 (ºī senā,  i.e. the army of Skanda).--§ 655 (Āpaddh.): XII,  165,  6090 (ºīṃ diśaṃ,  i.e. the south-west).--§ 656 (Khaḍgotpattik.): XII,  166,  6132 (bhūmiñ ca Nºīṃ,  created by Brahmán).

पुराणम्

English

नैरृत / NAIRṚTA. An urban region in ancient india. (bhīṣma parva,  Chapter 9,  Verse 51).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नैरृतः,  पुं,
   (निरृतेरपत्यम् । इत्यण् ।) राक्षसः ।(यथा,  महाभारते । १ । ६६ । ५५ ।“तस्यापि निरृ तिर्भार्य्या नैरृता येनराक्षसाः ॥
”)पश्चिमदक्षिणकोणाधिपतिः । इत्यमरः । १ ।१ । ६३,  १ । ३ । २ ॥
 ज्योतिषमते तत्कोणा-धिपती राहुः । यथा,  --“सूर्य्यः शुक्रः क्षमापुत्त्रः सैंहिकेयः शनिः शशी ।सौम्यस्त्रिदशमन्त्री च प्रागादिदिगधीश्वराः ॥
”इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नैरृत पुंस्त्री निरृतेरपत्यम् अण् । १ राक्षसे अमरःस्त्रियां ङीष् । “तस्यापि (अधर्मस्य) निरृतिर्भार्य्या नै-रृता येन राक्षसाः” भा० आ० ६६ त० । निरृतिशब्देइयं मृत्योर्भार्य्येत्युक्तं कल्पभेदादविरोधः । “भवनप्रस-योद्वेलादाचख्यर्नैरृतोदधे” रघुः । निरतेरिदम् अण्२ निरृतिसम्बन्धिनि स्त्रियां ङीप् । सा च ३ दक्षिणप-श्चिमदिशि ४ राक्षसशक्तौ च “नैरृतीं दिशमाश्रयेत्”आ० त० । ५ मूलनक्षत्रे न०
  तस्य तद्देवताकत्वात् तथात्वम् ।

Capeller

German

 नैरृत॑ f.
  रि॑ der Nirrti gehörig o. geweiht
(auch नैरृत्य). m.
  ein Kind der N.,  Unhold, 
Dämon
 n.
  N. eines Mondhauses.

Burnouf

French

 नैरृत नैरृत m.
  (निरृति) démon,  mauvais
 génie.
		 Le Régent du sud-ouest. -- S. f.
  नैरृती
la région du sud-ouest.
नैरृत a. du sud-ouest
 qui se rapporte au Régent du
sud-ouest.

Stchoupak

French

 नैरृत-
 -ई- a. relatif ou consacré à Nirṛti 
 sud-ouest, 
tourné vers le S.O. 
 qui appartient aux démons 
 m.
  démon,  Rākṣasa 
 pl.
  n.
 
d'un peuple 
 -इ- m.
  n.
  d'un démon. 
°कन्या- f.
  fille de Rākṣasa.
°राज- m.
  roi des Rākṣasa.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.