| YouTube Channel

नॄ (nRR)

 
Apte
English
नॄ [n]ॄ, 9
P.
To bring to.
To lead.
Monier Williams Cologne
English
नॄ
cl.
 9.
P.
 नृणाति, to lead,
Dhātup.
 xxxi, 25.
Monier Williams 1872
English
नॄ नॄ, cl. 9. P. नृणाति, ननार, &c., to
lead: Caus. नरयति, नारयति, &c.
Benfey
English
† नॄ NṜ, ii. 9, नृणा, Par. To lead.
Kridanta Forms
Sanskrit
नॄ (नॄ꣡ नये - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = नरणम्
अनीयर् = नरणीयः - नरणीया
ण्वुल् = नारकः - नारिका
तुमुँन् = नरितुम् / नरीतुम्
तव्य = नरितव्यः / नरीतव्यः - नरितव्या / नरीतव्या
तृच् = नरिता / नरीता - नरित्री / नरीत्री
क्त्वा = नीर्त्वा
ल्यप् = प्रनीर्य
क्तवतुँ = नीर्णवान् - नीर्णवती
क्त = नीर्णः - नीर्णा
शतृँ = नरन् - नरन्ती
नॄ (नॄ꣡ नये - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = नरणम्
अनीयर् = नरणीयः - नरणीया
ण्वुल् = नारकः - नारिका
तुमुँन् = नरितुम् / नरीतुम्
तव्य = नरितव्यः / नरीतव्यः - नरितव्या / नरीतव्या
तृच् = नरिता / नरीता - नरित्री / नरीत्री
क्त्वा = नीर्त्वा
ल्यप् = प्रनीर्य
क्तवतुँ = नीर्णवान् - नीर्णवती
क्त = नीर्णः - नीर्णा
शतृँ = नृणन् - नृणती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 नॄ
मूलधातुः:
धात्वर्थः:
 नये
गणः:
 क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 नृणाति
अनुबन्धादिविशेषः:
 प्वादिः ल्वादिः च
धातुप्रदीपः
Sanskrit
नॄ नये
- नृणाति ननार ननरतुः नीर्णम् नीर्णिः नरः नारी 24
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नॄ, गि नीतौ । कविकल्पद्रुमः ॥
(क्र्यां-प्वां-परं-सकं-सेट् ।) गि, नृणाति नीर्णः नीर्णिः । नीतिःप्रापणा । इति दुर्गादासः ॥
नॄ, म नीतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(स्वां-णिचिघटां-सकं-सेट् ।) म, नरयति । नीतिः प्रापणा ।इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नॄ नीतौ क्र्यादि० प्वादि०
पर०
सक०
 सेट् । नृणाति अना-रीत् अणोपदेशत्वान्न णत्वम् कविकल्पद्रुमः पाणिनि-मते नृ न ये इति ह्रस्वान्तएव पाठः । तस्यैव णोपदेशपर्युदासता ।
नॄ नये
भ्वा०
पर०
सक०
 सेट् । नरति अनारीत् । घटा० णिच् नरयति । न णत्वम् ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
नॄ नये
- क्र्य्यादेर् (924) मित्त्वार्थं विरलोऽस्य पाठः नृणन्तं प्रयुङ्क्ते नरयति 788
नॄ नये
- नृणाति नीर्णः, [नीर्णिः] घटादौ (1546) नरयति नरोऽचि (द्र0 3 134) नृनरयोर्वृद्धिश्च (4173 गणसूत्र)-नारी 23
धातुवृत्तिः
Sanskrit
नॄ (अर्थः) नये
( नरयति अनरि अनारीत्यादि अन्यत्र नारयति ) मैत्रेयस्तु नामुमिच्छति यदाह नृ नय इत्यप्येके इति 797
नॄ (अर्थः) नये
( नृणाति नीर्णम् नीर्णवान् नरः ) पचाद्यच् ( ना ) "नयतर्डिच्च'' इति नयतेरृन्प्रत्ययः स च डित् ( नारी ) "नृनरयोर्वृद्धिश्च'' इति शाङ्गरवादिपाठान्डीन् वृद्धिश्च 24
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“नॄ नये”@} 2 प्वादिः।
ल्वादिः, घटादिश्च।
नारकः-रिका, नरकः-रिका, निनरिषकः-निनरीषकः-निनीर्षकः-षिका, 3 नेनिरकः-रिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि क्रैयादिकदृणातिवत् 4 ज्ञेयानि।
पचाद्यचि--नरः- 5 नारी।
6 विश्वानरः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९५५)
02
=>
 (९-क्र्यादिः-१४९५। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्०८३१+ २५]
04
=>
 (८६८)
05
=>
 [[१। स्त्रियाम्, ‘नृनरयोर्वृद्धिश्च’ (ग। सू। ४-१-७३) इति ङीन् वृद्धिश्च।]]
06
=>
 [[२। ‘नरे संज्ञायाम्’ (६-३-१२९) इति पूर्वपदभूतस्य विश्वशब्दस्य दीर्घः।]]
Burnouf
French
*नॄ नॄ, Vd. नृणामि 9
p. ननार
etc.
Mener, amener
cf. नी।