| YouTube Channel

नृपति (nRpati)

 
शब्दसागरः
English
नृपति
m.
 (-तिः)
1. A name of KUVERA.
2. A king, a sovereign.
E.
 नृ
man, and पति a master.
Capeller Eng
English
नृप॑ति
m.
 = नृप.
Yates
English
नृ-पति (तिः) 2.
m.
 Kuvera
a king.
Spoken Sanskrit
English
नृपति { न्र्प } nRpati { nrpa }
m.
 king
नृपति nRpati
m.
 lord of men
नृपति nRpati
m.
 prince
नृपति nRpati
m.
 sovereign
Wilson
English
नृपति
m.
 (-तिः)
1 A name of KUVERA.
2 A king, a sovereign.
E.
 नृ man, and पति a master.
Monier Williams Cologne
English
नृ—प॑ति
m.
 ‘lord of men’, king, prince, sovereign,
RV.
 (where also with नृणाम्)
&c.
&c.
N.
 of Kubera,
L.
Macdonell
English
नृपति nṛ-páti,
m.
 prince, king, ruler: -kanyakā,
f.
 princess, -patha,
m.
 kingʼs road, 🞄highway, -śāsana,
n.
 decree of the king.
Apte Hindi
Hindi
नृपतिः
पुं*
 नृ-पतिः -
राजा
नृपतिः
पुं*
 - "नरान् पाति रक्षति - नृ+पा+क, नृणां पतिः, ष* त*, "
राजा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नृपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಜ /ದೊರೆ
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) - "डितिः" (उ० ४-५७)
व्युत्पत्तिः - > नॄन् पाति
प्रयोगाः - > "नेत्रव्रजाः पौरजनस्य तस्मिन् विहाय सर्वान् नृपतीन् निपेतुः"
उल्लेखाः - > तघु० ६-७
नृपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷತ್ರಿಯ
प्रयोगाः - > "विप्रस्य त्रिषु वर्णेषु नृपतेर्वर्णयोर्द्वयोः । वैश्यस्य वर्णे चैकस्मिन् षडेतेऽपसदाः स्मृताः"
उल्लेखाः - > मनु० १०-१०
L R Vaidya
English
nf-pati {% m. %} a king, R.ii.30, iii.70.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१६, अवनिप, अष्टि, इन्दुकला, कला, क्ष्माप, नृप, नृपति, पृथ्वीश, भूप, भूपति, भूमिप, रिथ, शशिकला
Bopp
Latin
नृपति m. (e नृ et पति dominus)
1) virorum dominus.
2) dominus, rex in universum. N. 12. 35.
Lanman
English
nṛ-páti, m. lord of men, i. e. prince, king.
[acct, 1267a.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rgyal po
१) अधिप २) अध्यक्ष ३) कृति ४) क्षत्रिय ५) जिन ६) नरपति ७) नरेश्वर ८) नृप ९) नृपति १०) नृपत्व ११) नृपेन्द्र १२) पार्थिब १३) भूप १४) भूमत् १५) भूमिधर १६) भूमिपाल १७) राजन् १८) राजत्व
mi bdag rgyal po
नृपति
नाममाला
Sanskrit
मनुष्यधव, मानुषधव, मर्त्यधव, मनुजधव, मानवधव, नरधव, नृधव, पुन्धव, पुरुषधव, गोधाधव, मनुष्यपति, मानुषपति, मर्त्यपति, मनुजपति, मानवपति, नरपति, नृपति, पुंंस्पति, पुरुषपति, गोधापति, नृप
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।
ना पुमान् पुरुषो गोधा धवः स्यात्तत्पतिर्नृपः ॥ २८ ॥
verse 0.1.1.28
page 0014
Vedic Reference
English
Nṛ-pati, ‘lord of men, ’ in the Rigveda^1 and later^2 denotes
a ‘king’ or a man of the ruling class (Kṣatriya).
1) ii. 1, 1. 7
iv. 20, 1
vii. 69, 1
x. 44, 2. 3.
2) Av. v. 18, 1. 15
Taittirīya Āraṇ-
yaka, vi. 3, 3
x. 77, etc.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नृपतिः,
पुं,
 (नॄन् पातीति । पा रक्षणे + डतिः ।यद्वा, नृणां पतिः ।) राजा । (यथा, मनुः ।७ । ३४ ।“अतस्तु विपरीतश्च नृपतेरजितात्मनः ।संक्षिप्यते यशो लोके घृतविन्दुरिवाम्भसि ॥
”)कुवेरः । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नृपति
पु०
 नॄन् पाति पा--डति ६ त० । १ कुवेर २ नृपाले रा-जनि च शब्दरत्ना० “जाताभिघङ्गो नृपतिर्निषङ्गात्”रघुः । नृनाथादयोऽपि राजनि । ३ क्षत्रिये “नृपते-र्वर्णयोर्द्वयोः” मनुः ।
Capeller
German
नृप॑ति
m.
 = नृप.
Grassman
German
nṛ-páti, m., Männerherr, Fürst, Gebieter.
-e indra {102, 8}
{546, 1}
{870, 2}
{887, 22}
{1023, 6}
agne {192, 1} (nṛṇā́m), _{192, 7}.
-is índras {316, 1}
ráthas (aśvínos) {585, 1}.
-im índram {870, 3}
(agním) {71, 8}
〰 ná śū́ram (dadhikrā́m) {334, 2}
janā́nām {933, 5} (dákṣiṇāvantam). —
-ī [V. du.] aśvinā {583, 1}
{587, 4}.
-ī [N. A.] 〰 iva {620, 6} (índrāsómā)
{932, 4} (aśvínau).