| YouTube Channel

नृत्त (nRtta)

 
शब्दसागरः
English
नृत्त
m.
 (-त्तं) Dancing.
E.
 नृत् to dance,
aff.
 क्त.
Capeller Eng
English
नृत्त॑
n.
 dance.
Yates
English
नृत्त (त्तं) 1.
n.
 Dancing.
Spoken Sanskrit
English
नृत्त - nRtta -
n.
 - acting
नृत्त - nRtta -
n.
 - dancing
नृत्त - nRtta -
n.
 - gesticulation
नृत्त - nRtta -
n.
 - dance
Wilson
English
नृत्त
n.
 (-त्तं) Dancing.
E.
 नृत to dance,
aff.
 क्त.
Apte
English
नृत्तम् [nṛttam] नृत्यम् [nṛtyam], नृत्यम् Dancing, acting, a dance, pantomime, gesticulation
नृत्तादस्याः स्थितमतितरां कान्तम्
M.*
 2.7
नृत्यं मयूरा विजहुः
R.*
 14.69
Me.*
 34, 36
R.*
 3.19.
Comp.
 प्रियः an epithet of Śiva.
a peacock. -शाला a dancing hall. -शास्त्रम् the science or art of dancing.-स्थानम् a stage, dancing room. -हस्तः the position of the hands in dancing.
Apte 1890
English
नृत्तं, नृत्यं Dancing, acting, a dance, pantomime, gesticulation, नृत्तादस्याः स्थितमतितरां कांतं M. 2. 7
नृत्यं मयूरा विजहुः R. 14. 69
Me. 32, 36
R. 3. 19.
Comp.
प्रियः {1} an epithet of Śiva. {2} a peacock.
शाला a dancing hall.
स्थानं a stage, dancing room.
Monier Williams Cologne
English
नृत्त॑
n.
 dancing, acting, gesticulation,
AV.
ŚBr.
&c.
Monier Williams 1872
English
नृत्त, अम्, n. dancing, acting, gesticulation.
—नृत्त-मय, अस्, ई, अम्, consisting in dance.
Macdonell
English
नृत्त nṛt-tá, (pp.)
n.
 dance: -maya,
a.
 (ī) 🞄consisting of dancing.
Apte Hindi
Hindi
नृत्तम्
नपुं*
 - "नृत्+क्त्, क्यप् वा"
"नाच, अभिनय"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नृत्त
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನರ್ತನ /ಕುಣಿತ
निष्पत्तिः - > नृती (गात्रविक्षेपे) - "क्तः" (३-३-११४)
प्रयोगाः - > "नाथभक्तिपरिष्कार्या नृत्तलीलामिव स्पृशन्" ।, "नृत्तादस्याः स्थितमतितरां कान्तमृज्वायतार्धम्" ।
उल्लेखाः - > याद० १६-६३, माल० २-६
L R Vaidya
English
nftta {% n. %} 1. Dancing, acting, dance, pantomime, Megh.i.32, 36, R.iii.19, xiv.69.
Bopp
Latin
नृत्त n. (r. नृत् s. त) saltatio. Lass. 39. 11.
Kridanta Forms
Sanskrit
नृत् (नृ꣡तीँ꣡ गात्रविक्षेपे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = नर्तनम्
अनीयर् = नर्तनीयः - नर्तनीया
ण्वुल् = नर्तकः - नर्तिका
तुमुँन् = नर्तितुम्
तव्य = नर्तितव्यः - नर्तितव्या
तृच् = नर्तिता - नर्तित्री
क्त्वा = नर्तित्वा
ल्यप् = प्रनृत्य
क्तवतुँ = नृत्तवान् - नृत्तवती
क्त = नृत्तः - नृत्ता
शतृँ = नृत्यन् - नृत्यन्ती
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।
नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥
-wordlist-
गीत (क्ली), गान (क्ली), गेय (क्ली), गीति (स्त्री), गान्धर्व (क्ली), नर्तन (क्ली), नटन (क्ली), नृत्य (क्ली), नृत्त (क्ली), लास्य (क्ली), नाट्य (क्ली), ताण्डव (पुंक्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नृत्तं,
क्ली,
 (नृत् + भावे क्तः ।) नृत्यम् । इत्यमर-टीकायां भरतः ॥
(यथा, बृहत्संहितायाम् ।५ । ७३ ।“नृत्तज्ञशस्यप्रवराङ्गनानांधनुष्करक्षत्त्रतपस्विनाञ्च ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नृत्त(त्य)
न०
 नृत--क्त क्यप् वा । तालमानयुक्ते सविलासा-ङ्गविक्षेपरूपे नर्त्तने “ताण्डवं नटनं नृत्यं लास्यं नृत्यञ्चनर्त्तने” अमरे ईषद्भेदेऽपि पर्यायता । तल्लक्षणादि यथा“देवरुच्या प्रतीतो यस्तालमानरसाश्रयः । सविलासोऽङ्गविक्षेपो नृत्यमित्युच्यते बुधैः । ताण्डवश्च तथा खास्यंद्विविधं नृत्यमुच्यते । अङ्गविक्षेपबाहुल्यं तथाभिनय-शून्यता । यत्र सा पेरलिस्तस्याः संज्ञा देशीति लोकतः ।क्लेदनं भेदनं यत्र बहुरूपा मुखावली । ताण्डवं बहु-रूपन्तद्वारुणागलमुद्धतम् । छुरितं यौवतञ्चेति लास्य”द्विविधमुच्यते । यत्राभिनयाद्यैर्भावैरसैराश्लेषचुम्बनैः ।नायिकानायकौ रङ्गे नृत्यतश्छुरितं हि तत् । मधुरंबद्वलीलाभिर्नटीभिर्यत्र नृयते । वशीकरणविद्याभं त-ल्लास्यं यौवतं मतम् । गेयादुत्तिष्ठते वाद्यं वाद्यादुत्तिष्ठतेलयः । लयतालसमारब्धं ततो नृत्यं प्रवर्त्तते” सङ्गी-तदा० । अपरूपस्य नृत्यं व्यर्थं यथा “नृत्येनालमरु-पेण सिद्धिर्नाट्यस्य रूपतः । चार्वधिष्ठानवन्नृत्यं नृत्य-मन्यद्विडम्बना” इति मार्क०
पु०
 “रङ्गस्य दर्शयित्वा न-र्त्तकी निवर्त्तते यथा नृत्यात्” सा० का० । “गोपाङ्गनानृत्यमनन्दयत्तम्” भट्टिः ।
Capeller
German
नृत्त॑ (s. नर्त्)
n.
 Tanz.
Burnouf
French
नृत्त नृत्त pp. de नृत्। -- S.
n.
 danse.