| YouTube Channel

नूपुर (nUpura)

 
शब्दसागरः
English
नूपुर mn. (-रः-रं) An ornament for the toes and feet.
E.
 णु to praise or
be praised,
aff.
 क्विप्
or नू an ornament, पुर् to precede,
aff.
 क.
Capeller Eng
English
नूपुर
m.
n.
 an ornament for the toes or ankles of women
p.
 नूपु°रिन् & नूपु°रवन्त्.
Yates
English
नू-पुर (रः-रं) 1.
m.
n.
 An ornament
for the ancles or toes.
Spoken Sanskrit
English
नूपुर - nUpura -
n.
 - anklet
मञ्जीर - maJjIra -
n.
 - anklet
परिहाटक - parihATaka -
adj.
 - anklet
पादाङ्गदी - pAdAGgadI -
f.
 - anklet
पादकिलिका - pAdakilikA -
f.
 - anklet
पादनालिका - pAdanAlikA -
f.
 - anklet
पादपालिका - pAdapAlikA -
f.
 - anklet
किङ्किणी - kiGkiNI -
f.
 - tinkling anklet
मञ्जीरक्वणित - maJjIrakvaNita -
n.
 - tinkling of anklets
सनूपुर - sanUpura -
adj.
 - adorned with anklets
पादपाश - pAdapAza -
m.
 - foot-rope or an anklet
शङ्खनूपुरिणी - zaGkhanUpuriNI -
f.
 - having shell-bracelets and anklets
नूपुरवत् - nUpuravat -
adj.
 - adorned with anklets or foot-ornaments
नूपुर - nUpura -
n.
 - anklet
नूपुर - nUpura -
m.
n.
 - ornament for the toes or ankles or feet
Wilson
English
नूपुर
mn. (-रः-रं) An ornament for the toes and feet.
E.
 णु to praise or be praised.
aff.
 क्विप्, नू an ornament, पुर to
precede,
aff.
 क.
Apte
English
नूपुरः [nūpurḥ] रम् [ram], रम् An anklet, ornament for the feet
न हि चूडामणिः पादे नूपुरं मूर्ध्नि धार्यते
H.*
 2.71
गूढा नूपुरशब्दमात्रमपि मे कान्ता श्रुतौ पातयेत्
V.*
 3.15.
Apte 1890
English
नूपुरः
रं An anklet, an ornament for the feet
न हि चूडामणिः पादे नूपुरं मूर्ध्नि धार्यते H. 2. 71.
Monier Williams Cologne
English
नूपुर mn. (ifc. f(आ). ) an ornament for the toes or ankles or feet, an anklet,
MBh.
Kāv.
&c.
नूपुर
m.
N.
 of a descendant of Ikṣvāku,
L.
Monier Williams 1872
English
नूपुर नूपुर, अस्, अम्, m. n. an ornament
for the toes or ancles or feet, an anklet
(अस्), m.,
N. of a descendant of Ikṣvāku.
—नूपुर-वत्, आन्,
अती, अत्, adorned with anklets or foot-ornaments.
Macdonell
English
नूपुर nūpura,
m.
n.
 anklet (esp. of women)
🞄-vat,
a.
 provided with an anklet.
Benfey
English
नूपुर नूपुर,
m.
 and
n.
 An orna-
ment for the ancles or toes, Rām. 3, 58,
32.
Apte Hindi
Hindi
नूपुरः
पुं*
 - नु+क्विप्=नु+पुर्+क
"पाजेब, पैरों का आभूषण"
नूपुरम्
नपुं*
 - नु+क्विप्=नु+पुर्+क
"पाजेब, पैरों का आभूषण"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नूपुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಲಿನ ತೊಡುಗೆ /ಕಾಲಂದಿಗೆ /ಕಾಲ್ಕಡಗ /ಕಾಲಿನ ಗೊಲುಸು
निष्पत्तिः - > नू + पुर (अग्रगमने) - "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > नुवि पुरति
प्रयोगाः - > अनेन तनुमध्यया मुखरनूपुराराविणा नवाम्बुरुहकोमलेन चरणेन सम्भावित ।, ध्वनिरगविवरेषु नूपुराणाम् ।
उल्लेखाः - > माल. ३-१७, किरा० १०-४
नूपुर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಲಿನ ತೊಡುಗೆ /ಕಾಲಂದಿಗೆ /ಕಾಲ್ಕಡಗ /ಕಾಲಿನ ಗೊಲುಸು
L R Vaidya
English
nUpura {% m.n. %} An ornament for the feet, an anklet, Rt.i.5, Am.S.52.
Bopp
Latin
नूपुर m. n. ornamentum, quod feminae in pedibus gerunt.
UR. 30. 7. infr.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rkang btub
नूपुर
rkang gdub
१) नूपुर २) मञ्जीर
rkang gdub can
नूपुर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नूपुरं तु तुलाकोटिः पादतः कटकाङ्गदे ॥ ६६५ ॥
मञ्जीरं हंसकं शिञ्जिन्यंशुकं वस्त्रमम्बरम् ।
सिचयो वसनं चीराच्छादौ सिक्चेलवाससी ॥ ६६६ ॥
पटः प्रौतोऽञ्चलोऽस्यान्तो वर्तिर्वस्तिश्च तद्दशाः ।
-wordlist-
नूपुर (क्ली), तुलाकोटि (पुंक्ली), पादकटक (पुंक्ली), पादाङ्गद (क्ली), मञ्जीर (पुंक्ली), हंसक (पुंक्ली), शिञ्जिनी (स्त्री), अंशुक (क्ली), वस्त्र (पुंक्ली), अम्बर (क्ली), सिचय (पुं), वसन (क्ली), चीर (पुं), आच्छाद (पुं), सिञ्च् (स्त्री), चेल (क्ली), वासस् (क्ली), पट (त्रि), प्रोत (पुं), अञ्चल (पुंक्ली), वर्ति (पुंस्त्री), वस्ति (पुंस्त्री), दशाः (पुंस्त्रीब)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सिञ्जिनी
सिञ्जिनी, पादकटक, तुलाकोटि, नूपुर, मञ्जीर, हंसक, चरणाभरण
सिञ्जिनी पादकटकस्तुलाकोटिस्तु नूपुरम् ।
मञ्जीरं हंसकं स्त्रीणां चरणाभरणं स्मृतम् ॥ ५६१ ॥
verse 2.1.1.561
page 0064
नाममाला
Sanskrit
मञ्जीरक, तुलाकोटि, नूपुर
मञ्जीरकं तुलाकोटिर्नूपुरं तत्र संसृतम् ।
verse 0.1.1.107
page 0053
अमरकोशः
Sanskrit
Word: नूपुरः
Root: नूपुर
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒
Shloka(s):
2|6|109|2 ► पादाङ्गदं तुलाकोटिर्मञ्जीरो नूपुरोऽस्त्रियाम्॥ (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|109|2 ⇢ पादाङगदम् (पादाङ्गद) (नपुं)
➠ 2|6|109|2 ⇢ तुलाकोटिः (तुलाकोटि) (पुं) ⇒ ten millions, end of the beam, foot-ornament of women
➠ 2|6|109|2 ⇢ मञ्जीरः (मञ्जीर) (पुं)
➠ 2|6|109|2 ⇢ मञ्जीरम् (मञ्जीर) (नपुं) ⇒ anklet, bracelet, kind of metre, post round which the string of the churning-stick passes
➠ 2|6|109|2 ⇢ नूपुरः (नूपुर) (पुं)
➠ 2|6|109|2 ⇢ नूपुरम् (नूपुर) (नपुं)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ भूषणम्
उपाधि ➡ आभरणम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नूपुरं,
पुं,
क्ली,
 (नू + क्विप् । नुवि पुरति इति । पुरअग्रगमने + “इगुपधेति ।” ३ । १ । १३५ । इतिकः ।) स्वनामख्यातपादभूषणम् । नेपुर इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । पादाङ्गदम् २ तुला-कोटिः ३ मञ्जीरः ४ हंसकः ५ पादकटकः ६ ।इत्यमरः ॥
पदाङ्गदम् ७ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, मार्कण्डेये । ८२ । २५ ।“नूपुरौ विमलौ तद्वद्ग्रैवेयकमनुत्तमम् ॥
”“गुणवानपि मौखर्य्यात् पादे लुठति नूपुरः ।हारस्तु मूकभावेन कण्टवल्लभतां गतः ॥
इत्युद्भटः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नूपुर
न०
 नू--क्विप् नुवि पुरति पुर--अन्तगमने क । (नेपुर)पादाङ्गदे अमरः “अप्सरोनूपुररवैः प्रनृत्यद्वरबर्हिणः”भा० व० १४६ अ० ।
Capeller
German
नूपुर
m.
n.
 Fußring, Fußschmuck (bes.
bei Frauen).
Burnouf
French
नूपुर नूपुर
m.
n.
 ornement que les femmes portent aux
pieds.
Stchoupak
French
नूपुर-
m.
 (nt. anneau de chevilles, périscélide
-वन्त्- a. qui
porte cet ornement.
°शिञ्जित- a. v. qui fait tinter ses nūpura.