| YouTube Channel

नीलिनी (nIlinI)

 
शब्दसागरः
English
नीलिनी
f.
 (-नी)
1. Indigo, (Indigofera tinctoria.)
2. A black species
of Teori.
E.
 नील black or dark blue, poss
aff.
 इनि, fem. aff, ङीप्.
Yates
English
नीलिनी (नी) 3.
f.
 Indigo
Teori.
Wilson
English
नीलिनी
f.
 (-नी)
1 Indigo, (Indigofera tinctoria.)
2 A black species of Tëori.
E.
 नील black or dark blue, poss.
aff.
 इनि fem.
aff.
 ङीप्.
Apte
English
नीलिनी [nīlinī] नीलिमन् [nīliman], नीलिमन्
m.
 Blue colour, darkness, blueness
प्रारम्भे$पि त्रियामा तरुणयति निजं नीलिमानं वनेषु
Māl.
 5.6
कज्जल- मलिनविलोचनचुम्बनविरचितनीलिमरूपम् Gīt.
नीली(लिः) The indigo plant
तत्र नीलीरसपरिपूर्णं महाभाण्डमासीत्
Pt.*
 1
एको ग्रहस्तु मीनानां नीलीमद्यपयोर्यथा
Pt.*
 1.26
Ms.*
 1.89.
A species of blue fly.
A kind of disease.
Comp.
 -राग
a.
 firm in attachment.
(गः) affection as unchangeable as the colour of indigo, unalterable or unswerving attachment
नीलिरागो दृढप्रेमा Yādava (see also नीलस्नेहः)
न चातिशोभते यन्नापैति प्रेम मनोगतम् । तन्नीलीरागमाख्यान्ति यथा श्रीरामसीतयोः ॥ S. D.
a firm and constant friend. -संधानम् fermentation of indigo. ˚भाण्डम् an indigo vat.
Monier Williams 1872
English
नीलिनी, f. the indigo plant, Indigofera Tinctoria
a species with blue blossoms
N. of the wife of
Aja-mīḍha.
Macdonell
English
नीलिनी nīl-in-ī,
f.
 indigo plant
-i-man, 🞄m. blackness, darkness, dark colour.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नीलिनी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿಗಿಡ
निष्पत्तिः - > "इनिः" (५-२-११५)
व्युत्पत्तिः - > नीलो वर्णोस्त्यस्याः
Bopp
Latin
नीलिनी f. (a नील s. इन्, adjecto signo fem. ई) Indigo-
fera tinctoria.
पुराणम्
English
नीलिनी / NĪLINĪ. A wife of śunaśśepha. A daughter called śānti was born to him of nīlinī. (agni purāṇa, Chapter 278).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नीलिनी,
स्त्री,
 (नीलः प्रशस्ततयास्त्यस्या इति ।इनिः । ततो ङीप् ।) नीलीवृक्षः । इत्यमरः ।२ । ४ । ९५ ॥
(पर्य्यायोऽस्या यथा, वैद्यक-रत्नमालायाम् ।“नीलिनीच्छगलान्त्री स्यादन्तःकोटरपुष्प्यपि ।अजाजी नीलबुह्ना स्यान्नीलपुष्प्यतिलोमशा ॥
”यथा च ।“नीली तु नीलिनी तूली कालदोला च नीलिका ।रञ्जनी श्रीफली तुत्था ग्रामीणा मधुपर्णिका ॥
क्लीतका कालकेशी च नीलपुष्पा च सा स्मृता ।नीलिनी रेचनी तिक्ता केश्या मोहभ्रमापहा ॥
उष्णा हन्त्युदरप्लीहवातरक्तकफानिलान् ।आमवातमुदावर्त्तं मन्दञ्च विषमुद्धृतम् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)श्यामत्रिपुटा । इति शब्दरत्नावली ॥
अजमीढस्य पत्नी । इति विष्णुपुराणे ४ अंशे१९ अध्यायः ॥
(तथा च हरिवंशे । ३२ । ४५ ।“अजमीढस्य पत्न्यस्तु तिस्रो रूपसमन्विताः ।नलिनी केशिनी चैव धूमनी च वराङ्गना ॥
”)