नीलिका (nIlikA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नीलिका(नी) f.
  (-का) A plant,  (Nyctanthes tristis
) a species with blue
flowers.
	 2. The indigo plant.
	 3. A slight malady
 black and
blue marks in the body from bruises,  &c. कन् added to नीली.

Yates

English

 नीलिका (का) 1.
f.
  A plant (Nyc-
tanthes tristis)
 Indigo plant
marks of bruises
 slight malady.

Spoken Sanskrit

English

नीलिका 	-	  nIlikA 	-	 f.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
हठपर्णी 	-	  haThaparNI 	-	 f.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
अरक 	-	  araka 	-	 m.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
जलकुन्तल 	-	  jalakuntala 	-	 m.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
तोयवृक्ष 	-	  toyavRkSa 	-	 m.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
पङ्कार 	-	  paGkAra 	-	 m.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
भूकेश 	-	  bhUkeza 	-	 m.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
शीपाल 	-	  zIpAla 	-	 m.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
सकण्टक 	-	  sakaNTaka 	-	 m.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
जम्बाल 	-	  jambAla 	-	 m.
  n.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
शैवल 	-	  zaivala 	-	 m.
 n.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
जर्जर 	-	  jarjara 	-	 n.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
मञ्जुल 	-	  maJjula 	-	 n.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
वितुन्न 	-	  vitunna 	-	 n.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
शैव 	-	  zaiva 	-	 n.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
शेवल 	-	  zevala 	-	 n.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
शीवल 	-	  zIvala 	-	 n.
  	-	 Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]
नीली 	-	  nIlI 	-	 f.
  	-	  indigo plant or Hornwort plant dye
सावक 	-	  sAvaka 	-	 adj.
  	-	  grown or covered over with the Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]

नीलिका 	-	 nIlikA 	-	 f.
  	-	  Hornwort plant  [ Blyxa octandra - Bot. ]

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 नीलिका
f.
  (-का)
1 A plant,  (Nyctanthes tristis
) a species with blue flowers.
2 The indigo plant.
3 A slight malady
 black and blue marks on the body from bruises,  &c.
E.
  कन् added to नीली.

Apte

English

नीलिका [nīlikā],  1 The indigo plant.

Moss (शैवाल)
 अपां तु नीलिकां विद्यात् Mb.
 *  12.283.52. See नीला also.

Apte 1890

English

 नीलिका The indigo plant
 (also नीलिनी). See नीला also. 

Monier Williams Cologne

English

 नीलिका f.
  Blyxa Octandra,  MBh.
  

 a partic.  medicinal plant,  Suśr.
 

 the indigo plant,  L.
 

 Nyctanthes Arbor Tristis,  L.
 

 Vitex Negundo,  L.
 

 a kind of malady (black and blue marks in the face),  Suśr.
 

 a partic.  disease of the lens of the eye (also °लिका-काच,  m.
 ),  Suśr.
 

 N.
  of a river,  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 नीलिका,  see under नीलक,  p. 513,  col. 3.
—नीलिका-
काच,  अस्,  m. a disease of the lens or crystalline
humor of the eye.

Apte Hindi

Hindi

नीलिका
स्त्री*
  - नील*+क+टाप्
नील का पौधा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नीलिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರಿಯ ಲಕ್ಕಿ ಗಿಡ
नीलिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿ ಗಿಡ
नीलिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣಿನ ಒಂದು ರೋಗ
विस्तारः - > नीलिका नीलिनीक्षुद्ररोगशेफालिकासु च - मेदि०

L R Vaidya

English

 nIlikA {% f. %} The indigo plant. (Also नीलिनी.)

Kridanta Forms

Sanskrit

नील् (णी꣡लँ꣡ वर्णे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  नीलनम्
अनीयर् =  नीलनीयः - नीलनीया
ण्वुल् =  नीलकः - नीलिका
तुमुँन् =  नीलितुम्
तव्य =  नीलितव्यः - नीलितव्या
तृच् =  नीलिता - नीलित्री
क्त्वा =  नीलित्वा
ल्यप् =  प्रणील्य
क्तवतुँ =  नीलितवान् - नीलितवती
क्त =  नीलितः - नीलिता
शतृँ =  नीलन् - नीलन्ती

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 नीलिका °Schwärze,  S I,  247,  1.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  निर्गुण्डी,  शेफालिका,  शेफाली,  नीलिका,  मलिका,  सुवहा,  रजनीहासा,  निशिपुष्पिका,  सिन्धुकः,  सिन्द्रकः,  सिन्द्ररावः,  इन्द्रसुषिरः,  इन्द्राणिका,  सिन्धुवारः,  इन्द्रसुरसः,  निर्गुण्ठी,  इन्द्राणी,  पौलोमी,  शक्राणी,  कासनाशिनी,  विसुन्धकः,  सिन्धकम्,  सुरसः,  सिन्धुवारितः,  सुरसा,  सिन्धुवारकः
noun
 
षड् आरभ्य द्वाविंशतिः पादोन्नतः नित्यहरितक्षुपः यस्मिन् भवति तुवर्याः इव पञ्चपत्राणि एवं शाखायां लघूनि रोमाणि च।
 "निर्गुण्ड्याः पत्रमूलानि तु औषधेषु उपयुज्यन्ते।"

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

जलशूक
जलशूक,  नीलिका
शेवालं शैवलं प्रोक्तं जलशूकं च नीलिका ॥ ६८३ ॥
verse 3.1.1.683
page 0078

Mahabharata

English

Nīlikā,  a river. § 775 (Ānuśāsanik.): XIII,  166,  7654.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नीलिका,  स्त्री,
   (नीलक + टाप् । कापि अतइत्वम् । नीलीव इवार्थे कन् टाप् पूर्व्वह्रस्वः ।इति केचित् ।) नीलसिन्दुवारः । इति राज-निर्घण्टः ॥
 नीलिनी । (पर्य्यायोऽस्या यथा,  --“नीली तु नीलिनी तूली कालदोला च नीलिका ।रञ्जनी श्रीफली तुच्छा ग्रामीणा मधुपर्णिका ॥
क्लीतका कालकेशी च नीलपुष्पा च सास्मृता ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)शेफालिका । इति मेदिनी । के,  १११ ॥
 नेत्र-रोगविशेषः । यथा,  --“दोषे दृष्ट्याश्रिते तिर्य्यगेकं वै मन्यंते द्बिधा ।तिमिराख्यः स वै दोषश्चतुर्थपटलं गतः ॥
रुणद्धि सर्व्वतो दृष्टिं लिङ्गनाशमतः परम् ।अस्मिन्नपि तमोभूते नातिरूढे महागदे ॥
चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रावन्तरीक्षे च विद्युतः ।निर्म्मतानि च तेजांसि भ्राजिष्णूनि च पश्यति ।स एव लिङ्गनाशस्तु नीलिकाकाचसंज्ञितः ॥
”क्षुद्ररोगभेदः । यथा,  --“क्रोधायासप्रकुपितो वायुः पित्तेन संयुतः ।मुखमागत्य सहसा मण्डलं विसृजत्यतः ॥
नीरुजं तनुकं श्यावं तं व्यङ्गमिति निर्द्दिशेत् ।कृष्णमेवं गुणं गात्रे मुखे वा नीलिकां विदुः ॥
”इति माधवकरः ॥
जलस्य ज्वरः । यथा,  “भूमेरूषरा वृक्षस्यकोटरः जलस्य नीलिका इत्यादि ।”इति ज्वरप्रकरणे विजयरक्षितः ॥
क्षुद्ररोगविशेषः । तल्लक्षणं यथा,  --“कृष्णमेवं गुणं वक्त्रे गात्रे वा नीलिकां विदुः ।”एवं गुणं नीरुजं तनुकं मण्डलम् ॥
तच्चिकित्सा यथा,  --“शिरावेधैः प्रलेपैश्च तथाभ्यङ्गैरुपाचरेत् ।व्यङ्गञ्च नीलिकां वापि न्यच्छञ्च तिलकालकम् ॥
वटाङ्कुरा मसूराश्च प्रलेपाद्व्यङ्गनाशनाः ।व्यङ्गे मञ्जिष्ठया लेपः प्रशस्तो मधुयुक्तया ॥
अथवा लेपनं शस्तं शशस्य रुधिरेण च ।व्यङ्गहृद्वरुणत्वक् स्यादजामूत्रेण पेषिता ॥
जातीफलस्य लेपस्तु हरेद्व्यङ्गञ्च नीलिकाम् ।अर्कक्षीरहरिद्राभ्यां मर्द्दयित्वा प्रलेपनात् ॥
मुखकार्ष्ण्यं समं याति चिरकालोद्भवं ध्रुवम् ।मसूरैः क्षीरसंपिष्टैर्लिप्तमास्यं घृतान्वितैः ॥
सप्तरात्रात् भवेत् सत्यं पुण्डरीकदलोपमम् ।वटस्य पाण्डुपत्राणि मालती रक्तचन्दनम् ॥
कुष्ठं कालीयकं लोध्रमेभिर्लेपं प्रयोजयेत् ॥
युवानपिडकानान्तु व्यङ्गानाञ्च विनाशनम् ।स्यादेतेन मुखञ्चापि वर्जितं नीलिकादिभिः ॥
कालीयकं कलम्बक इति लोके । युवानपिडकायुवाननं तत्र पिडका पृषोदरादित्वान्नकारलोपः ।कुङ्कुमं चन्दनं लोध्रं पत्तङ्गं रक्तचन्दनम् ।कालीयकमुशीरञ्च मञ्जिष्ठा मधुयष्टिका ॥
पत्रकं पद्मकं कुष्ठं पद्मं गोरोचना निशा ।लाक्षा दारुहरिद्रा च गैरिकं नागकेशरम् ॥
पलाशकुसुमञ्चापि प्रियङ्गुश्च वटाङ्कुराः ।मालती च मधूच्छिष्टं सर्षपाः सुरभिर्व्वचा ॥
चतुर्गुणपयःपिष्टैरेतैरक्षमितैः पृथक् ।पचेन्मन्दाग्निना वैद्यस्तैलं प्रस्थद्बयोन्मितम् ॥
वदनाभ्यञ्जनादेतद्व्यङ्गं नीलिकया सह ।तिलकं माषकं न्यच्छं नाशयेन्मुखदूषिकाम् ॥
पद्मिनीकण्टकं वापि हरेज्जतुमणिं तथा ।विदध्याद्बदनं पूर्णचन्द्रमण्डलसुन्दरम् ॥
पत्तङ्गं वकम् इति लोके । कालीयकं कलम्ब इतिलोके । सुरभिर्व्वचा महाभरी इति लोके ।कुङ्कुमाद्यं तैलम् ।” इति भावप्रकाशः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नीलिका स्त्री नीली इवार्थे क नील--ण्वुल् क कापि अनइत्त्वं वा । १ नीलसिन्धुवारे राजनि० २ नीलिन्यां ३ नीलशेफालिकायां मेदि० । ४ नेत्ररोगभेदे “स एव लिङ्ग-नाशश्च नीलिकाकाचसंज्ञितः” सुश्रुतः । ५ क्षुद्ररोगभेदे“क्रोधाय संप्रकुपितो वायुः पित्तेन संयुतः । मुख-मागत्य सहसा मण्डलं विसृमत्यतः । नीरुजं हनुकंश्यावं तं व्यङ्गमिति निर्दिशेत् । कृष्णमेवंगुणं गात्रे पुष्पेवा नीलिका विदुः” माधवकरः । जलस्य ६ ज्वरविशेषे“भूमेरुषरा वृक्षस्य कोटरः जलस्य नीलिका” इत्यादि ।

Stchoupak

French

 नीलिका-
 f.
  n.
  d'une plante,  Blyxa octandra 
 n.
  d'une rivière.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.