| YouTube Channel

नीलङ्गु (nIlaGgu)

 
Yates
English
नी-लङ्गु (ङ्गुः) 2.
m.
 An insect in ge-
neral, a worm
a jackal.
Spoken Sanskrit
English
नीलङ्गु nIlaGgu
m.
Wilson
English
नीलङ्गु
m.
 (-ङ्गुः)
1 An insect in general.
2 A sort of worm.
3 A Shakal.
E.
 नि before लगि to go, Uṇādi
aff.
 कु, and the इ of नि
made long.
Apte 1890
English
नीलं(लां)गुः 1 A kind of insect.
2 An insect in general.
3 A kind of fly.
4 A jackal.
5 A large (black) bee.
6 A flower.
Monier Williams Cologne
English
नी॑लङ्गु
m.
 (according to,
Uṇ.
 i, 37 नीलण्गु॑
fr.
 नि
+
 √ लग्) a species of worm,
VS.
a species of fly or bee,
L.
a jackal,
L.
=
 प्र-सूत, or प्र-सून,
L.
Monier Williams 1872
English
नीलङ्गु, उस्, m. (said to be fr. rt. लग्, to go,
with नि), = नीलाङ्गु, a species of worm growing in
the inside of animals
an insect in general
a large
bee
a species of fly (= भ्रमराली or भम्भ-
राली)
a jackal
= प्र-सून or प्र-सूत, a bud (?).
Apte Hindi
Hindi
नीलङ्गुः
पुं*
 - "नि+लङ्ग्+कु, पूर्वदीर्घः"
एक प्रकार का कीड़ा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नीलङ्गु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ರಿಮಿ / ಹುಳ
निष्पत्तिः - > लगि (गतौ) - "कुः" (उ. १-३६)
व्युत्पत्तिः - > नितरां लङ्गति
विस्तारः - > नीलङ्गुस्तु क्रिमिः - अम०
नीलङ्गु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭ್ರಮರ / ದುಂಬಿ
नीलङ्गु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಂಬುಕ / ನರಿ
L R Vaidya
English
nIlaM(lAM)gu {% m. %} kind of insect.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नीलङ्गुः कृमिरन्तर्जः क्षुद्रः कीटो बहिर्भवः ।
-wordlist-
नीलङ्गु (पुं), कीट (पुंस्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कृमि
कृमि, कीट, नीलङ्गु, पुलक
कृमिः कीटस्तु नीलङ्गुः पुलकश्च समः स्मृतः ॥ ६३६ ॥
verse 3.1.1.636
page 0072
Vedic Reference
English
Nīlaṅgu is the name of a species of ‘worm’ in the Yajurveda
Saṃhitās^1 in the list of victims at the Aśvamedha, or ‘horse
sacrifice.’
1) Taittirīya Saṃhitā, v. 5, 11, 1
Maitrāyaṇī Saṃhitā, iii. 14, 11 (v.l.
nīlāṅgu)
Vājasaneyi Saṃhitā, xxiv. 30.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 98.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नीलङ्गुः,
पुं,
 (निलङ्गति गच्छतीति । नि + लगिगतौ + “खरुशङ्कुपीयुनीलङ्गुलिगु ।” उणां । १ ।३७ । इति कुप्रत्ययेन निपातनात् पूर्व्वदीर्घेसाधुः ।) अतिक्षुद्रजन्तुमात्रम् । इत्यमरटीकायांभरतः ॥
क्रिमिभेदः । शृगालः । इति सिद्धान्तकौमुद्यामुणादिवृत्तिः ॥
(भ्रमराली । प्रसूनम् ।इति विश्वः । गे, ५० ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नील(ला)ङ्गु नि + लगि--कु उपसर्गदीर्घः धातोरपि दीर्घइति केचित् १ कृमिजातौ भ्रमरादौ २ कुसुमे च उज्-ज्वलद० । ३ देवभेदे
पु०
 “क्षिप्रश्येनाय वर्त्तिका नीलाङ्गोःकृमिः” यजु० २४ । ३०