नीरं (nIraM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte 1890
Englishनीरं [Uṇ. 2. 13] 1 Water
नीरान्निर्मलतो जनिः Bv. 1. 63.
2 Juice, liquor.
Comp.
ज a. aquatic. (
जः) {1} an otter. {2} a kind of grass (उशीर.) (
जं) {1} a lotus. {2} a pearl.
दः a cloud
धीरध्वनिभिरलं ते नीरद मे मासिको गर्भः Bv. 1. 61
Śi. 4. 52.
धरः a cloud
U. 6. 17.
धिः,
निधिः the ocean.
प्रियः a kind of reed.
रुहं a lotus.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritनीरं, (नयति प्रापयति स्थानात् स्थानान्तर-मिति । नी प्रापणे + “स्फारितञ्चीति ।” उणां२ । १३ । इति रक् । यद्वा, “अग्नेरापः ।”इति श्रुतेः निर्गतं रादग्नेरिति, “अद्भ्योऽग्नि-र्ब्रह्मणः क्षत्त्रम् ।” इति स्मृतेः निर्गतो रोऽग्नि-र्यस्मादिति वा । “ढ्रलोपे पूर्व्वस्य दीर्घोऽणः ।”६ । ३ । १११ । इति रलोपे पूर्व्वदीर्घः ।) जलम् ।इत्यमरः । १ । १० । ४ ॥
(यथा, गीतगोविन्दे । १ । ९ ।“छलयसि विक्रमणे वलिमद्भुतवामनपदनखनीरजनितजनपावन ।केशव धृतवामनरूपजय जगदीश हरे ॥
”)रसः । इत्युणादिकोषः ॥
नीरे अक्षेपणीयानियथा, गरुडपुराणे ।“निष्ठीवासृक्शकृन्मूत्रविषाण्यप्सु न संक्षिपेत् ॥
”(अस्य पानविधेयता विधीयते यथा, --“षाप्युद्भवन्तत् प्रवदन्ति धीरानीरं समासेन निगद्यतेऽत्र ।यत् श्रीमताञ्चैव महायतीनांबलप्रदं पथ्यतरं प्रदिष्टम् ॥
”“विण्मूत्रे तृणनीलिका विषयुतं तप्तं घनं फेनिलंदन्तग्राह्यमनार्त्तवं हि सलिलं दुर्गन्धि वैगर्हितम् ।नानाजीवविमिश्रितं गुरुतरं वर्णौघपङ्काविल-ञ्चन्द्रार्कांशुसुगोपितं न च पिबेन्नीरं सुदोषा-न्वितम् ॥
”इति हारीते प्रथमस्थाने सप्तमेऽध्याये ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.