| YouTube Channel

नीथ (nItha)

 
शब्दसागरः
English
नीथ
m.
 (थः) A guider, a leader.
n.
 (-थं) Water.
E.
 नी to guide, क्थन्
Unādi
aff.
Capeller Eng
English
नीथ
m.
 a man's name (lit. leader)
n.
 नीथ॑ musical
mode or song
f.
 नी॑था way, trick, artifice.
Yates
English
नी-थ (थः) 1.
m.
 A guide.
n.
 Water.
Wilson
English
नीथ
m.
 (-थः) A guider, a leader.
n.
 (-थं) Water.
E.
 णी to guide, कथन् Uṇādi
aff.
Apte
English
नीथः [nīthḥ],
Ved.
Leading, guiding.
A guide, leader. -था A way, trick, art. -था, -थम् A mode in music, a song.
Apte 1890
English
नीथः Ved. 1 Leading, guiding.
2 A guide, leader.
Monier Williams Cologne
English
नीथ
m.
 leading or a leader,
L.
N.
 of a man,
MBh.
Monier Williams 1872
English
नीथ, अस्, m. (Ved. also n.) leading, guiding
a leader, a guider
N. of a man
(आ), f., Ved. way,
trick
evasion, subterfuge
a mode in music
water
[cf. दीर्घ-न्°, देव-न्°।]
—नीथा-विद्, त्, त्, त्, Ved.
knowing ways, knowing the musical modes, skilled
in sacred song.
नीथ
after ‘subterfuge’ insert (अम्), n. a hymn.
Macdonell
English
नीथ nī-thá,
n.
 musical air, song
f.
 nī́thā, 🞄path
trick, artifice.
Benfey
English
नीथ नी + थ,
m.
 Guiding.
--
Comp.
सु-,
adj.
 righteous.
Bopp
Latin
नीथ m. (r. नी s. थ) dux. V. नाथ.
Lanman
English
nītha, m. a leading
nīthá, n. (way, and
so, like the German Weise) a musical air,
song. [√nī, 1163a.]
Mahabharata
English
Nītha, a Vṛshṇi. § 402 (Tīrthayātrāp.): III, 120, †10277 (Bāhuka-Bhānu-Nºāḥ, will assist the Pāṇḍavas).
पुराणम्
English
नीथ / NĪTHA. A king born in the vṛṣṇi dynasty. (Vana Parva, Chapter 120, Verse 9).
Vedic Reference
English
Nītha (‘leading’), neut., means musical ‘mode’ and then
‘hymn of praise.’^1 The feminine form Nīthā occurs once in
the Rigveda^2 meaning ‘artifice.’
1) Rv. iv. 3, 16
vii. 26, 2
x. 92, 3
Aitareya Brāhmaṇa, ii. 38. Cf. nīthāvid
of singers (jaritṛ) in Rv. iii. 12, 5.
2) i. 104, 5. Cf. the epithet śata-nītha,
i. 100, 12
179, 3
x. 69, 7
sahasra-
nītha, iii. 60, 7
ix. 85, 4
96, 18 (used
of the poet's art, padavīḥ kavīnām).
Cf. Muir, Sanskrit Texts, 1^2, 241.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नीथः,
पुं,
 (नयति प्रापयतीति । नी + “हनि-कुषिनीरमिकाशिभ्यः क्थन् ।” उणां २ । २ ।इति क्थन् ।) नियन्ता । प्रापयिता । इतिसिद्धान्तकौमुद्यामुणादिवृत्तिः ॥
(नी + भावेक्थन् । नयनम् । इति उज्ज्वलदत्तः ॥
यथा, ऋग्वेदे । १ । १०० । १२ ।“सहस्रचेताः शतनीथ ऋभ्वा ॥
”स्तोत्रम् । यथा, ऋग्वेदे । ३ । १२ । ५ ।“नीथाविदो जरितारः ॥
”“नीथाविदस्तोत्राभिज्ञाः ।” इति तद्भाष्येसायनः ॥
)जले, क्ली । इति संक्षिप्तसारोणादिवृत्तिः ॥
(नीयतेऽनेनेति । करणे + क्थन् । प्रापणहेतु-भूते, त्रि । यथा, ऋग्वेदे । १ । १०४ । ५ ।“प्रति यत्स्या नीथादर्शि ॥
”“यद्यदा नीथा नयनहेतुभूता स्या सा पदवीप्रत्यदर्श ।” इति तद्भाष्ये सायनः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नीथ
त्रि०
 नी--क्थन् । १ नेतरि प्रापके । करणे क्थन् ।२ स्तोत्रे ३ नयनहेतौ च
पु०
 “प्रति यत् सा नीथादर्शि”ऋ० १ । १०४ । ५ “नीथा नयनहेतुमूता” भा० । भावे क्थन् ।४ प्रापणे
पु०
 “सहह्रचेताः शतनीथ ऋभुः” ऋ १ । १०० ।१२ “शतनीथः बहुस्तुतिः बाहुप्रापणो या” भा०“नीथाविदो जरितारः” ऋ० ३ । १२ । ५ “नीयाविदःस्तोत्राभिज्ञाः” भा० ।
Capeller
German
नीथ॑
n.
 Weise (eig. Führung), Lied.
Grassman
German
nīthá, n., 1〉 Führung, Handlungsweise [von nī], daher 2〉 Weise (Stimmführung), Lied. Enthalten mit der ersten Bedeutung in sunīthá, mit der zweiten in puru-ṇīthá.
-é-nīthe 2〉 {542, 2}.
-ā́ni 2〉 {299, 16}.
-ā́ 1〉 {918, 3}.
Burnouf
French
नीथ नीथ
m.
 (नि
sfx. थ) prière, hymne. Vd.
Guide, conducteur.
Stchoupak
French
नीथ-
m.
n.
 d'un homme.