नीच (nIca)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishनीच - nIca - - mean
मध्यस्थता - madhyasthatA - - mean
सूचि - sUci - - menu [ computer ]
सूचिका - sUcikA - - menu [ computer ]
विकल्पसूचि - vikalpasUci - - menu [ computer ]
अत्यवस्था - atyavasthA - - mess
भोजनालय - bhojanAlaya - - mess
भोजन - bhojana - - meal
मांस - mAMsa - - meat
मेलन - melana - - meet
जाल - jAla - - mesh
मेलनं करोति { कृ } - melanaMkaroti{kR} - verb - meet
प्रसारमाध्यमानि - prasAramAdhyamAni - media
प्रयुत- - prayuta- - - mega- [ computer ]
कीर्तिमुद्रा - kIrtimudrA - - medal
दया - dayA - - mercy
मे - me - - tome
गुण - guNa - - merit
धातु - dhAtu - - metal
लोह - loha - - metal
नीच - nIca - - mean
मध्यस्थता - madhyasthatA - - mean
सूचि - sUci - - menu [ computer ]
सूचिका - sUcikA - - menu [ computer ]
विकल्पसूचि - vikalpasUci - - menu [ computer ]
अत्यवस्था - atyavasthA - - mess
भोजनालय - bhojanAlaya - - mess
भोजन - bhojana - - meal
मांस - mAMsa - - meat
मेलन - melana - - meet
जाल - jAla - - mesh
मेलनं करोति { कृ } - melanaMkaroti{kR} - verb - meet
प्रसारमाध्यमानि - prasAramAdhyamAni - media
प्रयुत- - prayuta- - - mega- [ computer ]
कीर्तिमुद्रा - kIrtimudrA - - medal
दया - dayA - - mercy
मे - me - - tome
गुण - guNa - - merit
धातु - dhAtu - - metal
लोह - loha - - metal
ataHbhavAnzIghraMgatvAsnAnaMkarotukRpayA - - Iftodayisaholidaythenthatdoesnotmeanitisaholidayforthebody.Sopleasequicklygohaveashower.
कृपण - kRpaNa - - mean
अकुल - akula - - mean
अधर - adhara - - mean
लघु - laghu - - mean
अनुदार - anudAra - - mean
अपशील - apazIla - - mean
अपुष्कल - apuSkala - - mean
अवर - avara - - mean
कदर्य - kadarya - - mean
क्षुद्र - kSudra - - mean
नीच - nIca - - mean
मध्यस्थता - madhyasthatA - - mean
सूचि - sUci - - menu [ computer ]
सूचिका - sUcikA - - menu [ computer ]
विकल्पसूचि - vikalpasUci - - menu [ computer ]
अत्यवस्था - atyavasthA - - mess
भोजनालय - bhojanAlaya - - mess
भोजन - bhojana - - meal
मांस - mAMsa - - meat
मेलन - melana - - meet
जाल - jAla - - mesh
मेलनं करोति { कृ } - melanaMkaroti{kR} - verb - meet
प्रसारमाध्यमानि - prasAramAdhyamAni - media
प्रयुत- - prayuta- - - mega- [ computer ]
कीर्तिमुद्रा - kIrtimudrA - - medal
दया - dayA - - mercy
मे - me - - tome
गुण - guNa - - merit
धातु - dhAtu - - metal
लोह - loha - - metal
नीच - nIca - - mean
नीच - nIca - - base
नीच - nIca - - low
नीच - nIca - - depressed
नीच - nIca - - not high
नीच - nIca - - lowered
नीच - nIca - - short
नीच - nIca - - vile
नीच - nIca - - dwarfish
नीच - nIca - - inferior
नीच - nIca - - insignificant
नीच - nIca - - deep
नीच - nIca - - kind of perfume
नीच - nIca - - lowest point of a planet
नीच - nIca - - 7th house from the culminating point
नीच nIca mean
मध्यस्थता madhyasthatA mean
सूचि sUci menu [ computer ]
सूचिका sUcikA menu [ computer ]
विकल्पसूचि vikalpasUci menu [ computer ]
अत्यवस्था atyavasthA mess
भोजनालय bhojanAlaya mess
भोजन bhojana meal
मांस mAMsa meat
मेलन melana meet
जाल jAla mesh
मेलनं करोति { कृ } melanaM karoti { kR } verb meet
प्रसारमाध्यमानि prasAramAdhyamAni media
प्रयुत- prayuta- mega- [ computer ]
कीर्तिमुद्रा kIrtimudrA medal
दया dayA mercy
मे me to me
गुण guNa merit
धातु dhAtu metal
लोह loha metal
ataH bhavAn zIghraM gatvA snAnaM karotu kRpayA If today is a holiday then that does not mean it is a holiday for the body. So please quickly go have a shower.
कृपण kRpaNa mean
अकुल akula mean
अधर adhara mean
लघु laghu mean
अनुदार anudAra mean
अपशील apazIla mean
अपुष्कल apuSkala mean
अवर avara mean
कदर्य kadarya mean
क्षुद्र kSudra mean
Wilson
EnglishApte
Englishनीच [nīca], [निकृष्टतमीं शोभां चिनोति, चि-ड Tv.]
Low, short, small, little, dwarfish.
Situated below, being in a low position
नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् 6.11
2.198
1.131.
Lowered, deep (as a voice).
Low, mean, base, vile, worst
प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचैः 2.27
नीचस्य गोचरगतैः सुखमास्यते कैः 59
1.48.
Worthless, insignificant. चः A kind of perfume (चोरक). -चा An excellent cow. -चम् The lowest point of a planet. -उक्तिः a low or vulgar expression. -उच्चवृत्तम् an epicycle. -उपगत situated low in the sky. -ग
going downwards, descending (as a river)
संयोजयति विद्यैव नीचगापि नरं सरित् । समुद्रमिव दुर्धर्षं नृपं भाग्यमतः परम् ॥ H.
low, base, vile. (-गा) a river. (-गम्) water.-गामिन् following low courses (said of women).-गृहम् (in ) the part of the heavens in which a planet stands at its lower point
e. g. तुला of रवि, वृषभ of सोम, कर्क of मङ्गल, मान of बुध, मकर of गुरु, कन्या of शुक्र, and मेष of शनि
स्वौच्चात्तु यामित्रमुशन्ति नीचम् Yavaneśvara. -भोज्यः onion. -योनिन् of low origin, low-born
so नीचजाति. -वज्रः, -ज्रम् a kind of gem. (वैक्रान्त).
नीच [nīca] चि [ci] का [kā], (चि) का An excellent cow
(also नीचिकी).
Apte 1890
Englishनीच a. [निकृष्टतमीं शोभां चिनोति, चि-ड Tv.] 1 Low, short, small, little, dwarfish.
2 Situated below, being in a low position
Bg. 6. 11
Ms. 2. 198
Y. 1. 131.
3 Lowered, deep (as a voice).
4 Low, mean, base, vile, worst
प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचैः Bh. 2. 27
नीचस्य गोचरगतैः सुखमास्यते कैः 59
Bv. 1. 48.
5 Worthless, insignificant.
चा An excellent cow.
चं The lowest point of a planet.
Comp.
उक्तिः f. a low or vulgar expression.
उच्चवृत्तं an epicycle.
उपगत a. situated low in the sky.
ग a. {1} going downwards, descending (as a river). {2} low, base, vile. (
गा) a river. (
गं) water.
गृहं (in astr.) the part of the heavens in which a planet stands at its lower point.
भोज्यः onion.
योनिन् a. of low origin, low-born
so नीचजाति.
वज्रः,
ज्रं a kind of gem (वैक्रांत).
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishनीच नीच, अस्, आ, अम् (fr. नि + अञ्च्, cf. उच्च
said to be fr. rt. चि with नि), low, not high, short,
little, small, dwarfish
deep, lowered (as the voice),
pronounced without an accent
situated below, being
in a low position
low, vile, insignificant, inferior,
base, mean (as a man or action)
(अस्), m. a kind
of perfume (= चोरक)
(अम्), n. (in astrology) the
lowest point of a planet (= ταπείνωμα), the seventh
house from the highest point
(आत्), ind. from below,
from beneath
[cf. नीचैस्, उच्च-नीच, न्य्-अञ्च्।]
—नी-
च-कदम्ब, अस्, m., N. of a plant (= मण्डीरी)।
—नीच-कुल, अम्, n. a low family.
—नीच-ग, अस्,
आ, अम्, going low or downwards, descending (as a
river)
being in or belonging to a low man or
to a low class of men
low, vile, base
(आ), f. a
river
(अम्), n. water.
—नीच-गत, अस्, आ, अम्
being at the lowest point (as a planet).
—नीच-
गृह, अम्, n. (in astrology) the house or station of
the heavens in which a planet stands at its lowest
point.
—नीच-जाति, इस्, इस्, इ, of low birth.
—निच-ता,
f. or नीच-त्व, अम्, n. (opposed to उच्च-ता), lowness,
meanness, vileness, baseness, humbleness, inferiority,
a low situation.
—नीच-भोज्य, अस्, m. ‘the food of
low men, ’ an onion.
—नीच-मेढ्र, अस्, आ, अम्,
Ved. one whose penis hangs low.
—नीच-योनिन्, ई,
इनी, इ, being of low origin, low-born.
—नीच-रत,
अस्, आ, अम्, delighting in mean things.
—नीचर्क्ष
(°च-ऋक्°), अम्, n. (?) = नीच-गृह, q. v.
—नीच-
वज्र, अम्, n. an inferior diamond, a sort of gem (=
वैक्रान्त).
—नीचा-वयस्, आस्, आस्, अस्, Ved. one
whose strength has failed
(Sāy.) bending down the
body.
—नीचोक्ति (°च-उक्°), इस्, f. a low or vulgar
expression.
—नीचोच्च-वृत्त (°च-उच्°), अम्, n. an
epicycle.
—नीचोपगत (°च-उप्°), अस्, आ, अम्, situ-
ated low in the sky.
Macdonell
Englishनीच nīc-a, [weak base of ny-añc + a] low
🞄short (hair nails)
deep (navel)
lowered 🞄(tone)
base, vile, mean: -ka, (ikā) soft 🞄(tread)
-ga, low-going (river)
of low 🞄rank
belonging to a man of low rank -gāmin, following what is low or base
-jāti, 🞄a. of low extraction: -tā, low or humble 🞄position
inferiority
-patha, downward 🞄path
-rata, pp. delighting in what is base.
Benfey
Englishनीच नीच, i. e. नि-अञ्च् + अ, ,
चा।
1. Low, Man. 2, 198.
2. Short,
Yājñ. 1, 131.
3. Deep, Pañc. i. d.
225.
4. Base, mean, Rām. 3, 35, 35.
5. °चैस्, instr. pl., adv.
1. Below, Megh.
43.
2. Low-bowing, MBh. 1, 3287.
3.
Little, Ragh. 3, 43.
4. Humbly,
Kām. Nītis. 7, 42.
5. Softly, Amar. 67.
--
उच्च-, manifold, MBh.
14, 427.
महा-, a washerman
Hindi
Hindiघटिया आदमी
Apte Hindi
Hindiनीच
वि* - "निकृष्टतमीं शोभां चिनोति - चि+ड, तारा*"
"नीच, छोटा, स्वल्प, थोड़ा, बौना"
नीच
वि* - "निकृष्टतमीं शोभां चिनोति - चि+ड, तारा*"
"निम्नस्थित, निकृष्ट"
नीच
वि* - "निकृष्टतमीं शोभां चिनोति - चि+ड, तारा*"
"नीची, गहरी"
नीच
वि* - "निकृष्टतमीं शोभां चिनोति - चि+ड, तारा*"
"नीच, कमीना, अधम, दुष्ट, अत्यंत खोटा"
नीच
वि* - "निकृष्टतमीं शोभां चिनोति - चि+ड, तारा*"
"निकम्मा, निरर्थक"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaनीच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕುಬ್ಜ / ಕುಳ್ಳ / ಗಿಡ್ಡ
निष्पत्तिः - > चिञ् (चयने) - "डः" (३-२-१०२)
व्युत्पत्तिः - > निकृष्टाम् ईं शोभां चिनोति
प्रयोगाः - > प्रायेण नीचानपि मेदिनीभृतो जनः समेनैव पथाधिरोहति
उल्लेखाः - > माघ० १२-४६
नीच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ / ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ
प्रयोगाः - > शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः । नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चेलाजिनकुशोत्तरम् ॥
उल्लेखाः - > गीता. ६-११
नीच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಗ್ಗಾದ (ಶಬ್ದ) / ಮೆಲ್ಲನೆಯ (ಧ್ವನಿ)
नीच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಧಮ / ಅಸಬ್ಯ / ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಮನುಷ್ಯ
प्रयोगाः - > दैवादवाप्तविभवस्य गुणद्विषोऽस्य नीचस्य गोचरगतैः सुखमास्यते कैः
उल्लेखाः - > भर्तृ. १-४८
नीच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೆಳದರ್ಜೆಯ / ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲದ / ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾರದ
नीच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಗ್ಗಾದ (ಪ್ರದೇಶ)
विस्तारः - > नीचःपामरे वासनेऽपि च - मेदि०
नीच
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಹಗಳ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದಿಂದ ೭ನೆಯ ಸ್ಥಾನ
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritखल
पु
खल, राशि, नीच, पिण्याक
खलो राशिः खलो नीचः खलः पिण्याक एव च ।
verse 2.1.1.35
page 0010
Lanman
EnglishAbhyankara Grammar
Englishनीच a term used for the grave accent or for the vowel, accented grave
cf. स्वरितयोर्मध्ये यत्र नीचं स्यात् T. Pr. XIX. 1. उन्नीचे मे नीचमुच्चात् R. T. 54, 55 cf. also V. Pr. I. 111.
Wordnet
Sanskrit अधम, नीच, नीचक, क्षुद, दुर्विनीत, दुष्प्रकृति, अवर, ईषत्पुरुष, अवर, कम्बुक, दुर्वृत्त, मुण्ड, अपुष्कल
दुर्गुणयुक्तः।
"सः नीचः पुरुषः अस्ति।"
पापिन्, अघिन्, अधम, अनाचारिन्, पतित, पातकिन्, नीच, पापकर्मन्, पापात्मन्, अधर्मिन्, पापाचारिन्, अवर
यः पापं करोति।
"धार्मिकग्रन्थानुसारेण यदा पृथिव्यां पापं वर्धते तदा प्रभुः अवतारं गृहीत्वा पापीनां संहरति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritदोषैकदृक्पुरोभागी कर्णेजपस्तु दुर्जनः ।
पिशुनः सूचको नीचो द्विजिह्वो मत्सरी खलः ॥ ३८० ॥
दोषैकदृश् (पुं), पुरोभागिन् (पुं), कर्णेजप (पुं), दुर्जन (पुं), पिशुन (पुं), सूचक (पुं), नीच (पुं), द्विजिह्व (पुं), मत्सरिन् (पुं), खल (पुं)
उन्माथः कूटयन्त्रं स्याद्विवर्णस्तु पृथग्जनः ।
इतरः प्राकृतो नीचः पामरो बर्बरश्च सः ॥ ९३२ ॥
उन्माथ (पुं), कूटयन्त्र (क्ली), विवर्ण (पुं), पृथग्जन (पुं), इतर (पुं), प्राकृत (पुं), नीच (पुं), पामर (पुं), बर्बर (पुं)
दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् ॥ १४२८ ॥
प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं च न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे ।
खर्वं कुब्जं वामनं च विशालं तु विशङ्कटम् ॥ १४२९ ॥
पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत् ।
स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः ॥ १४३० ॥
दीर्घ (क्ली), आयत (क्ली), तुङ्ग (क्ली), उच्च (क्ली), उन्नत (क्ली), उद्धुर (क्ली), प्रांशु (क्ली), उच्छ्रित (क्ली), उदग्र (क्ली), न्यञ्च् (क्ली), नीच (क्ली), ह्रस्व (क्ली), मन्थर (क्ली), खर्व (क्ली), कुब्ज (क्ली), वामन (क्ली), विशाल (क्ली), विशङ्कट (क्ली), पृथु (क्ली), उरु (क्ली), पृथुल (क्ली), व्यूढ (क्ली), विकट (क्ली), विपुल (क्ली), बृहत् (क्ली), स्फार (क्ली), वरिष्ठ (क्ली), विस्तीर्ण (क्ली), तत (क्ली), बहु (क्ली), महत् (क्ली), गुरु (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritदुर्जन
दुर्जन, पिशुन, क्षुद्र, नीच, कर्णेजप, खल, दोषग्राहिन्, पुरोभागिन्, द्विजिह्व, मत्सरिन्
दुर्जनः पिशुनः क्षुद्रो नीचः कर्णेजपः खलः ।
दोषग्राही पुरोभागी द्विजिह्वो मत्सरी मतः ॥ ३४६ ॥
verse 2.1.1.346
page 0041
नाममाला
Sanskritनीच, न्यञ्च्, आतन, कुब्ज, नीचैस्, ह्रस्व
नीचं न्यगातनं कुब्जं नीचैर्ह्रस्वं नयेत्परम् ॥ १५८ ॥
verse 0.1.1.158
page 0077
नीच, पिशुन, अधम
शौण्डीरो गर्वितः स्तब्धो मानी चाहंयुरुद्धतः ।
उद्ग्रीव उद्धरो दृप्तः नीचश्च पिशुनोऽधमः ॥ १६८ ॥
verse 0.1.1.168
page 0081
Tamil
Tamilநீச : இழிவான, மட்டமான, சிறிய, கெட்ட.
अमरकोशः
SanskritWord: नीचः
Root: नीच
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ low
⇒ deep
⇒ base
⇒ mean
⇒ vile
⇒ short
⇒ lowered
⇒ not high
⇒ inferior
⇒ dwarfish
⇒ depressed
⇒ insignificant
⇒ kind of perfume
Shloka(s):
2|10|16|1 ► विवर्णः पामरो नीचः प्राकृतश्च पृथग्जनः। (शूद्रवर्गः)
2|10|16|2 ► निहीनोऽपसदो जाल्मः क्षुल्लकश्चेतरश्च सः॥ (शूद्रवर्गः)
3|3|192|2 ► उदारो दातृमहतोरितरस्त्वन्यनीचयोः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|10|16|1 ⇢ विवर्णः (विवर्ण) (पुं) ⇒ low, wan, pale, vile, stupid, colorless, out-caste, colourless, unlettered, bad-coloured, without color, belonging to a mixed caste, man of low caste or of degrading occupation
➠ 2|10|16|1 ⇢ पामरः (पामर) (पुं) ⇒ low, base, fool, vile, idiot, wretch, wicked, villain, man of lowest extraction, affected with skin-disease
➠ 2|10|16|1 ⇢ नीचः (नीच) (पुं) ⇒ low, deep, base, mean, vile, short, lowered, not high, inferior, dwarfish, depressed, insignificant, kind of perfume
➠ 2|10|16|1 ⇢ प्राकृतः (प्राकृत) (पुं) ⇒ low, usual, vulgar, normal, artless, natural, ordinary, original, unrefined, Prakritic, vernacular, primordial, provincial, low or vulgar man, dissolution of the universe, resolution or re-absorption into prakRti, belonging to or derived from prakRti or the original element
➠ 2|10|16|1 ⇢ पृथग्जनः (पृथग्जन) (पुं) ⇒ fool, low man, villain, multitude, blockhead, low person, man fellow, vulgar man, common people, ordinary professing Buddhist, man of lower caste or character or profession
➠ 2|10|16|2 ⇢ निहीनः (निहीन) (पुं)
➠ 2|10|16|2 ⇢ अपसदः (अपसद) (पुं) ⇒ outcast, castaway, children of six degrading marriages
➠ 2|10|16|2 ⇢ जाल्मः (जाल्म) (पुं) ⇒ vile, rogue, cruel, rascal, wretch, villain, contemptible, inconsiderate
➠ 2|10|16|2 ⇢ क्षुल्लकः (क्षुल्लक) (पुं) ⇒ low, poor, hard, vile, small, wicked, pained, little, indigent, youngest, malicious, abandoned, distressed, small shell
➠ 2|10|16|2 ⇢ चेतरः (चेतर) (पुं)
➠ 3|3|192|2 ⇢ इतरः (इतर) (पुं) ⇒ low, vile, another, rejected, the rest, expelled, the other, this - that, different from, the one - the other, remaining one of two
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ शूद्रः
जातिः ➡ मनुष्यः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritनीचः, त्रि, (निकृष्टामीं लक्ष्मीं शोभां चिनोतीति ।चि + “अन्येभ्योऽपि दृश्यते ।” इति डः ।) हीन-जातिकर्म्मा । वर्व्वरः । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
तत्पर्य्यायः । विवर्णः २ पामरः ३ प्राकृतः ४पृथग्जनः ५ निहीनः ६ अपसदः ७ जाल्मः ८क्षुल्लकः ९ इतरः १० । इत्यमरः । २ । १० । १६ ॥
अपशदः ११ खुल्लकः १२ । इति भरतः ॥
हीनः१३ क्षुल्लः १४ क्षुण्णः १५ वेतकः १६ । इतिशब्दरत्नावली ॥
नीचसङ्गदोषो यथा, --“न प्राप्नोति सुखं किञ्चिन्नीचसङ्गान्महानपि ।प्रेतसङ्गान्महादेवो नग्नो भस्मविभूषितः ॥
प्रविश्य निलयं नीचः स्त्रीधनादिकमिष्यते ।स्वयं नेतुं न शक्नोति तदा नाययति ध्रुवम् ॥
स्थिते गुणेऽपि नीचस्तु यत्नाद्दोषं प्रपद्यते ।किञ्चित्तु सङ्गमासाद्य तदुक्तं स्यात् सनातनम् ॥
सतां श्रुत्वा गुणं नीचः श्रोतुमायाति बन्धुवत् ।ततः समयमासाद्य प्रकाशयति तद्धसन् ॥
मनस्येकं वचस्येकं कर्म्मण्येकं महात्मनाम् ।मनस्यन्यद्बचस्यन्यत् कर्म्मण्यन्यद्दुरात्मनाम् ॥
”इति पाद्मे क्रियायोगसारे ५ अध्यायः ॥
अपि च ।“बुद्धिश्च हीयते पुंसां नीचैः सह समागमात् ।मध्यमे मध्यतां याति श्रेष्ठतां याति वित्तमे ॥
”इति शान्तिपर्व्व ॥
* ॥
अनुच्चः । तत्पर्य्यायः । वामनः २ न्यङ् ३खर्व्वः ४ ह्रस्वः ५ । इत्यमरः । ३ । १ । ७० ॥
(यथा, --“नीचरोमनखश्मशुनिर्म्मलाङ्घ्रिमलायनः ।स्नानशीलः ससुरभिः सुवेषोऽनुल्वणोज्ज्वलः ।धारयेत् सततं रत्नसिद्धमन्त्रमहौषधीः ॥
”इति वाभटे सूत्रस्थाने द्वितीयेऽध्याये ॥
)निम्नः । यथा, --“शैत्यं नाम गुणस्तवैव सहजः स्वाभाविकीस्वच्छताकिं ब्रूमः शुचितां भवन्ति शुचयः स्पर्शेनयस्यापरे ।किञ्चान्यत् कथयामि ते स्तुतिपदं त्वं जीविनांजीवनंत्वञ्चेन्नीचपथेन गच्छसि पयः कस्त्वां निषेद्धुंक्षमः ॥
”इति लक्ष्मणसेनः ॥
* ॥
चोरकनामगन्धद्रव्ये, पुं । इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritनीच निकृष्टामीं शोभां चिनोति चि--ड । जातिगुणकर्मादिभिः निकृष्टे १ अधमे अमरः । २ वामने खर्वे चअमरः । ३ चोरनामशन्धव्ये राजनि० । ४ निम्ने च ।नीचसङ्गदोषो यथा “न प्राप्नोति सुखं किञ्चिन्नीच-सङान्महानपि । प्रेतश्चङ्गात् महादेवो नग्नो भस्मविभू-षितः । प्रविश्य निलयं नीचः स्त्रीधनादिकमिच्छति ।स्वयं नेतुं स शक्राति तदा साययति ध्रुवम् । स्थितेगुणेऽपि नीचस्तु यत्नाद्दोषं प्रपद्यते । किञ्चित्तु सङ्गमा-साद्य तदुक्तं स्यात् सनातनम् । सतां श्रुत्वा गुणं नीचःश्रोतुमायाति बन्धुवत् । ततः समयमासाद्य प्रकाशयतितद्धसन् । मनस्येकं वचस्येकं कर्मण्येकं महात्मनाम् ।मनस्यन्यद्वचस्यन्थत् कर्मण्यन्यत् दुरात्मनाम्” पाद्मे क्रियायोगसारे ५ अ० । “बुद्धिश्च हीयते पुंसां नीचैः सह स-मागमात् । मध्यमे मध्यतां याति श्रेष्ठतां याति वि-त्तमे” भा० शा० । “प्रायो नीचानपि मेदिनीभूतः”माघः । “नीचादप्युत्तमां विद्यां स्त्रीरत्नं दुष्कुलादपि”मनुः । ग्रहभेदानाम् उच्चशब्ददर्शितोच्चस्थानात् सप्त-मस्थाने तच्च रव्यादीनां यद्यद् भवति तत् नीचस्थान-शब्दे दृश्यम् । स्वार्थे क । नीचक तत्रार्थे
Capeller
GermanGrassman
GermanBurnouf
Frenchनीच नीच a. (नि
अञ्च्) bas, petit, peu élevé
au
fig. bas
vil
mauvais, dépravé
de basse condition. -- S.
homme de classe dégradée ou de race nonâryenne.
Cf. न्यच्।
नीचक a. bas, petit, nain.
नीचकिन् la tête ou le faîte de qqc.
नीचकैस् adv. bas
au fig. bassement.
नीचग a. (गम्) qui va en bas, qui descend. -- S.
rivière. -- S. eau.
नीचभोज्य (भुज्) ognon.
नीचिका et निईचिकी bonne vache [m à naine].
नीचैस् adv. bas, en bas
bassement.
Stchoupak
Frenchनीच-
a. bas, insignifiant, petit
de basse condition, inférieur, vil,
commun, mesquin
prononcé à voix basse
-ता- nature de ce qui est
bas, bassesse, infériorité
-तया या- se baisser, s'abaisser
नीचैस् en bas, en dessous, bas, bassement
en se baissant, en s'inclinant,
humblement, respectueusement
doucement, à voix basse
(indécl.) d'une
montagne.
°कर्मन्- a. qui exerce une fonction ou une profession inférieure.
°कुलोद्गत- a. v. de basse origine.
°ग- a. qui descend
qui appartient à un homme vil.
नीचावगाह- a. où se baignent les gens du commun.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.