निष्ठुर (niSThura)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निष्ठुर mfn.
   (-रः-रा-रं)
	 1. Harsh,  contumelious (as speech.)
	 2. Hard, 
solid.
	 3. Cruel.
	 4. Severe.
 E.
  नि before,  स्था to be,  to be firm,  aff.
  
उरच् ।

Capeller Eng

English

 निष्ठुर a.
  rough,  hard,  cruel,  merciless
 abstr.
   °ता
f.
 ,  °त्व n.
 

Yates

English

 निष्ठुर (रः-रा-रं)
a. Harsh
 hard.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निष्ठुर 	-	 niSThura 	-	 adj.
  	-	  ruthless
निष्ठुर 	-	 niSThura 	-	 adj.
  	-	  hard
निष्ठुर 	-	 niSThura 	-	 adj.
  	-	  harsh
निष्ठुर 	-	 niSThura 	-	 adj.
  	-	  rough
निष्ठुर 	-	 niSThura 	-	 adj.
  	-	  severe
निष्ठुर 	-	 niSThura 	-	 adj.
  	-	  cruel

Wilson

English

 निष्ठुर
mfn.
   (-रः-रा-रं)
1 Harsh,  contumelious,  (as speech.)
2 Hard,  solid.
E.
  नि before स्था to be,  to be firm,  aff.
   कुरच्.

Apte

English

निष्ठुर [niṣṭhura],  a.
  [नि-स्था-उरच् षत्वटुत्वे]

Hard,  rugged,  coarse,  rough.

Severe,  sharp,  smart (as a bow)
 जज्ञे जनै- र्मुकुलिताक्षमनाददाने संरब्धहस्तिपकनिष्ठुरचोदनाभिः Śi.*
  5.49.

Cruel,  harsh,  hard-hearted (said of persons or things)
 व्यवसायः प्रतिपत्तिनिष्ठुरः R.*
  8.65
3.62.

Motionless,  stiff. 

Contumelious.

Harsh,  jarring
 प्रक्षिप्य व्यनदन्नादं वज्रनिष्पेषनिष्टुरम् Bhāg.*
  1.55.19. -रम् A harsh speech,  abusive language.

Apte 1890

English

 निष्ठुर a. [नि-स्था-उरच् षत्वटुत्वे] 1 Hard,  rugged,  coarse,  rough. 
2 Severe,  sharp,  smart (as a bow)
 Śi. 5. 49. 
3 Cruel,  harsh,  hard-hearted (said of persons or things)
 व्यवसायः प्रतिपत्तिनिष्ठुरः R. 8. 65. 3. 62. 
4 Motionless,  stiff. 
5 Contumelious. 
रं A harsh speech,  abusive language. 

Monier Williams Cologne

English

 नि-ष्ठुर mfn.
   (√ स्था?) hard,  rough,  harsh,  severe,  cruel (said of persons and things,  esp.
   words),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

Monier Williams 1872

English

 निष्ठुर नि-ष्ठुर,  अस्,  आ,  अम् (said to be fr.
rt. स्था),  hard,  rough,  rugged
 harsh,  coarse,  gruff, 
cruel,  severe,  austere
 contumelious (as speech).
—निष्ठुर-ता,  f. or निष्ठुर-त्व,  अम्,  n.
harshness of speech,  coarseness,  reviling,  abuse.

Macdonell

English

 निष्ठुर ni-ṣṭh-ura,  a.
  [√ sthā] harsh,  coarse
 🞄contumelious,  rude: -tā,  f.
 ,  -tva,  n.
  harshness
 🞄coarseness.

Benfey

English

 निष्ठुर निष्ठुर,  adj.
 ,  f.
  रा,  Harsh, 
contumelious,  coarse,  Hit. iii. d. 101.

Apte Hindi

Hindi

निष्ठुर
वि* - नि+स्था+उरच्
"कठोर,  कर्कश,  उजड्ड,  रूखा"

निष्ठुर
वि* - नि+स्था+उरच्
"कड़ा,  तेज,  तीक्ष्ण"

निष्ठुर
वि* - नि+स्था+उरच्
"क्रूर,  कठोर,  पाषाणहृदय"

निष्ठुर
वि* - नि+स्था+उरच्
उद्धत

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निष्ठुर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಠಿನವಾದ ಮಾತು /ಬಿರುಸಾದ ಮಾತು /ಒರಟಾದ ಮಾತು
निष्पत्तिः - > नि + ष्ठा (गतिनिवृत्तौ) - "उरच्" (उ० १-४१)
निष्ठुर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಶ್ಲೀಲವಾದ ಮಾತು /ಜುಗುಪ್ಸೆಯುಂಟುಮಾಡುವ ಮಾತು
निष्ठुर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಠಿನವಾದ /ಗಟ್ಟಿಯಾದ /ಕರ್ಕಶವಾದ
प्रयोगाः - > "उद्यन्नादं धन्विभिर्निष्ठुराणि स्थूलान्युच्चैर्मण्डलत्वं दधन्ति"
उल्लेखाः - > माघ० १८-९
निष्ठुर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಠಿನಹೃದಯವುಳ್ಳವನು /ಕಲ್ಲೆದೆಯವನು
प्रयोगाः - > "यः पृष्ठं युधि दर्शयत्यरिभटश्रेणीषु यो वक्त्रतामस्मिन्नेव बिभर्ति यश्च किरति क्रूरध्वनिं निष्ठुरः"
उल्लेखाः - > नैष० १२-९७
निष्ठुर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೂರವಾದ /ದಯೆಯಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "तथापि शस्त्रव्यवहारनिष्ठुरे विपक्षभावे चिरमस्य तस्थुषः"
उल्लेखाः - > रघु० ३-६२
निष्ठुर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ /ಧಿಕ್ಕರಿಸುವ /ನಿಂದಿಸುವ
निष्ठुर
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಕಠಿನವಾಗಿ /ಒರಟಾಗಿ
प्रयोगाः - > "मकरन्देन निष्ठुरं प्रतिहतो जामाता"
उल्लेखाः - > मालती० ७
निष्ठुर
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ದಯೆಯಿಲ್ಲದೆ
निष्ठुर
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೂರವಾಗಿ

L R Vaidya

English

 nizWura {% a. (f. रा) %} 1. Hard,  rough
severe,  Sis.v.49
cruel,  R.iii.62,  viii.65
contumelious.

Bopp

Latin

 निष्ठुर (r. स्था praef. नि s. उर) durus,  asper,  atrox. RAGH.
3. 62. 8. 64. HIT. 100. 14.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 निष्ठुर °Subst. n. eine best. Art literar. Komposition,  Bhānudatta's Alaṃkāratilaka fol. 2a.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  क्रूर,  निर्दय,  निष्ठुर,  नृशंस,  करुणाहीन,  दयाहीन
adjective
 
दयाभावविहीनः।
 "कंसः क्रूरः आसीत्।"

Synonyms:
  निर्दय,  निष्ठुर,  क्रूर,  दुर्वृत्त,  क्लेशद,  अन्यायकारी,  हाधक,  पीडाकर,  पीडक,  उपद्रवकारी
adjective
 
यः पीडयति।
 "कंसः निर्दयः राजा आसीत्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

bskrib med pa
निष्ठुर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
परुषं निष्ठुरं रूक्षं विक्रुष्टमथ घोषणा ।
उच्चैर्घुष्टं वर्णनेडा स्तवः स्तोत्रं स्तुतिर्नुतिः ॥ २६९ ॥
श्लाघा प्रशंसार्थवादः सा तु मिथ्या विकत्थनम् ।
-wordlist-
 
परुष (क्ली),  निष्ठुर (क्ली),  रूक्ष (क्ली),  विक्रुष्ट (क्ली),  घोषणा (स्त्री),  उच्चैर्घुष्ट (क्ली),  वर्णना (स्त्री),  ईडा (स्त्री),  स्तव (पुं),  स्तोत्र (क्ली),  स्तुति (स्त्री),  नुति (स्त्री),  श्लाघा (स्त्री),  प्रशंसा (स्त्री),  अर्थवाद (पुं),  विकत्थन (क्ली)

--source--
 
निष्ठुरः कक्खटः क्रूरः परुषः कर्कशः खरः ॥ १३८६ ॥
दृढः कठोरः कठिनो जरठः कोमलः पुनः ।
मृदुलो मृदुसोमालसुकुमारा अकर्कशः ॥ १३८७ ॥
-wordlist-
 
निष्ठुर (पुं),  कक्खट (पुं),  क्रूर (पुं),  परुष (पुं),  कर्कश (पुं),  खर (पुं),  दृढ (पुं),  कठोर (पुं),  कठिन (पुं),  जरठ (पुं),  कोमल (पुं),  मृदुल (पुं),  मृदु (पुं),  सोमाल (पुं),  सुकुमार (पुं),  अकर्कश (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

विक्रुष्ट
विक्रुष्ट,  निष्ठुर
कलश्च मधुरोऽव्यक्तो विक्रुष्टो निष्ठुरो मतः ॥ १४० ॥
verse 1.1.1.140
page 0017

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: निष्ठुरः
Root: निष्ठुर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ क्षेपवाक्
Meaning(s):
⇒ Haughty (of speech)
Shloka(s):
2|4|21|1 ► निष्ठुरा पुरुषा क्षेपे त्रिषु स्युस्तुमुलादयः। (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|21|1 ⇢ निष्ठुरः (निष्ठुर) (पुं) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
➠ 2|4|21|1 ⇢ निष्ठुरा (निष्ठुर) (स्त्री) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
➠ 2|4|21|1 ⇢ निष्ठुरम् (निष्ठुर) (नपुं) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
➠ 2|4|21|1 ⇢ परुषः (परुष) (पुं) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
➠ 2|4|21|1 ⇢ परुषा (परुष) (स्त्री) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
➠ 2|4|21|1 ⇢ परुषम् (परुष) (नपुं) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
➠ 2|4|21|1 ⇢ क्षेपः (क्षेप) (पुं) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
➠ 2|4|21|1 ⇢ क्षेपा (क्षेप) (स्त्री) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
➠ 2|4|21|1 ⇢ क्षेपम् (क्षेप) (नपुं) ⇒ Haughty (of speech) ⇒ क्षेपवाक्
Related word(s):
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निष्ठुरं,  त्रि,  (नि + स्था + मद्गुरादयश्चेति उरच् ।)परुषम् । कठिनम् । इत्यमरः । ३ । १ । ७६ ॥
(यथा,  माघे । ५ । ४९ ।“जज्ञे जनैर्मुकुलिताक्षमनाददानेसंरब्धहस्तिपकनिष्ठुरचोदनाभिः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निष्ठुर न०
  नि + स्था--उरच् मद्गुरादि० नि० षत्वटुत्वे । १ परुष-वाक्ये २ कठोरे त्रि०
  । “गुह्याङ्गामेध्यशब्दानां वचनंनिष्ठुरं विदुः । यदन्यद्वा वचो नीच स्त्रीपुंसमैथुनाश्रयम्”इत्युक्ते ३ अश्लीलवाक्ये न०
  ४ तत्तद्विशिष्टे त्रि०
  अमरः ।“हिंस्ना भवतु ते बुद्धिरेतासु कुरु निष्ठुरम्” भट्टिः ।“संरब्ध हस्तिपकनिष्ठुर चोदनामिः” माघः ।

Capeller

German

 निष्ठुर rauh,  hart,  roh. Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

Burnouf

French

 निष्ठुर निष्ठुर a. (स्था
 sfx. उर) solide, 
ferme
		 au fig. dur,  sévère.

Stchoupak

French

 नि-ष्ठुर-
 a. rude,  dur,  sévère,  cruel 
 -क- id. 
 m.
  n.
  d'un
homme 
 -ता- f.
  rudesse,  dureté,  grossièreté 
 -इक- m.
  n.
  d'un Nāga
(v. l. निष्ठूरिक-).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.