| YouTube Channel

निष्क्रिय (niSkriya)

 
शब्दसागरः
English
निष्क्रिय
mfn.
 (-यः-या-यं)
1. Abstaining from ceremonial rites.
2. Idle,
unoccupied.
n.
 (-यं) BRAMHĀ or the Supreme Spirit.
E.
 निर neg.
क्रिया act.
Capeller Eng
English
निष्क्रिय
a.
 inactive (abstr. °ता
f.
 )
not performing or
not performed with, ceremonious rites.
Yates
English
नि-ष्क्रिय (यः-या-यं)
a. Idle
neglect-
ing works.
n.
 Supreme Being.
Wilson
English
निष्क्रिय
mfn.
 (-यः-या-यं)
1 Abstaining from ceremonial rites.
2 Idle, unoccupied.
n.
 (-यं) BRAHMA or the Supreme Spirit.
E.
 निर् neg. क्रिया act.
Monier Williams Cologne
English
निष्—क्रिय
mfn.
=
 -कर्मन्,
Up.
MBh.
&c.
निष्—क्रिय
n.
 ‘the actionless One’, the Supreme Spirit,
W.
Monier Williams 1872
English
निष्क्रिय निष्-क्रिय, अस्, आ, अम्, inactive
abstaining from ceremonial rites, not performing
religious ceremonies
(अम्), n. a term for Brahma
or the Supreme Spirit.
—निष्क्रिय-ता, f. inactivity,
idleness, negligence.
—निष्क्रियात्म-ता (°य-आत्°),
f. non-performance of appointed acts, habitual neglect
of prescribed duties, inactivity, laziness, idleness.
Macdonell
English
निष्क्रिय niṣ-kriya,
a.
 inactive, idle
neglecting 🞄oneʼs religious duties: -ātman,
a.
 🞄lazy, -ātmatā,
f.
 laziness
habitual neglect 🞄of religious duties.
Apte Hindi
Hindi
निष्क्रिय
वि* निस्-क्रिय -
क्रियाहीन
निष्क्रिय
वि* निस्-क्रिय -
जो धार्मिक संस्कारों का अनुष्ठान न करता हो
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निष्क्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬದಲಾವಣೆಯ ವಸ್ತು /ಸಮಾನವಾದ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದ್ರವ್ಯ /ವಿನಿಮಯ ದ್ರವ್ಯ
निष्पत्तिः - > निस् + डुक्रीञ् (द्रव्यविनिमये) - "अच्" (३-३-५६)
व्युत्पत्तिः - > निष्क्रियते प्रत्याह्रियते अनेन
प्रयोगाः - > "यद्यशो मयि निवेशितमेतन्निष्क्रयोऽस्तु कतमस्तु तदीयः"
उल्लेखाः - > नैष० ५-९०
निष्क्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತಿಫಲ /ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ರೂಪವಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
प्रयोगाः - > "त्रसत्तुषाराद्रिसुताससम्भ्रमस्वयङ्ग्रहाश्लेषसुखेन निष्क्रियम्"
उल्लेखाः - > माघ० १-५०
निष्क्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೇತನ /ಕೂಲಿ
विस्तारः - > "भरण्यं भरणं भर्म वेतनं निष्क्रयो भृतिः" - वैज०
निष्क्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಕ್ರಯ /ಮಾರುವುದು
प्रयोगाः - > "न निष्क्रयविसर्गाभ्यां भर्तुर्भार्या विमुच्यते"
उल्लेखाः - > मनु० ९-४६
निष्क्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿನಿಮಯ /ಬದಲಾವಣೆ /ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದು
निष्क्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
निष्क्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ಗಮನ /ಹೊರಡುವುದು
निष्क्रिय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದ /ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡದ
व्युत्पत्तिः - > निर्गता क्रिया यस्मात्
L R Vaidya
English
nizkriya {% a. %} 1. inactive
2. abstaining from ceremonial rites.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 निष्क्रिय
adjective
यः क्रियां कर्तुम् असमर्थः।
"रोगी निष्क्रियायाम् अवस्थायां मञ्चे स्वपिति।"
Mahabharata
English
Nishkriya = Mahāpurusha (Mahāpurushastava).--Do.^2 = Vishṇu: XII, 12888, 12895, 12907.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निष्क्रियं,
क्ली,
 (निर्गता क्रिया यस्य ।) ब्रह्म ।यथा, वेदान्तसूत्रभाष्यम् ।“निष्क्रियं निर्गुणं शान्तं निरपेक्षं निरञ्जनम् ॥
”क्रियाशून्ये, त्रि । यथाह कश्चित् ।“बन्धनानि यदि सन्ति बहूनिप्रेमरज्जुकृतबन्धनमन्यत् ।दारुभेदनिपुणोऽपि षडङ्घ्रि-र्निष्क्रियो भवति पङ्कजबद्धः ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निष्क्रिय
त्रि०
 निर्गता क्रिया यस्य प्रा० ब० षत्वम् । क्रि-यादिव्यापारशून्ये “निष्कलं निष्क्रियं शान्तं निरबद्यंनिरञ्जनम्” श्रुतिः “निष्क्रियस्य तदसम्भवात्” सा० सू०“अथ द्रव्याश्रिता ज्ञेया निर्गुणा निष्क्रिया गुणाः”भाषा० ।
Capeller
German
निष्क्रिय unthätig (Abstr.
°ता
f.
 ), unceremoniell
(r.).
Stchoupak
French
निष्-क्रिय-
a. inactif
qui n'observe pas les cérémonies religieuses
-ता-
f.
 inaction, inertie.
निष्क्रियात्मता-
f.
 inaction, inertie, paresse.