| YouTube Channel

निष्क्रमः (niSkramaH)

 
Apte
English
निष्क्रमः [niṣkramḥ], 1 Going out, coming forth
अविभावितनिष्क्रम- प्रयाणः
Ki.*
 13.27.
Departure from, exit.
One of the Saṁskāras or religious rites
i. e. taking out a child for the first time into the open air (which is usually performed in the fourth month of its age)
चतुर्थे मासि निष्क्रमः
Y.*
 1.12
cf.
 उपनिष्क्रमण also.
Degradation, loss of caste, inferiority of tribe.
Intellectual faculty.
Apte 1890
English
निष्क्रमः 1 Going out, coming forth.
2 Departure from, exit.
3 One of the Saṃskāras or religious rites
i. e. taking out a child for the first time into the open air (which is usually performed in the fourth month of its age)
चतुर्थे मासि निष्क्रमः Y. 1. 12
cf. उपनिष्क्रमण also.
4 Degradation, loss of caste, inferiority of tribe.
5 Intellectual faculty.
Apte Hindi
Hindi
निष्क्रमः
पुं*
 - निस्+क्रम्+घञ्
"बाहर जाना, निकलना"
निष्क्रमः
पुं*
 - निस्+क्रम्+घञ्
"बिदा होना, निर्गमन करना"
निष्क्रमः
पुं*
 - निस्+क्रम्+घञ्
एक संस्कार पहली बार खुली हवा में निकालना
निष्क्रमः
पुं*
 - निस्+क्रम्+घञ्
"पतित होना, जाति भ्रष्टता, जाति-हीनता"
निष्क्रमः
पुं*
 - निस्+क्रम्+घञ्
बौद्धिक शक्ति
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निष्क्रमः,
पुं,
 (निष्क्रम्यतेऽनेनेति । निस् + क्रम +घञ् । “नोदात्तोपदेशस्येति ।” ७ । ३ । ३४ ।इति न वृद्धिः ।) धीशक्तिः । इत्यमरः । ३ ।२ । २५ ॥
निर्गमः । (यथा, कथासरित्सागरे ।२५ । ४३ ।“कञ्चित् कालं प्रतीक्षे च प्राणायामस्य निष्क्र-मम् ।तृतीयेऽहि गतेऽप्याद्य यान्त्यैतस्य हिनासवः ॥
”)दुष्कुलः । इति मेदिनी । मे, ४५ ॥
निष्क्रमण-संस्कारः ।“अहन्येकादशे नाम चतुर्थे भासि निष्क्रमः ॥
”इति याज्ञवल्क्यः । १ । १२ ॥
(क्रमरहिते, त्रि । यथा, पद्मपुराणे पाताल-खण्डे ।“निष्कलं निष्क्रमं शान्तं सच्चिदानन्दविग्र-हम् ॥
”)