| YouTube Channel

निषेधः (niSedhaH)

 
Apte
English
निषेधः [niṣēdhḥ], 1 Prohibition, warding or keeping off, stopping, prevention.
Negation, denial.
The particle of negation. द्वौ निषेधौ प्रकृतार्थं गमयतः
A prohibitive rule (opp. विधि)
Deviation from a rule, exception.
Apte 1890
English
निषेधः 1 Prohibition, warding or keeping off, stopping, prevention.
2 Negation, denial.
3 The particle of negation
द्वौ निषेधौ प्रकृतार्थं गमयतः
4 A prohibitive rule (opp. विधि).
5 Deviation from a rule, exception.
Apte Hindi
Hindi
निषेधः
पुं*
 - नि+सिध्+घञ्
"प्रतिषेध, दूर रखना, दूर हटाना, रोकना, प्रतिरोध"
निषेधः
पुं*
 - नि+सिध्+घञ्
"प्रत्याख्यान, मुकरना"
निषेधः
पुं*
 - नि+सिध्+घञ्
नकारात्मक अव्यय
निषेधः
पुं*
 - नि+सिध्+घञ्
प्रतिषेधक नियम
निषेधः
पुं*
 - नि+सिध्+घञ्
"नियम से व्यतिक्रम करना, अपवाद"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 निषेधः, निषिद्धिः, अपरोधः, प्रतिचोदना, प्रतिषेधः, विप्रतिषेधः, प्रवारणम्
noun
बन्धनस्य क्रिया विधिः वा।
"निषेधेन कोपि लाभः न अभवत्।"
Synonyms:
 निषेधः, प्रतिषेधः, वारणः, प्रतिवारितम, सेधः, अपरोधः, उपालम्भः
noun
किमपि कार्यं कृतिः वा निषिध्यते।
"न्यायालयस्य आदेशः यत् सार्वजनिकस्थलादिषु धूम्रपानार्थे निषेधः कृतं वर्तते।"
Synonyms:
 अपवादः, निषेधः, व्यावृतिः, वर्जः, वर्जनम्, अपासनम्, पर्युदासः, व्युदासः, अपहानिः, विनिर्मोकः, परिहारः, परिहरणम्, व्यतिरेकः
noun
सामान्यनियमविरोधी।
"अस्य नियमस्य अपवादाः सन्ति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: निषेधः
Root: निषेधः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ for not
⇒ surely not
⇒ not at all
Shloka(s):
3|3|254|1 ► पुनरप्रथमे भेदे निर्निश्चयनिषेधयोः। (नानार्थवर्गः)
3|3|256|1 ► निषेधवाक्यालङ्कारजिज्ञासानुनये खलु। (नानार्थवर्गः)
3|4|11|2 ► अभावे नह्य नो नापि मास्म मालं च वारणे॥ (अव्ययवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|254|1 ⇢ नीः (निर्) (अव्य)
➠ 3|3|256|1 ⇢ खलुः (खलु) (अव्य)
➠ 3|4|11|2 ⇢ नहिः (नहि) (अव्य)
➠ 3|4|11|2 ⇢ (अ) (अव्य)
➠ 3|4|11|2 ⇢ नौः (नो) (अव्य)
➠ 3|4|11|2 ⇢ नापिः (नापि) (अव्य)
Related word(s):
जातिः ➡ मानसिकभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निषेधः,
पुं,
 (नि + सिध् + घञ् ।) प्रतिषेधः ।निवृत्तिः । विधिविपरीतः । यथा, --“तिथीनां पूज्यता नाम कर्म्मानुष्ठानतो मता ।निषेधस्तु निवृत्तात्मा कालमात्रमपेक्षते ॥
”इति तिथितत्त्वम् ॥