| YouTube Channel

निश्चयः (nizcayaH)

 
Apte
English
निश्चयः [niścayḥ], 1 Ascertainment, investigation, inquiry.
A fixed opinion, settled or firm conviction, firm belief.
A determination, resolution, resolve
एष मे स्थिरो निश्चयः
Mu.*
 1.
Certainty, positiveness, positive conclusion.
Fixed intention, design, purpose, aim
कैकेयी क्रूरनिश्चया
R.*
 12.4
Ku.*
 5.5.
N.
 of a figure in Rhetoric.
Apte 1890
English
निश्चयः 1 Ascertainment, investigation, inquiry.
2 A fixed opinion, settled or firm conviction, firm belief.
3 A determination, resolution, resolve
एष मे स्थिरो निश्चयः Mu. 1.
4 Certainty, positiveness, positive conclusion.
5 Fixed intention, design, purpose, aim
कैकेयी क्रूरनिश्चय R. 12. 4
Ku. 5. 5.
6 N. of a figure in Rhetoric.
Hindi
Hindi
निश्चितता में
Apte Hindi
Hindi
निश्चयः
पुं*
 - निस्+चि+अप्
"जांचपड़ताल, खोज, पूछताछ"
निश्चयः
पुं*
 - निस्+चि+अप्
"स्थिर मत, दृढ़ विश्वास, पक्का भरोसा"
निश्चयः
पुं*
 - निस्+चि+अप्
"निर्धारण, दृढ़ संकल्प , दृढ़ता"
निश्चयः
पुं*
 - निस्+चि+अप्
"निश्चिति, स्पष्टता, असंदिग्ध, परिणाम"
निश्चयः
पुं*
 - निस्+चि+अप्
"पक्का इरादा, योजना, प्रयोजन, उद्देश्य"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 असंशयः, निश्चयः, निश्चितम्, निर्धारणम्, असंदिग्धत्वम्, ध्रुवत्वम्
noun
संशयस्य अभावः।
"असंशयः मनः दृढीकरोति।"
Synonyms:
 निश्चयः
noun
एका व्यवस्थिता योजना।
"अस्य कुञ्जीफलकस्य निश्चयः योग्यः नास्ति।"
Synonyms:
 निश्चयः
noun
सत्यस्य तत् परीक्षणं वा यत् प्रमाणानाम् आधारेण क्रियते।
"अद्य राजसभायाम् एतेषां विषयाणां निश्चयः भविष्यति।"
Synonyms:
 धारणा, निश्चयः, नैश्चित्यः
noun
तत् ज्ञानं यस्मिन् कोपि भ्रमः नास्ति।
"ईश्वरस्य अस्तित्वस्य धारणा कठिना।"
Synonyms:
 निर्णयः, निश्चयः, व्यवसायः, सम्प्रधारणम्, परिच्छेदः
noun
केषाञ्चन कार्यक्रमादीनाम् अवधारणम्।
"सितम्बरमासस्य चतुर्दशदिनाङ्के कवि-सम्मेलनस्य आयोजनस्य निर्णयः जातः।"
Synonyms:
 निर्णयः, निश्चयः, विनिश्चयः
noun
उचितानुचितयोः विचार्य इदं योग्यम् इति निर्धारणस्य क्रिया।
"तेन गृहजनेभ्यः पृथक् निवासस्य निर्णयः कृतः।"
Synonyms:
 निश्चयः, निर्णयः, निर्णयणम्, निश्चितम्, निष्पत्तिः, सिद्धीः
noun
ऊहादिना कस्यापि वस्तुनः स्थितेः निश्चितिः।
"भूरि निरिक्षणानन्तरम् अस्माकम् अयं निर्णयः जातः यत् रामः सज्जनः पुरुषः इति।"
Synonyms:
 परीक्षणम्, समीक्षणम्, निरीक्षणम्, निरुपणम्, अनुसन्धानम्, परीक्षा, विचारः, विचारणम्, विचारणा, जिज्ञासा, अन्वेक्षणम्, अन्वेक्षणा, अवेक्षा, अवेक्षणम्, संवीक्षणम्, प्रसमीक्षा, निर्णयः, निश्चयः, अनुयोगः, विवेचना, विवेकः, विमर्शः
noun
कस्यापि वस्तुनः सम्यक् प्रविचेयस्य क्रिया।
"सम्यक् परीक्षणाद् अनन्तरमेव कस्यापि सत्यता स्वीकरणीया।"
Synonyms:
 संकल्पनम्, निश्चयः
noun
सङ्कल्पस्य क्रिया भावो वा।
"सङ्कल्पनाद् अनन्तरं सः अधिकेन उत्साहेन स्वस्य कार्यं करोति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: निश्चयः
Root: निश्चय
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ aim
⇒ design
⇒ inquiry
⇒ purpose
⇒ resolve
⇒ decision
⇒ certainty
⇒ resolution
⇒ conviction
⇒ positiveness
⇒ fixed opinion
⇒ ascertainment
⇒ determination
⇒ positive conclusion
⇒ resolve fixed intention
Shloka(s):
1|5|3|2 ► सन्देहद्वापरौ चाथ समौ निर्णयनिश्चयौ॥ (धीवर्गः)
3|3|22|1 ► सर्गः स्वभावनिर्मोक्षनिश्चयाध्यायसृष्टिषु। (नानार्थवर्गः)
3|3|254|1 ► पुनरप्रथमे भेदे निर्निश्चयनिषेधयोः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|5|3|2 ⇢ निर्णयः (निर्णय) (पुं) ⇒ verdict, sentence, removing, decision, deduction, judgement, inference, taking off, resolution, conclusion, settlement, discussion, demonstration, consideration, determination, narration of events, complete ascertainment, application of a conclusive argument
➠ 1|5|3|2 ⇢ निश्चयः (निश्चय) (पुं) ⇒ aim, design, inquiry, purpose, resolve, decision, certainty, resolution, conviction, positiveness, fixed opinion, ascertainment, determination, positive conclusion, resolve fixed intention
➠ 3|3|22|1 ⇢ सर्गः (सर्ग) (पुं) ⇒ book, gush, shot, rush, dart, will, child, canto, origin, assent, racing, stream, effort, nature, chapter, voiding, resolve, section, starting, creature, tendency, downpour, fainting, exertion, creation, begetting, agreement, offspring, resolution, letting go, disposition, procreation, discharging, gust of wind, created being, draught of air, natural property, implement of war, primary creation, creation of the world, herd let loose from a stable, emission or creation of matter, aspiration at the end of a word, any troop or host or swarm or multitude
➠ 3|3|254|1 ⇢ नीः (निर्) (अव्य)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ बुद्धिः
गुण-गुणी-भावः ➡ बुद्धिः
जातिः ➡ बुद्धिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निश्चयः,
पुं,
 (निश्चीयतेऽनेनेति । निर् + चि +“ग्रहवृदृनिश्चिगमश्च ।” ३ । ३ । ५८ । इतिअप् ।) निःसंशयज्ञानम् । तत्पर्य्यायः । निर्णयः२ । इत्यमरः । १ । ५ । ३ ॥
निर्णयनम् ३निचयः ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, देवी-भागवते । १ । १९ । ३५ ।“देहोऽयं मम बन्धोऽयं न ममेति च मुक्तता ।तथा धनं गृहं राज्यं न ममेति च निश्चयः ॥
”)“तदभावा प्रकारा धीस्तत्प्रकारा तु निर्णयः ॥
”इति भाषापरिच्छेदः ॥
(अर्थालङ्कारविशेषः । तल्लक्षणादिकं यथा, साहित्यदर्पणे । १० । ५६ ।“अन्यन्निषिध्य प्रकृतस्थापनं निश्चयः पुनः ॥
”उदाहरणं यथा, --“वदनमिदं न सरोजं नयने नेन्दीवरे एते ।इह सविधे मुग्धदृशो मधुकर ! न मुधा परि-भ्राम्य ॥
”)