धातुः: निवास्
मूलधातुः: निवास
धात्वर्थः: आच्छादने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: निवासयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः: अदन्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

निवास  (अर्थः)  आच्छादने
निवासयति ) अत्र केचित्पितेव पुत्रं दसये वचोभिरित्यत्र क्षुरेपितेव पुत्रं दसये निरवासयामि स्तुतिभिरिति व्याख्यानाइस निरवसानइति पठन्ति भट्टभास्करेण त्वाकुस्मीयेषु दस दसि दसनदर्शनयोरिति पठित्वा धातूनामनेकार्थत्त्वेन वचोभिः स्तुतिभिःसंगृह्णामि, यथा पिता दुश्शिलंपुत्रं स्तुतिपदैरिति व्याख्यातम् तस्मात्क्षुरेऽप्याकुस्मीय एव निरवसानार्थः कथित इति वक्तुं शक्यत्त्वान्नैतावत कथादौ धात्त्वन्तरत्त्वं शक्यते कल्पयितुम् 343

निवास  आच्छादने 
- निवासयति  निवासयामास  अनिनिवासत्  निनिवासयिषति  330

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><sup id="ref_krm01"><a href="#foot_krm01">1</a></sup> {@“निवास आच्छादने”@} <sup id="ref_krm02"><a href="#foot_krm02">2</a></sup> अदन्तः। </li> <li><sup id="ref_krm03"><a href="#foot_krm03">3</a></sup> अत्र धातौ ‘नि’ इत्युपसर्गविशिष्टस्यैव धातुत्वम्, इति क्षीरस्वामिमतम्। </li> <li>‘पूर्वं धातुरुपसर्गेण युज्यते’ इति भाष्यमतेनैवमुक्तम्। </li> <li>तन्मते निवासयित्वा इत्यत्र क्त्वाप्रत्ययस्योपपत्तिश्चिन्त्या। </li> <li>वस्तुतस्तु ‘सङ्ग्राम, व्यय, वीर’ इत्यादिषु ‘सम्, वि’ इत्युपसर्गयोरिव अत्रापि ‘नि’ इत्युपसर्गविशिष्टस्यैव धातुत्वम्। </li> <li>अत्र प्रकृतिप्रत्ययोपसर्गादिविभागरहितः ‘निवास’ इत्यानुपूर्वीक एव धातुरिति तत्त्वम्। </li> <li>अन्यथा, ‘पूर्वं धातुः साधनेन युज्यते’ इति ‘सुट् कात् पूर्वः’ <sup id="ref_krm04"><a href="#foot_krm04">4</a></sup> इति सूत्रभाष्ये सिद्धान्तितस्य विरोधस्स्यात्। </li> <li>अत एवाडागम- योग्येषु लकारेष्वपि अनिवासयिष्यत् इत्याद्येव रूपम्।]] निवासकः-सिका, निनिवासयिषकः-षिका;</li> <li>  निवासयिता-त्री, निनिवासयिषिता-त्री;</li> <li>  निवासयन्-न्ती, निनिवासयिषन्-न्ती;</li> <li>  निवासयिष्यन्-न्ती-ती, निनिवासयिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li>  निवासयमानः, निनिवासयिषमाणः, निवासयिष्यमाणः, निनिवासयिषिष्यमाणः;</li> <li>  <sup id="ref_krm05"><a href="#foot_krm05">5</a></sup> सुनिवासू-सुनिवासौ-सुनिवासः;</li> <li>  -- -- <sup id="ref_krm06"><a href="#foot_krm06">6</a></sup> निवासितम्-तः, निनिवासयिषितः-तवान्;</li> <li>  निवासः, निनिवासयिषुः;</li> <li>  निवासयितव्यम्, निनिवासयिषितव्यम्;</li> <li>  निवासनीयम्, निनिवासयिष- णीयम्;</li> <li>  निवास्यम्, निनिवासयिष्यम्;</li> <li>  निवासयमानः, निनिवासयिषमाणः;</li> <li>  ईषन्निवासः-दुर्निवासः-सुनिवासः;</li> <li>  -- -- निवासः, निनिवासयिषः;</li> <li>  निवासयितुम्, निनिवासयिषितुम्;</li> <li>  निवासना, निनिवासयिषा;</li> <li>  निवासनम्, निनिवासयिषणम्;</li> <li>  निवासयित्वा, निनिवासयिषित्वा;</li> <li>  प्रणिवास्य, प्रणिनिवासयिष्य;</li> <li>  <sup id="ref_krm07"><a href="#foot_krm07">7</a></sup> निवासम् २, निवासयित्वा २, निनिवासयिषम् २;</li> <li>  निनिवासयिषित्वा २।</li></ul><p>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९५२)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१८८६। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[[अ]</li> <li id="foot_krm04">04 => (६-१-१३५)</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। क्विपि, अदन्तत्वादस्य धातोरल्लोपस्य स्थानिवद्भावात् सकारस्य रुत्वविसर्गौ न भवतः।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[B। ‘छिद्रं गवेषयितुमेव तु वासयन्ते ये ते निवासितधियो ह्यसुभिर्विभाज्याः।।’ धा। का। ३। ५६।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [पृष्ठम्०८३०+ २९]</li></ul></p>

निवास (नि꣡वा꣡स꣡ आच्छादने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = निवासनम्
अनीयर् = निवासनीयः - निवासनीया
ण्वुल् = निवासकः - निवासिका
तुमुँन् = निवासयितुम्
तव्य = निवासयितव्यः - निवासयितव्या
तृच् = निवासयिता - निवासयित्री
क्त्वा = निवासयित्वा
ल्यप् = प्रनिवास्य
क्तवतुँ = निवासितवान् - निवासितवती
क्त = निवासितः - निवासिता
शतृँ = निवासयन् - निवासयन्ती
शानच् = निवासयमानः - निवासयमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

निवास आच्छादने
- निवासयति, निवासयित्त्वा, अनिनिवासत्; न्यवासदित्येव युक्तम्, उपसर्गस्य बाह्यत्वात्  329

nivāsayati, generally as in Skt. puts on (a garment, regularly undergarment). So also Pali nivāseti, wrongly defined in PTSD to dress oneself … to get clothed or dressed. It is true that in the common cliché (kālyam eva, or the like) nivāsayitvā, LV 〔240.11〕 (vs); Mv 〔i.34.14〕; 〔54.10〕; 〔307.14〕; 〔iii.60.3〕; 〔255.15〕; 〔272.5〕; 〔414.5〕; or nivāsya, LV 〔407.13〕; Divy 〔20.2〕; Av 〔i.290.16〕, etc.; no object is expressed. It is unnecessary to say what the monk puts on before starting his round of begging; the gerund however means strictly having put on (sc. the undergarment; cf. Prāt 〔527.8〕 cīvaraṃ nivāsayiṣyāmaḥ, with Chin. transl.; contrast prāvariṣyāmaḥ 〔529.1 ff.〕, of the upper garment; same contrast in Pali, Vin. 〔iv.185.18, 27〕). Once the verb is used in the causal sense of cause (someone else) to put on (an undergarment): Bhīk 〔11a.4〕 nivāsanaṃ nivāsayitavyā, (the nun) is to be caused (by the instructress) to put on the undergarment.


<table><tr><td>निवासयति  { निवस् }</td><td> nivAsayati  { nivas }</td><td>verb caus.</td><td><b>populate</b></td></td></tr><tr><td>निवेशयति  { निविश् }</td><td> nivezayati  { niviz }</td><td>verb caus.</td><td><b>populate</b></td></td></tr><tr><td>वासयते  { वस् }</td><td> vAsayate  { vas }</td><td>verb caus.</td><td><b>populate</b></td></td></tr><tr><td>वासयति  { वस् }</td><td> vAsayati  { vas }</td><td>verb caus.</td><td><b>populate</b></td></td></tr><tr><td>बहुलबहुलाविष्ट</td><td> bahulabahulAviSTa</td><td>adj.</td><td> densely <b>populate</b>d</td></td></tr><tr><td>असङ्कीर्ण</td><td> asaGkIrNa</td><td>adj.</td><td> not densely <b>populate</b>d</td></td></tr></table><table width='800px' ><tr></tr></table><table ><colgroup><col width=160px><col width=160px><col width=160px><col width=160px><col width=160px></colgroup>

<table> <tr> <td> </td> <td>निवासयति  { नि- वस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { ni- vas }</td> <td>verb</td> <td> dress</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> put on</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> populate</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> clothe</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> choose as a dwelling-place</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> cause to stay</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> inhabit</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> receive as a guest</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> put or place upon</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>निवासयति  { निवस् }</td> <td> <b>nivAsayati</b>  { nivas }</td> <td>verb caus.</td> <td> make inhabited</td> </td> </tr> </table> <table width='800px' > <tr> <td> </td> </tr> </table> <table > <colgroup> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> </colgroup>

निवासयति (nivAsayati)

Spoken Sanskrit

Edgerton Buddhist Hybrid