निवास (nivAsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निवास m.
  (-सः)
	 1. A house,  a dwelling.
	 2. Passing the night.
 E.
  नि
in,  वस् to abide,  aff.
   आधारे घञ् ।

Capeller Eng

English

 1 निवास m.
  clothing
 a.
  clothed in (—°).

 2 निवास m.
  stopping,  dwelling
 resting-place,  abode,  home.

Yates

English

 नि-वास (सः) 1.
m.
  A house.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	 abode
आवास 	-	 AvAsa 	-	 m.
  	-	 abode
वासक 	-	  vAsaka 	-	 adj.
  	-	 abode
क्षिति 	-	  kSiti 	-	 f.
  	-	 abode
निवासभूमि 	-	  nivAsabhUmi 	-	 f.
  	-	 abode
निवसति 	-	  nivasati 	-	 f.
  	-	 abode
आस्या 	-	  AsyA 	-	 f.
  	-	 abode
वस्तव्यता 	-	  vastavyatA 	-	 f.
  	-	 abode
वास 	-	  vAsa 	-	 m.
  	-	 abode
परिवास 	-	  parivAsa 	-	 m.
  	-	 abode
निलय 	-	  nilaya 	-	 m.
  	-	 abode
अन्तरुष्य 	-	  antaruSya 	-	 m.
  	-	 abode
अधिवास 	-	  adhivAsa 	-	 m.
  	-	 abode
आवसथ 	-	  Avasatha 	-	 m.
  	-	 abode
केत 	-	  keta 	-	 m.
  	-	 abode
गोचर 	-	  gocara 	-	 m.
  	-	 abode
धिषण 	-	  dhiSaNa 	-	 m.
  	-	 abode
परिग्रह 	-	  parigraha 	-	 m.
  	-	 abode
विषय 	-	  viSaya 	-	 m.
  	-	 abode
शयथ 	-	  zayatha 	-	 m.
  	-	 abode

निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	 residence
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	 abode
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  dwelling
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  night-quarters
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  living place
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  dwelling-place
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  passing the night
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  habitation
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  residing
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  clothing
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  house
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  dress
निवास 	-	 nivAsa 	-	 m.
  	-	  living

 
   निवास  nivAsa m.
   night-quarters  
   वासस्  vAsas n.
   night-quarters     
            

Wilson

English

 निवास
m.
  (-सः) A house,  a dwelling.
E.
  नि in,  वस to abide,  aff.
   घञ्.

Apte

English

निवासः [nivāsḥ],  Living,  dwelling,  residing.

A house,  adode,  habitation,  resting-place
 निवासश्चिन्तायाः Mk.*
  1.15
 Śi.*
  4.63
5.21
 Bg.*
  9.18
 Mk.*
  3.23.

Passing the night.

A dress,  garment.

Nightquarters.

Refuge,  receptacle,  asylum
 जगन्निवासो वसुदेवसद्मनि Śi.*
  1.1.Comp.   -भवनम् sleeping-room.  -रचना an edifice
 दृष्ट्वा प्राङ्भवतीं निवासरचनामस्माकमाशान्वितः Mk.*
  3.23.

Apte 1890

English

 निवासः 1 Living,  dwelling,  residing. 
2 A house
 abode,  habitation,  resting-place
 निवासश्चिंतायाः Mk. 1. 15
 Śi. 4. 63,  5. 21
 Bg. 9. 18
 Mk. 3. 23. 
3 Passing the night. 
4 A dress,  garment. 
5 Nightquarters. 
6 Refuge,  receptacle,  asylum
 जगन्निवासो वसुदेवसद्मनि Śi. 1. 1. 

Monier Williams Cologne

English

 नि-°वास a m.
  clothing,  dress (ifc.  =
  prec. ),  Hariv.
 

 नि-°वास b m.
  living,  dwelling,  residing,  passing the night

 dwelling-place,  abode,  house,  habitation,  night-quarters,  MBh.
  
 R.
  &c.
  

Monier Williams 1872

English

 1. नि-वास,  अस्,  m. (for 2. see under 2. नि-वस्, 
col. 2),  living,  dwelling,  residing
 passing the night
a place of residence,  dwelling-place,  abode,  house
night-quarters.
—निवास-भूमि,  इस्,  f. place of
residence.
—निवास-भूय,  अम्,  n. habitation
 in-
habiting.
—निवास-राजन्,  आ,  m. the king of the
country in which one dwells.

 2. नि-वास,  अस्,  m. (for 1. see under 1. नि-वस्, 
col. 1),  dress (e. g. in चर्म-निवास,  dressed in a
skin).

Benfey

English

 निवास निवास,  i. e. नि-वस् + अ,  m.
 
 1.
Dwelling,  Rām.  3,  5,  22.
 2. Passing
the night,  Hariv. 9700.
 3. An abode, 
a house,  Bhāg. P. 1,  11,  27.
 4. Night-
quarters,  Rām.  2,  55,  33.
 5. Cloth, 
Hariv. 10679.
 -- Comp.
 
क्व-,  adj.
  where
dwelling,  MBh. 1,  7114.

Hindi

निवास

Apte Hindi

Hindi

निवासः
पुं*
  - नि+वस्+घञ्
"रहना,  बसना,  निवास करना"

निवासः
पुं*
  - नि+वस्+घञ्
"घर,  आवास,  वासगृह,  विश्राम-स्थान"

निवासः
पुं*
  - नि+वस्+घञ्
रात बिताना

निवासः
पुं*
  - नि+वस्+घञ्
"पोशाक,  वस्त्र"

निवासः
पुं*
  - नि+वस्+घञ्
"घर,  आवास,  निवास"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निवास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇರುವುದು /ವಾಸಮಾಡುವುದು
निष्पत्तिः - > नि + वस (निवासे) - "घञ्" (३-३-१२१)
प्रयोगाः - > "वाराणसी निविशते न वसुन्धरायां तत्र स्थितिर्मुखभुजां भुवने निवासः"
उल्लेखाः - > नैष० ११-११६
निवास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೃಹ / ಮನೆ
प्रयोगाः - > "प्रासादशोभातिशयालुभिः पथि प्रभोर्निवासाः पटवेश्मभिर्बभुः",  "तत्र तत्र प्रजानां हि निवासं समरोचयत्"
उल्लेखाः - > माघ० १२-६३,  विष्णुपु०
निवास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನ /ವಾಸಸ್ಥಾನ
प्रयोगाः - > "भग्नो निवासोऽयमिहास्य पुष्पैः सदा नतो येन विषाणिनागः",  "गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्"
उल्लेखाः - > माघ० ४-६३,  गीता० ९-१८
निवास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಸ್ತ್ರ /ಬಟ್ಟೆ
प्रयोगाः - > "नमश्चर्मनिवासाय नमस्ते पीतवाससे"
उल्लेखाः - > हरिवं०

L R Vaidya

English

 nivAsa {% m. %} 1. Living,  dwelling
passing the night
abode,  house,  resting place,  Sis.iv.63,  Bg.ix.18
dress.

Bopp

Latin

 निवास m. (r. वस् habitare,  s. अ) domus,  habitatio. H. 4.
29. BH. 11. 25. 37.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 nivāsa,  m. (= Pali id.),  (former) state of existence
 usually in cpds. pūrva-(pūrve-)ni°,  qq.v.
 with separation of the cpd.,  pūrve (so all mss.,  Senart em. °vaṃ) ca nivāsavāraṃ (time,  turn) Mv 〔i.4.8〕
 rarely otherwise,  nivāsānuttarya-saṃpanna Mv 〔iii.320.5〕 (see anuttarya),  perfect in the supreme excellence of (former) births. See also s.v. pūrve-vāsa.

Kridanta Forms

Sanskrit

निवास (नि꣡वा꣡स꣡ आच्छादने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  निवासनम्
अनीयर् =  निवासनीयः - निवासनीया
ण्वुल् =  निवासकः - निवासिका
तुमुँन् =  निवासयितुम्
तव्य =  निवासयितव्यः - निवासयितव्या
तृच् =  निवासयिता - निवासयित्री
क्त्वा =  निवासयित्वा
ल्यप् =  प्रनिवास्य
क्तवतुँ =  निवासितवान् - निवासितवती
क्त =  निवासितः - निवासिता
शतृँ =  निवासयन् - निवासयन्ती
शानच् =  निवासयमानः - निवासयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  निवास्
मूलधातुः:
   निवास
धात्वर्थः:
  आच्छादने
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  निवासयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  अदन्तः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

निवास  आच्छादने 
- निवासयति  निवासयामास  अनिनिवासत्  निनिवासयिषति  330

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ॥ ९८९ ॥
मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः ।
आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ॥ ९९० ॥
धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः ।
ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ॥ ९९१ ॥
धामागारं निशान्तं च कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः ।
-wordlist-
 
गेहभू (स्त्री),  वास्तु (पुंक्ली),  गेह (पुंक्ली),  गृह (पुंक्ली),  वेश्मन् (क्ली),  निकेतन (क्ली),  मन्दिर (स्त्रीक्ली),  सदन (क्ली),  सद्मन् (क्ली),  निकाय्य (पुं),  भवन (पुंक्ली),  कुट (पुं),  आलय (पुं),  निलय (पुं),  शाला (स्त्री),  सभा (स्त्री),  उदवसित (क्ली),  कुल (क्ली),  धिष्ण्य (क्ली),  आवसथ (क्ली),  स्थान (क्ली),  पस्त्य (क्ली),  संंस्त्याय (पुं),  आश्रय (पुं),  ओकस् (क्ली),  निवास (पुं),  आवास (पुं),  वसति (स्त्री),  शरण (क्ली),  क्षय (पुं),  धामन् (क्ली),  अगार (क्ली),  निशान्त (क्ली),  कुट्टिम (क्ली),  बद्धभू (स्त्री)

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

ह,  शूलिन्,  कर,  नीर,  क्रोधगर्भप्रभाषण,  निवास
हः शूलिनि करे नीरे क्रोधगर्भप्रभाषणे ।
निवासेऽथाव्ययो हः स्यात् सम्बुद्धौ पादपूरणे ॥ ४५ ॥
verse 1.1.1.45
page 0122

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निवास,  त् क स्तृत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्त चुरां-परं-सकं-सेट् ।) अनिनिवासत् ।स्तृतिराच्छादनम् । निवासयति यश्चित्रं चीनां-शुकमिति हलायुधः । इति दुर्गादासः ॥

 निवासः,  पुं,
   (निवसति अस्मिन् । नि + वस् +अधिकरणे घञ् ।) गृहम् । इति हेमचन्द्रः ।४ । ५७ ॥
 (यथा,  विष्णुपुराणे । १ । १३ । ८४ ।“तत्र तत्र प्रजानां हि निवासं समरोचयत् ॥
”आश्रयस्थानम् । यथा,  भागवते । १ । ११ । २७ ।“श्रियो निवासो यस्योरः पानपात्रं मुखं दृशाम् ।बाहवो लोकपालानां सारङ्गाणां पदाम्बुजम् ॥
”वस्त्रम् । यथा,  हरिवंशे । १८१ । ४८ ।“नमश्चर्म्मनिवासाय नमस्ते पीतवाससे ॥
”भावे घञ् । वासः । यथा,  महाभारते ।१ । १८६ । ६ ।“कुम्भकारस्य शालायां निवासं चक्रिरे तदा ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निवास पु०
  नि + वस--आधारे घञ् । १ गृहे २ आश्रये चहेमच० “जगन्निवासो वसुदेवसद्मनि” माघः । भावेघञ् । ३ वासे “कुम्भकारस्य शालायां निवासं चक्रिरेतदा” भा० आ० १८५ अ० । ततः धान्या० चतुरर्थ्यांक । निवासक तत्सन्निकृष्टदेशादौ त्रि०
  ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

निवास आच्छादने
- निवासयति,  निवासयित्त्वा,  अनिनिवासत्
 न्यवासदित्येव युक्तम्,  उपसर्गस्य बाह्यत्वात्  329

धातुवृत्तिः

Sanskrit

निवास  (अर्थः)  आच्छादने
निवासयति ) अत्र केचित्पितेव पुत्रं दसये वचोभिरित्यत्र क्षुरेपितेव पुत्रं दसये निरवासयामि स्तुतिभिरिति व्याख्यानाइस निरवसानइति पठन्ति भट्टभास्करेण त्वाकुस्मीयेषु दस दसि दसनदर्शनयोरिति पठित्वा धातूनामनेकार्थत्त्वेन वचोभिः स्तुतिभिःसंगृह्णामि,  यथा पिता दुश्शिलंपुत्रं स्तुतिपदैरिति व्याख्यातम् तस्मात्क्षुरेऽप्याकुस्मीय एव निरवसानार्थः कथित इति वक्तुं शक्यत्त्वान्नैतावत कथादौ धात्त्वन्तरत्त्वं शक्यते कल्पयितुम् 343

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“निवास आच्छादने”@} 2 अदन्तः। 
 3 अत्र धातौ ‘नि’ इत्युपसर्गविशिष्टस्यैव धातुत्वम्,  इति क्षीरस्वामिमतम्। 
 ‘पूर्वं धातुरुपसर्गेण युज्यते’ इति भाष्यमतेनैवमुक्तम्। 
 तन्मते निवासयित्वा इत्यत्र क्त्वाप्रत्ययस्योपपत्तिश्चिन्त्या। 
 वस्तुतस्तु ‘सङ्ग्राम,  व्यय,  वीर’ इत्यादिषु ‘सम्,  वि’ इत्युपसर्गयोरिव अत्रापि ‘नि’ इत्युपसर्गविशिष्टस्यैव धातुत्वम्। 
 अत्र प्रकृतिप्रत्ययोपसर्गादिविभागरहितः ‘निवास’ इत्यानुपूर्वीक एव धातुरिति तत्त्वम्। 
 अन्यथा,  ‘पूर्वं धातुः साधनेन युज्यते’ इति ‘सुट् कात् पूर्वः’ 4 इति सूत्रभाष्ये सिद्धान्तितस्य विरोधस्स्यात्। 
 अत एवाडागम- योग्येषु लकारेष्वपि अनिवासयिष्यत् इत्याद्येव रूपम्।]] निवासकः-सिका,  निनिवासयिषकः-षिका
   निवासयिता-त्री,  निनिवासयिषिता-त्री
   निवासयन्-न्ती,  निनिवासयिषन्-न्ती
   निवासयिष्यन्-न्ती-ती,  निनिवासयिषिष्यन्-न्ती-ती
   निवासयमानः,  निनिवासयिषमाणः,  निवासयिष्यमाणः,  निनिवासयिषिष्यमाणः
   5 सुनिवासू-सुनिवासौ-सुनिवासः
   -- -- 6 निवासितम्-तः,  निनिवासयिषितः-तवान्
   निवासः,  निनिवासयिषुः
   निवासयितव्यम्,  निनिवासयिषितव्यम्
   निवासनीयम्,  निनिवासयिष- णीयम्
   निवास्यम्,  निनिवासयिष्यम्
   निवासयमानः,  निनिवासयिषमाणः
   ईषन्निवासः-दुर्निवासः-सुनिवासः
   -- -- निवासः,  निनिवासयिषः
   निवासयितुम्,  निनिवासयिषितुम्
   निवासना,  निनिवासयिषा
   निवासनम्,  निनिवासयिषणम्
   निवासयित्वा,  निनिवासयिषित्वा
   प्रणिवास्य,  प्रणिनिवासयिष्य
   7 निवासम् २,  निवासयित्वा २,  निनिवासयिषम् २
   निनिवासयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (९५२)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१८८६। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  (६-१-१३५)
 05 =>
  [[१। क्विपि,  अदन्तत्वादस्य धातोरल्लोपस्य स्थानिवद्भावात् सकारस्य रुत्वविसर्गौ न भवतः।]]
 06 =>
  [[B। ‘छिद्रं गवेषयितुमेव तु वासयन्ते ये ते निवासितधियो ह्यसुभिर्विभाज्याः।।’ धा। का। ३। ५६।]]
 07 =>
  [पृष्ठम्०८३०+ २९]

Capeller

German

 1. निवास m.
  Kleidung.

 2. निवास m.
  das Verweilen,  Wohnen
Nachtlager,  Wohnort,  Aufenthalt.

Burnouf

French

 निवास निवास m.
  (वस्) habitation,  demeure.

Stchoupak

French

 १ नि-वास-
 a. ifc. vêtu de.

 २ नि-वास-
 m.
  fait d'habiter,  de passer la nuit,  de séjourner 
 demeure, 
séjour,  halte,  not. pour la nuit,  refuge.
°भवन- nt. chambre à coucher.
°भूमि- f.
  lieu de séjour.
°रचना- f.
  édifice,  habitation. 
°वृक्ष- m.
  arbre où perche (l'oiseau).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.