| YouTube Channel

निवर्त्तन (nivarttana)

 
शब्दसागरः
English
निवर्त्तन
n.
 (-नं)
1. Returning or coming back.
2. Bringing back.
3.
Reforming, repenting.
4. Desisting from a work.
5. Giving back,
returning.
6. Stopping, ceasing.
7. A measure of land 20
rods, or 200 cubits square.
E.
 नि before वृत् to be, णिच्-भावे ल्युट्
aff.
Yates
English
नि-वर्त्तन (नं) 1.
n.
 Returning
re-
forming
stopping
giving back
200 square cubits of land.
Wilson
English
निवर्त्तन
n.
 (-नं)
1 Returning, turning or coming back.
2 Bringing back.
3 Reforming, repenting.
4 Desisting from.
5 Giving back, returning.
6 Stopping, ceasing.
7 A measure of land 20 rods, or 200 cubits square.
E.
 नि before वृत to be, ल्युट्
aff.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निवर्त्तन
न०
 नि + वृत--णिच्--भावे ल्युट् । १ निवारणे“सेतुश्च द्विविधो ज्ञेयः खेयी बन्ध्यस्तथैव च । तोयप्रव-र्त्तनात् खेयो बन्ध्यः स्यात् तन्निवर्तनात्” मिताक्षरा ।“तथा कराणां दशकेन वंशः । निवर्त्तनं विंशतिसंख्यैःक्षेत्रं चतुर्भिश्च भुजैनिबद्धम्” लीलावतीपरिभाषिते(१ विचा) क्षेत्रभेदे “विष्णवे विषयं ग्रामं ग्रामार्द्धमपिशक्तितः” इत्युपक्रमे “निवर्त्तनसभं वा यो विष्णवेविनिवेदयेत् । सर्वगीर्वाणनिलवे स क्रीडति युगावधि ।निवर्त्तनशतेनापि यः प्रोणयति केशवम् । शतयोजन-विस्तीर्णे स राजा भूतले भवेत्” हेमा० दा० वराहपु० ।अन्यथाऽपि निवर्त्तनमानम् यथाह वृहस्पतिः “दश-हस्तेन दण्डेन त्रिंशद्दण्डो निवर्त्तनम्” । मत्स्यपु० “दण्डेनसप्तहस्तेन त्रिंशद्दण्डो निवर्त्तनम्” । देशभेदात् शक्त्य-पेक्षया वा दाने फलतारतम्यद्योतनाय मानभेदोक्तिः ।