| YouTube Channel

निर्हारः (nirhAraH)

 
Apte
English
निर्हारः [nirhārḥ], 1 Taking away, removing, removal.
Drawing out, extracting.
Rooting up, destruction
कर्मणा कर्मनिर्हारो न ह्यात्यन्तिक इष्यते
Bhāg.*
 6.1.11.
Carrying out a dead body to be burnt
एवं विलपतीनां वै परिगृह्य मृतं पतिम् । अनिच्छतीनां निर्हारमर्को$स्तं संन्यवर्तत ॥
Bhāg.*
 7.2.35.
Accumulation of a private store of wealth, private hoard
न निर्हारं स्त्रियः कुर्युः कुटुम्बाद्बहुमध्यगात्
Ms.*
 9.199.
Evacuation of the natural excrements of the body (opp. आहार).
Putting forth or out.
Setting aside, excluding, leaving.
Deduction.
Diffusive fragrance.
Apte 1890
English
निर्हारः 1 Taking away, removing, removal.
2 Drawing out, extracting.
3 Rooting up, destruction.
4 Carrying out a dead body to be burnt.
5 Accumulation of a private store of wealth, private hoard
Ms. 9. 199.
6 Evacuation of the natural excrements of the body (opp. आहार).
7 Putting forth or out.
8 Setting aside, excluding, leaving.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निर्हारः,
पुं,
 (निर् + हृ + घञ् ।) शल्यादेरुत्-पाटनम् । इति भरतः ॥
तत्पर्य्यायः । अभ्यव-कर्षणम् २ । इत्यमरः । ३ । २ । १७ ॥
मल-मूत्रादित्यागः । यथा, आह्निकतत्त्वे ।“आहारनिर्हारविहारयोगाःसुसंवृता धर्म्मविदा तु कार्य्या ॥
”दाहः । इति स्मृतिः ॥
(दाहार्थं नयनम् । इतिस्वामी ॥
यथा, भागवते । ७ । २ । ३५ ।“एवं विलपतीनां वै परिगृह्य गृतं पतिम् ।अनिच्छतीनां निर्हारमर्कोऽस्त संन्यवर्त्तत ॥
”)यथेष्टविनियोगः । यथा, --“न निर्हारं स्त्रियः कुर्य्युः कुटुम्बा बहुमध्यगात् ।स्वकादपि च वृत्ताद्धि स्वस्य भर्त्तुरनाज्ञया ॥
”इति मनुः ॥