| YouTube Channel

निर्वृतिः (nirvRtiH)

 
Apte
English
निर्वृतिः [nirvṛtiḥ],
f.
Satisfaction, happiness, pleasure, bliss
व्रजति निर्वृतिमेकपदे मनः
V.*
 2.9
R.*
 9.38
12.65
Ś.*
 7.19
Śi.*
 4.64
1.28
Ki.*
 3.8.
Tranquillity, rest, repose
न जातु बाला लभते स्म निर्वृतिं तुषारसंघातशिलातलेष्वपि
Ku.*
 5.55
Pt.*
 1.21.
Final emancipation or liberation from worldly existence
द्वारं निर्वृतिसद्मनो विजयते कृष्णेति वर्णद्वयम्
Bv.*
 4.14.
Completion, accomplishment,
Freedom.
Disappearance
death, destruction.
Apte 1890
English
निर्वृतिः f. 1 Satisfaction, happiness, pleasure, bliss
व्रजति निर्वृतिमेकपदे मनः V. 2. 9
R. 9. 38
12. 65
Ś. 7. 19
Śi. 4. 64, 10. 28
Ki. 3. 8.
2 Tranquillity, rest, repose
Ku. 5. 55
Pt. 1. 208.
3 Final emancipation or liberation from worldly existence
द्वारं निर्वृतसद्मनो विजयते कृष्णेति वर्णद्वयं Bv. 4. 14.
4 Completion, accomplishment.
5 Freedom.
6 Disappearance
death, destruction.
Apte Hindi
Hindi
निर्वृतिः
स्त्री*
 - निर्+वृ+क्तिन्
"संतृप्ति, प्रसन्नता, सुख, आनन्द"
निर्वृतिः
स्त्री*
 - निर्+वृ+क्तिन्
"शान्ति, , विश्राम, विश्रान्ति"
निर्वृतिः
स्त्री*
 - निर्+वृ+क्तिन्
"मुक्ति, निर्वाण"
निर्वृतिः
स्त्री*
 - निर्+वृ+क्तिन्
"संपूर्ति, निष्पत्ति"
निर्वृतिः
स्त्री*
 - निर्+वृ+क्तिन्
स्वतंत्रता
निर्वृतिः
स्त्री*
 - निर्+वृ+क्तिन्
"अन्तर्धान होना, मृत्यु, विनाश"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 निर्वृतिः
noun
एकः पुरुषः ।
"निर्वृतेः उल्लेखः हरिवंशे अस्ति"
Synonyms:
 निर्वृतिः
noun
वृष्णेः पुत्रः ।
"निर्वृतेः उल्लेखः पुराणेषु अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निर्वृतिः,
स्त्री,
 (निर् + वृ + क्तिन् ।) सुस्थितिः ।अस्तङ्गमनम् । सुखम् । इति मेदिनी । ते, १२० ॥
(यथा, देवीभागवते । १ । १९ । ३९ ।“जनकस्य दशां दृष्ट्वा राज्यस्थस्य महात्मनः ।स निर्वृतिं परां प्राप्य पितुराश्रमसंस्थितः ॥
”)मोक्षः । मृत्युः । इति हेमचन्द्रः । १ । ७५ ॥
(शान्तिः । यथा, सुश्रुते । १ । ४१ ।“भूतेजोवारिजैर्द्रव्यैः शमं याति समीरणः ।भूम्यम्बुवायुजैः पित्तं क्षिप्रमाप्नोति निर्वृतिम् ॥
”विदर्भवंशीयवृष्णेः पुत्त्रे, पुं । यथा, भागवते ।९ । २४ । ३ ।“क्रथस्य कुन्तिः पुत्त्रोऽभूत् वृष्णिस्तस्याथनिर्वृतिः ॥
”)