निर्वापण (nirvApaNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 1 निर्वापण n.
  = निर्वाप.

 2 निर्वापण a.
  & n.
  extinguishing,  cooling. 

Spoken Sanskrit

English

निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 adj.
  	-	  cooling
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 adj.
  	-	  refrigerant
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  extinguishing
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  scattering sowing
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  act of cooling or refreshing or quenching or delighting
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  giving
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  slaughter
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  annihilation
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  killing
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  throwing in or down offering
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  presenting funeral oblations
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  extinction
निर्वापण 	-	 nirvApaNa 	-	 n.
  	-	  alleviation

 
   निर्वापण  nirvApaNa adj.
   cooling   
   सन्तापहर  santApahara adj.
   cooling    
   सन्तापहारक  santApahAraka adj.
   cooling   
   शीताधिवास  zItAdhivAsa adj.
   cooling    
   शीतल  zItala adj.
   cooling   
   शीतवीर्य  zItavIrya adj.
   cooling    
   ह्लादक  hlAdaka adj.
   cooling   
   ह्लादुक  hlAduka adj.
   cooling    
   स्पर्शानुकूल  sparzAnukUla adj.
   cooling   
   स्वेदच्छिद्  svedacchid adj.
   cooling    
   शीतक्रिया  zItakriyA f.
   cooling   
   श्यान-जलीय  zyAna-jalIya n.
   cryo-hydrate  [ Chem.  obtained by cooling a solution in water ]   
   शीतक्रिया  zItakriyA f.
   act of cooling   
   स्वेदचूषक  svedacUSaka m.
   cooling breeze   
   शीतीकरण  zItIkaraNa n.
   act of cooling   
   शीतीकरण  zItIkaraNa n.
   means of cooling    
   शिशिरोपचार  ziziropacAra m.
   artificial cooling   
   सुशीत  suzIta adj.
   very cold or cooling    
   सुशीतल  suzItala adj.
   very cold or cooling   
   शीतवीर्य  zItavIrya adj.
   having a cooling effect   
   अन्वासन  anvAsana n.
   unctuous or cooling enema  
   आम्रफलप्रपानक  AmraphalaprapAnaka n.
   cooling drink made of mangoes   
   बहिःशीत  bahiHzIta adj.
   cool or cooling on the outside  
   हिमगृह  himagRha n.
   room furnished with cooling appliances   
   हिमगृहक  himagRhaka n.
   room furnished with cooling appliances  
   हिमोपचार  himopacAra m.
   application of cooling remedies or refrigerants   
   निर्वापण  nirvApaNa n.
   act of cooling or refreshing or quenching or delighting  
   वल्कला  valkalA f.
   medicinal substance said to be of cooling and lithonthryptic properties     
            

 
   निर्वापण  nirvApaNa adj.
   refrigerant   
   हिमोपचार  himopacAra m.
   application of cooling remedies or refrigerants     
            

Apte

English

निर्वापणम् [nirvāpaṇam],  1 An offering,  oblation,  a funeral oblation. 

A gift,  donation. 

Putting out,  extinguishing.

Pouring out,  scattering,  sowing (as seed).

(a) Offering,  giving. (b) Offering oblations (especially funeral).

Allaying,  alleviation,  pacification
 कर्तव्यानि दुःखितैर्दुःखनिर्वापणानि U.*
  3.

Annihilation. 

Killing,  slaughter.

Cooling,  refreshing
 शरीरनिर्वापणाय Ś.*
  3.

A refrigerant or cooling application
 तप्तायःपिण्ड- सिकतानां वा निर्वापणं प्रसाधनं च कर्तव्यम्.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 निर्वापणं 1 An offering,  oblation,  a funeral oblation. 
A gift donation. 
Putting out,  extinguishing. 
Pouring out,  scattering,  sowing (as seed). 
(a) Offering,  giving. (b) Offering oblations (especially funeral). 
Allaying,  alleviation,  pacification
 कर्तव्यानि दुःखितैर्दुःखनिर्वापणानि U. 3. 
Annihilation. 
Killing,  slaughter. 
Cooling,  refreshing
 शरीरनिर्वापणाय Ś. 3. 
A refrigerant or cooling application. 

Monier Williams Cologne

English

 निर्-°वापण a n.
  (fr.  Caus.
 ) scattering sowing,  throwing in or down,  Pañc.
  
 Suśr.
  offering,  presenting funeral oblations,  giving,  L.
  1.

 निर्-°वापण b mfn.
   cooling,  refrigerant,  Car.
 

 निर्-°वापण n.
  the act of cooling or refreshing or quenching or delighting,  Kāv.
 
 Suśr.
 

 extinguishing,  extinction,  annihilation,  Mṛcch.
 Rājat.
 

 killing,  slaughter,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 1. निर्-वापण,  अम्,  n. (for 2. see p. 501,  col. 1), 
scattering,  throwing or pouring out,  casting in,  sow-
ing
 offering,  presenting funeral oblations
 gift,  giving.

 2. निर्-वापण,  अम्,  n. (for 1. see under निर्-वप्, 
p. 500,  col. 2),  putting out (as a fire or light), 
extinguishing,  quenching
 extinction,  annihilation
slaughter,  killing
 (in medicine) refrigerant
 cooling, 
refreshing.

Macdonell

English

 निर्वापण nir-vā-p-aṇa,  2. a.
  [cs. of √ vā] 🞄cooling
 n.
  extinguishing
 cooling
 delighting
 🞄-vā-p-ay-i-tṛ,  m.
  cooler,  allayer.

Benfey

English

 निर्वापण निर्वापण,  i. e.
 I. निस्-वप्, 
Caus.,  + अन, 
 1. Casting in,  Suśr. 1, 
171,  6.
 2. Sowing,  Pañc. 85,  17.
 II.
निस्-वा,  Caus.,  + अन,  n.
 
 1. Extin-
guishing,  Mṛcch. 49,  18.
 2. Cooling, 
Śāk. 31,  9.
 3. Amusing,  33,  2,  v. r.

Apte Hindi

Hindi

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
"चढ़ावा,  आहुति,  पिंडदान या श्राद्ध"

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
"भेंट,  दान"

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
"बुझाना,  गुल करना"

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
"उडेलना,  बखेरना,  बोना"

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
"पुरस्करण,  प्रदान"

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
"निराकरण,  उपशमन,  शान्ति"

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
विनाश

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
"वध,  हत्या"

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
"ठण्डा करना,  विश्रांति करना"

निर्वापणम्
नपुं*
   - निर्+वप्+णिच्+ल्युट्
प्रशीतल और ठंडा उपचार

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निर्वापण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಾನ /ಕೊಡುಗೆ
निष्पत्तिः - > निर् + डुवप् (बीजसन्ताने) + णिच् - "ल्युट्" (३-३-११५)
निर्वापण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾರಣ /ಕೊಲ್ಲುವುದು
निर्वापण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೀಪ ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಆರಿಸುವುದು /ದೀಪ ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯನ್ನುಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದು /ದೀಪ ಅಥವಾ ಬೆಂಕಿಯನ್ನುನಂದಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "दीपनिर्वापणात्पुंसः कूष्माण्डच्छेदनात् स्त्रियः"
निर्वापण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೈ ಉರಿತವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "दाहपाकज्वरवतां कार्यं निर्वापणं भवेत्"
उल्लेखाः - > सुश्रुत०
निर्वापण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸಿವು ಅಥವಾ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವುದು
निर्वापण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುಃಖ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು /ದುಃಖ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹಗುರ ಮಾಡುವುದು /ದುಃಖ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "कर्तव्यानि खलु दुःखितैः दुःखनिर्वापणानि"
उल्लेखाः - > उ० रा० ३

L R Vaidya

English

 nirvApaRa {% n. %} 1. An offering,  a funeral oblation
gift,  donation
putting out,  extinguishing
alleviation (as in दुःखनिर्वापण)
killing,  slaughter
cooling,  refreshing.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
व्यापादनं विशरणं प्रमयः प्रमापणं निर्ग्रन्थनं प्रमथनं कदनं निबर्हणम् ।
निस्तर्हणं विशसनं क्षणनं परासनं प्रोज्जासनं प्रशमनं प्रनिघातनं वधः ॥ ३७० ॥
प्रवासनोद्वासनघातनिर्वासनानि संज्ञप्तिनिशुम्भहिंसाः ।
निर्वापणालम्भनिसूदनानि निर्यातनोन्मन्थसमापनानि ॥ ३७१ ॥
अपासनं वर्जनमारपिञ्जा निष्कारणाक्राथविशारणानि ।
-wordlist-
 
व्यापादन (क्ली),  विशरण (क्ली),  प्रमय (पुं),  प्रमापण (क्ली),  निर्ग्रन्थन (क्ली),  प्रमथन (क्ली),  कदन (क्ली),  निबर्हण (क्ली),  निसूदन (क्ली),  निस्तर्हण (क्ली),  विशसन (क्ली),  क्षणन (क्ली),  परासन (क्ली),  प्रोज्जासन (क्ली),  प्रशमन (क्ली),  प्रतिघातन (क्ली),  वध (पुं),  प्रवासन (क्ली),  उद्वासन (क्ली),  घात (पुं),  निर्वासन (क्ली),  संज्ञप्ति (स्त्री),  निशुम्भ (पुं),  हिंसा (स्त्री),  निर्वापण (क्ली),  आलम्भ (पुं),  निसूदन (क्ली),  निर्यातन (क्ली),  उन्मन्थ (पुं),  समापन (क्ली),  अपासन (क्ली),  वर्जन (क्ली),  मार (पुं),  पिञ्जा (स्त्री),  निष्कारण (क्ली),  क्राथ (पुं),  विशारण (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मारण
मारण,  निशरण,  निवर्हण,  सूदन,  निरसन,  निशुम्भन,  घातन,  प्रशमन,  प्रमापण,  वर्जन,  विशसन,  प्रवासन,  निर्वापण,  निर्वासन,  कदन,  व्यापादन,  निर्ग्रन्थन,  आलम्भ,  प्रमया,  हिंसा,  संज्ञपन
मारणं निशरणं निवर्हणं, 
सूदनं निरसनं निशुम्भनम् ।
घातनं प्रशमनं प्रमापणं, 
वर्जनं विशसनं प्रवासनम् ॥ ४७७ ॥
निर्वापणनिर्वासनकदनव्यापादनानि तुल्यानि ।
निर्ग्रन्थनमालम्भः प्रमया हिंसा च संज्ञपनम् ॥ ४७८ ॥
verse 2.1.1.477
page 0055

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निर्व्वापणं,  क्ली,
   (निर् + वप + णिच् + ल्युट् ।)वधः । इत्यमरः । २ । ८ । ११४ ॥
 दानम् ।इति हलायुधः । २ । ३२३ ॥
 (निर्व्वाणता-सम्पादनम् । निवान इति भाषा ॥
 यथा,  तिथि-तत्त्वे ।“दीपनिर्व्वापणात् पुंसः कुष्माण्डच्छेदनात्स्त्रियः ॥
”स्वार्थे णिच् । वपनम् । यथा,  पञ्चतन्त्रे । १ ।४०५ । “मया तावन्नीतिबीजनिर्व्वापणं कृतम् ।परतस्तद्दैवपर्य्यायायत्तम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निर्वापण न०
  निर् + वप णिचु--वा--वा णिच्--पुक् ल्युट् ।१ मारणे बधे अमरः । २ दाने च हलायु० । (निवान)३ निर्वाणतासम्पादने । “तप्तायःपिण्डसिकतानां वानिर्वापणं प्रसाधनञ्च कर्त्तव्यम्” सुश्रुतः । “दाहपा-कज्वरवतां कार्य्यं निर्वापणं भवेत्” सुश्रुतः । “दीप-निर्वापणात् पुंसः कुष्माण्डच्छेदनात् स्त्रियः” ति० त० ।

Capeller

German

 1. निर्वापण n.
  = निर्वाप.

 2. निर्वापण löschend,  kühlend
 n.
  das
Löschen,  Kuhlen. 

Stchoupak

French

 १ निर्-वापण-
 (वप्-) nt. fait de répandre.

 २ निर्-वापण-
 (१वा-) nt. extinction,  apaisement 
 fait de
rafraîchir,  de soulager,  de réjouir.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.