निर्वहण (nirvahaNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 निर्वहण n.
  issue,  end,  close.

Yates

English

 नि-र्व्वहण (णं-णा) 1.
n.
  f.
  Complet-
ing
 supporting
 catastrophe.

Spoken Sanskrit

English

निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	 end
निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	 sustaining
निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	 maintaining
निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	 completion
निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	 conduct
निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	  catastrophe of a drama
निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	  issue

निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	 sustaining
पिपर्ति  { पृ } 	-	  piparti  { pR } 	-	 verb 	-	 sustain
परिषहते  { परिषह् } 	-	  pariSahate  { pariSah } 	-	 verb 	-	 sustain
संस्तभ्नाति  { संस्तम्भ् } 	-	  saMstabhnAti  { saMstambh } 	-	 verb 	-	 sustain
संस्तभ्नोति  { संस्तम्भ् } 	-	  saMstabhnoti  { saMstambh } 	-	 verb 	-	 sustain
स्तभ्नाति  { स्तम्भ् } 	-	  stabhnAti  { stambh } 	-	 verb 	-	 sustain
स्तभ्नोति  { स्तम्भ् } 	-	  stabhnoti  { stambh } 	-	 verb 	-	 sustain
स्तम्भते  { स्तम्भ् } 	-	  stambhate  { stambh } 	-	 verb 	-	 sustain
अवलम्बते  { अव- लम्ब् } 	-	  avalambate  { ava- lamb } 	-	 verb 1 	-	 sustain
यच्छति  { दा } 	-	  yacchati  { dA } 	-	 verb 1 	-	 sustain
संहरति  { सम्- हृ } 	-	  saMharati  { sam- hR } 	-	 verb 1 	-	 sustain
प्रसहते  { प्र- सह् } 	-	  prasahate  { pra- sah } 	-	 verb 1 	-	 sustain
रक्षति  { रक्ष् } 	-	  rakSati  { rakS } 	-	 verb 1 Par 	-	 sustain
प्रमाणित 	-	  pramANita 	-	 adj.
  	-	 sustained  [ proved ]
प्रमाण-स्थापित 	-	  pramANa-sthApita 	-	 adj.
  	-	 sustained  [ established by evidence ]
उदूढ 	-	  udUDha 	-	 adj.
  	-	 sustained
सम्प्रणेतृ 	-	  sampraNetR 	-	 m.
  	-	 sustainer
धर 	-	  dhara 	-	 adj.
  	-	 sustaining
धायस् 	-	  dhAyas 	-	 adj.
  	-	 sustaining
आलम्ब्य 	-	  Alambya 	-	 adj.
  	-	 sustaining

निर्वहण 	-	 nirvahaNa 	-	 n.
  	-	 sustaining
धर 	-	  dhara 	-	 adj.
  	-	 sustaining
धायस् 	-	  dhAyas 	-	 adj.
  	-	 sustaining
आलम्ब्य 	-	  Alambya 	-	 adj.
  	-	 sustaining
आलम्बन 	-	  Alambana 	-	 n.
  	-	 sustaining
करालम्बन 	-	  karAlambana 	-	 n.
  	-	 sustaining
विश्वधायस् 	-	  vizvadhAyas 	-	 adj.
  	-	  all-sustaining
विश्वम्भर 	-	  vizvambhara 	-	 adj.
  	-	  all-sustaining
विश्वापुष् 	-	  vizvApuS 	-	 adj.
  	-	  all-sustaining
देहधृक् 	-	  dehadhRk 	-	 m.
  	-	 sustaining the body
आधार 	-	  AdhAra 	-	 m.
  	-	  power of sustaining
स्थान 	-	  sthAna 	-	 n.
  	-	 sustaining a charge
विश्वधृक् 	-	  vizvadhRk 	-	 adj.
  	-	 sustaining everything
विश्वधृत् 	-	  vizvadhRt 	-	 adj.
  	-	 sustaining everything
शत्रुसाह 	-	  zatrusAha 	-	 adj.
  	-	 sustaining an enemies
धारयत्क्षिति 	-	  dhArayatkSiti 	-	 adj.
  	-	  bearing or sustaining creatures
धरणीधर 	-	  dharaNIdhara 	-	 adj.
  	-	  bearing or sustaining the earth
सर्वभृत् 	-	  sarvabhRt 	-	 adj.
  	-	  all-sustaining or all-supporting
लिङ्गिन् 	-	  liGgin 	-	 m.
  	-	 sustaining the liGga or pradhAna
प्राणदृह् 	-	  prANadRh 	-	 adj.
  	-	 sustaining or prolonging the breath
सहस्रधायस् 	-	  sahasradhAyas 	-	 adj.
  	-	  nourishing or sustaining a thousand
भूतभृत् 	-	  bhUtabhRt 	-	 adj.
  	-	 sustaining the elements or creatures
परिपिपालयिषा 	-	  paripipAlayiSA 	-	 f.
  	-	  desire of protecting or sustaining or preserving
धारयद्वत् 	-	  dhArayadvat 	-	 adj.
  	-	  possessing the quality of sustaining or supporting

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 निर्व्वहण
nf.  (-णं-णा)
1 End,  completion. 
2 Supporting,  carrying on,  maintaining.
3 The catastrophe of a drama,  the conclusion of the fable.
E.
  निर् out,  वह to bear,  affix युच्.

Apte

English

निर्वहणम् [nirvahaṇam],  1 End,  completion
 यान्ति निर्वहणमस्य संसृति- क्लेशनाटकडम्बनाविधेः Ś.*
  14.63.

Maintaining,  carrying to the end,  sustaining
 मानस्य निर्वहणम् Amaru.*
  24.

Destruction,  annihilation. 

(In dramas) The catastrophe,  the last stage in which the action of the play is brought to a head,  the denouement
 तत्किंनिमित्तं कुकवि- कृतनाटकस्येव अन्यन्मुखे$न्यन्निर्वहणे Mu.*
  6.

Apte 1890

English

 निर्वहणं 1 End,  completion
 Śi. 14. 63. 
2 Maintainig,  carrying to the end,  sustaining
 मानस्य निर्वहणं Amaru. 24. 
3 Destruction,  annihilation. 
4 (In dramas). The catastrophe,  the last stage in which the action of the play is brought to a head,  the denouement
 तत्किंनिमित्तं कुकविकृतनाटकस्येव अन्यन्मुखेऽन्यन्निर्वहणे Mu. 6. 

Monier Williams Cologne

English

 निर्-°वहण n.
  end,  issue,  completion,  Kāv.
 
 Rājat.
 

 the catastrophe of a drama,  Daśar.
 

Monier Williams 1872

English

 निर्-वहण,  अम्,  n. end,  issue,  completion
 the
closing scene or catastrophe of a drama,  the con-
clusion
 carrying on,  (for निर्-वाहण।)

Apte Hindi

Hindi

निर्वहणम्
नपुं*
   - निर्+वह्+ल्युट्
"अन्त,  पूर्ति"

निर्वहणम्
नपुं*
   - निर्+वह्+ल्युट्
"निर्वाह करना,  अन्त तक निबाहना,  जीवित रखना"

निर्वहणम्
नपुं*
   - निर्+वह्+ल्युट्
"ध्वंस,  सर्वनाश"

निर्वहणम्
नपुं*
   - निर्+वह्+ल्युट्
"उपक्रांति,  वह अन्तिम अवस्था जब कि महान् परिवर्तन का अन्तिम क्षण हो,  नाटक या उपन्यास आदि का उपसंहार"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निर्वहण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿಭಾಯಿಸುವುದು /ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು /ಶ್ರಮದಿಂದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಮುಟ್ಟಿಸುವುದು /ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು
निष्पत्तिः - > निर् + वह (प्रापणे) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "कार्कश्यं गमितेऽपि चेतसि तनू रोमाञ्चनमालम्बते दृष्टे निर्वहणं भविष्यति कथं मानस्य तस्मिन् जने"
उल्लेखाः - > अमरु० २८
निर्वहण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮಾಪ್ತಿ /ಕೊನೆ
प्रयोगाः - > "यान्ति निर्वहणमस्य संसृतिक्लेशनाटकविडम्बनाविधेः"
उल्लेखाः - > माघ० १४-६३
निर्वहण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಟಕ ಮೊದಲಾದ ದೃಶ್ಯ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾದ ಪಂಚಸಂಧಿಗಳಲ್ಲೊಂದು
प्रयोगाः - > "तत् किं निमित्तमेतत् कुकविकृतनाटकस्येव अन्यन्मुखे अन्यत् निर्वहणे इति"
उल्लेखाः - > मुद्रा० ६
विस्तारः - > "बीजवन्तो मुखाद्यर्था विप्रकीर्णा यथायथम् । ऐकार्थ्यमुपनीयन्ते यत्र निर्वहणं हि तत् ॥" - दशरू० १-४८

L R Vaidya

English

 nirvahaRa {% n. %} 1. End,  completion
 2. the catastrophe of a drama
 3. carrying on,  maintaining,  sustaining,  दृष्टे निर्वहणं भविष्यति कथं मानस्य तस्मिञ्जने Am.S.24.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 निर्वहण n. ° = समाप्ति,  completion,  Harṣac. 6,  5. — ° = प्रकटन,  manifestation,  Harṣac. 279,  20.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
निष्ठानिर्वहणे तुल्ये प्रवहो गमनं बहिः ॥ १५१४ ॥
-wordlist-
 
निष्ठा (स्त्री),  निर्वहण (क्ली),  प्रवह (पुं),  बहिर्गमन (क्ली)

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  निर्वहणम्
Root:  निर्वहण
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ end
⇒ issue
⇒ conduct
⇒ sustaining
⇒ completion
⇒ maintaining
⇒ catastrophe of a drama
Shloka(s): 
1|7|15|1 ► अत्तिका भगिनी ज्येष्ठा निष्ठानिर्वहणे समे। (नाट्यवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|7|15|1 ⇢ निष्ठा (निष्ठा) (स्त्री) ⇒ end, state, death, asking, begging, eminent, trouble, firmness, distress, devotion, skill in, position, condition, assiduity, excelling, judgement, inherence, conclusion, perfection, completion, steadiness, attachment, termination, application, firm devotion, decision about, familiarity with, decisive sentence, end or catastrophe, certain knowledge of, culminating or extreme point
➠ 1|7|15|1 ⇢ निर्वहणम् (निर्वहण) (नपुं) ⇒ end, issue, conduct, sustaining, completion, maintaining, catastrophe of a drama
Related word(s): 
जातिः ➡ क्रिया
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निर्व्वहणं,  क्ली स्त्री,
   (निर् + वह + भावे ल्युट् ।)निष्ठा । इत्यमरः । १ । ७ । १५ ॥
 तत्तु प्रक्रान्ता-भिनयनिर्व्वाहः । किंवा नाटके पञ्च सन्धयोभवन्ति । यथा,  --“मुख प्रतिमुखञ्चैव गर्भो विमर्ष एव च ।तथा निर्व्वहणञ्चेति नाटके पञ्च सन्धयः ॥
”तत्र पञ्चमस्य सन्धेः संज्ञाद्वयमिदम् । इतिभरतः ॥
 मुकुटस्त्वाह द्बे पञ्चमसन्धिसमाप्तौ ।प्रस्तुतकथासमाप्ताविति यावत् । यथैतदनुवृत्तौशब्दार्णवः । निर्व्वहणन्तु निष्ठा स्त्री संहारश्चसमापने । प्रक्रान्तकथानिर्व्वाहः । इति मधु-माधवादयः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निर्वहण न०
  निर् + वह--भावे ल्युट् । १ नाट्योक्तौ प्रस्तुत-कथासमाप्तौ २ प्रकृताभिनयस्य निर्वाहे,  नाटकसन्ध्यादेर-ङ्गभेदे तस्याङ्गानि सन्ध्यदीनि यथोक्तं सा० द० “सन्धि-र्विबोधो ग्रथनं निर्णयः परिभाषणम् । कृतिः प्रसादआनन्दः समयोऽप्युपगूहनम् । भाषणं पूर्ववाक्यञ्चकाव्यसंहार एव च । प्रशस्तिरिति संहारे ज्ञेयान्य-ङ्गानि नामतः” । युच् । निर्वहणा निष्ठायाम् स्त्री ।

Capeller

German

 निर्वहण n.
  Ausgang,  Schluss.

Burnouf

French

 निर्वहण निर्वहण n.
  (वह्) la catastrophe d'un drame.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.