निर्यास (niryAsa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निर्यास m.
  (-सः)
	 1. Extract,  decoction,  infusion. 
	 2. Any natural exu-
dation of a plant,  as gum,  milk,  extract,  &c.
	 3. Any thick fluid
substance.
 E.
  निर् forth or out,  यस् to endeavour,  affix घञ्
 it
is also read निर्य्यास.

Capeller Eng

English

 निर्यास॑ m.
  exudation of trees,  juice,  resin,  milk,  etc.

Yates

English

 नि-र्य्यास (सः) 1.
m.
  Extract
 exudation. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	 juice
फलरस 	-	 phalarasa 	-	 m.
  	-	 juice
मकरन्द 	-	 makaranda 	-	 m.
  	-	 flowerjuice
तर्हि पानकं आनयामि 	-	 tarhipAnakaMAnayAmi 	-	 sent.
  	-	 O.K.Iwillbringjuice.
रसः 	-	  rasaH 	-	 adj.
  	-	  juice
कषाय 	-	  kaSAya 	-	 adj.
  	-	  juice
सुधा 	-	  sudhA 	-	 f.
  	-	  juice
ऊर्ज् 	-	  Urj 	-	 f.
  	-	  juice
आसव 	-	  Asava 	-	 m.
  	-	  juice
क्षार 	-	  kSAra 	-	 m.
  	-	  juice
क्षारक 	-	  kSAraka 	-	 m.
  	-	  juice
द्रव 	-	  drava 	-	 m.
  	-	  juice
निर्यूह 	-	  niryUha 	-	 m.
  	-	  juice
पीयूष 	-	  pIyUSa 	-	 m.
 n.
  	-	  juice
पयस् 	-	  payas 	-	 n.
  	-	  juice
उपसेचन 	-	  upasecana 	-	 n.
  	-	  juice
खदन 	-	  khadana 	-	 n.
  	-	  juice
नीर 	-	  nIra 	-	 n.
  	-	  juice
शुक्र 	-	  zukra 	-	 n.
  	-	  juice
पितु 	-	  pitu 	-	 n.
  	-	  juice

निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	 juice
फलरस 	-	 phalarasa 	-	 m.
  	-	 juice
मकरन्द 	-	 makaranda 	-	 m.
  	-	 flowerjuice
तर्हि पानकं आनयामि 	-	 tarhipAnakaMAnayAmi 	-	 sent.
  	-	 O.K.Iwillbringjuice.
रसः 	-	  rasaH 	-	 adj.
  	-	 juice
कषाय 	-	  kaSAya 	-	 adj.
  	-	 juice
सुधा 	-	  sudhA 	-	 f.
  	-	 juice
ऊर्ज् 	-	  Urj 	-	 f.
  	-	 juice
आसव 	-	  Asava 	-	 m.
  	-	 juice
क्षार 	-	  kSAra 	-	 m.
  	-	 juice
क्षारक 	-	  kSAraka 	-	 m.
  	-	 juice
द्रव 	-	  drava 	-	 m.
  	-	 juice
निर्यूह 	-	  niryUha 	-	 m.
  	-	 juice
पीयूष 	-	  pIyUSa 	-	 m.
 n.
  	-	 juice
पयस् 	-	  payas 	-	 n.
  	-	 juice
उपसेचन 	-	  upasecana 	-	 n.
  	-	 juice
खदन 	-	  khadana 	-	 n.
  	-	 juice
नीर 	-	  nIra 	-	 n.
  	-	 juice
शुक्र 	-	  zukra 	-	 n.
  	-	 juice
पितु 	-	  pitu 	-	 n.
  	-	 juice

निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	 juice
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  resin
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  exudation
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  resin (from trees)
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  any thick fluid substance
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  rubber
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  exudation of trees or plants
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  gum
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  extract
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  milk
निर्यास 	-	 niryAsa 	-	 m.
  	-	  decoction
चर्वण-निर्यास 	-	  carvaNa-niryAsa 	-	 m.
  	-	  chewing gum

निर्यास 	-	  niryAsa 	-	 m.
  	-	 exudation
प्रस्वेद 	-	  prasveda 	-	 m.
  	-	 exudation
प्रसेक 	-	  praseka 	-	 m.
  	-	 exudation
श्चोतन 	-	  zcotana 	-	 n.
  	-	 exudation
प्रस्यन्दन 	-	  prasyandana 	-	 n.
  	-	 exudation
शिलानिर्यास 	-	  zilAniryAsa 	-	 m.
  	-	  rock-exudation
शिलारस 	-	  zilArasa 	-	 m.
  	-	  rock-exudation
शैलनिर्यास 	-	  zailaniryAsa 	-	 m.
  	-	  rock-exudation
शिलाजतु 	-	  zilAjatu 	-	 n.
  	-	  rock-exudation
वृक्षनिर्यास 	-	  vRkSaniryAsa 	-	 m.
  	-	 exudation of trees
कषाय 	-	  kaSAya 	-	 m.
 n.
  	-	 exudation from a tree
तन्तुनिर्यास 	-	  tantuniryAsa 	-	 m.
  	-	  having stringy exudations
निर्यास 	-	  niryAsa 	-	 m.
  	-	 exudation of trees or plants
पुष्पनिर्यास 	-	  puSpaniryAsa 	-	 m.
  	-	 exudation or juice of flower
पुष्पनिर्यासक 	-	  puSpaniryAsaka 	-	 m.
  	-	 exudation or juice of flower
कषायिन् 	-	  kaSAyin 	-	 adj.
  	-	  yielding a resinous exudation
सुनिर्यासा 	-	  suniryAsA 	-	 f.
  	-	  having good exudation or resin
मददुर्दिन 	-	  madadurdina 	-	 n.
  	-	  large exudation of temple-juice
कलकल 	-	  kalakala 	-	 m.
  	-	  resinous exudation of Shala tree  [ Shorea Robusta - Bot. ]
शालनिर्यास 	-	  zAlaniryAsa 	-	 m.
  	-	  resinous exudation of the Sal tree
सानल 	-	  sAnala 	-	 m.
  	-	  resinous exudation of the Sal tree
कललज 	-	  kalalaja 	-	 m.
  	-	  resinous exudation of the Shala tree  [ Shorea Robusta - Bot. ]
सिन्धु 	-	  sindhu 	-	 m.
  	-	 exudation from an elephant's temples
हस्तिमद 	-	  hastimada 	-	 m.
  	-	 exudation from an elephant's temples
गजदान 	-	  gajadAna 	-	 n.
  	-	 exudation from an elephant's temples
सर्वरस 	-	  sarvarasa 	-	 m.
  	-	  resinous exudation of the shaala tree  [ Vatica Robusta - Bot. ]
प्रवृत्ति 	-	  pravRtti 	-	 f.
  	-	 exudation from the temples of a rutting elephant
गुग्गुलु 	-	  guggulu 	-	 n.
  	-	  resin of Guggul tree or the exudation of agarwood  [ Commiphora wightii or Amyris Agallochum - Bot. ]
कालनिर्यास 	-	  kAlaniryAsa 	-	 m.
  	-	  fragrant and resinous exudation from the plant Amyris Agallocha
विसर्पखिन्नविग्रह 	-	  visarpakhinnavigraha 	-	 adj.
  	-	  one whose body is moist with the exudation caused by the visarpa disease

Wilson

English

 निर्यास
m.
  (-सः)
1 Extract,  decoction,  infusion. 
2 Any natural exudation of a plant,  as gum,  milk,  extract,  &c.
E.
  निर् forth or out,  यस to endeavour,  affix घञ्
 it is also
read निर्य्यास.

Apte

English

निर्यासः [niryāsḥ] सम् [sam],  सम् 1 Exudation of trees or plants,  gum,  juice,  resin
 शालनिर्यासगन्धिभिः R.*
  1.38
 Ms.*
  5.6.

Extract,  infusion,  decoction
 अवकिरति नितान्तं कान्ति- निर्यासमब्दस्रुतनवजलपाण्डुं पुण्डरीकोदरेषु Śi.*
  11.62.

Any thick fluid substance.

Apte 1890

English

 निर्यासः,  
सं 1 Exudation of trees or plants,  gum,  juice,  resin
 शालनिर्यासगंधिभिः R. 1. 38
 Ms. 5. 6. 
2 Extract,  infusion,  decoction. 
3 Any thick fluid substance. 

Monier Williams Cologne

English

 निर्-यास॑ m.
  (n.  g. अर्धर्चादि
 √ यस्) exudation of trees or plants,  juice,  resin,  milk (ifc.  f(आ). ),  Gaut.
 
 Mn.
  
 MBh.
  
 Suśr.
  &c.
  

 any thick fluid substance,  Hariv.
 

 extract,  decoction,  L.
  (also °स्या f.
 ,  Viṣṇ.,  Sch.)

Monier Williams 1872

English

 निर्यास निर्-यास,  अस्,  अम्,  m. n. (fr. rt. यस्
with निस्),  exudation of trees or plants,  juice,  gum, 
resin,  milk,  &c.
 extract,  decoction,  infusion
 any
thick fluid substance
 [cf. अग्नि-न्°,  तन्तु-न्°।]

Benfey

English

 निर्यास निर्यास,  i. e. निस्-यस् + अ,  m.
 
(and n.
 ).
 1. Exudations of trees, 
gum,  resin,  etc.,  Man.  5,  6.
 2. Exuda-
tion,  Hariv. 4747.

Apte Hindi

Hindi

निर्यासः
पुं*
  - निर्+यस्+घञ्
"वृक्षों या पौधों का निःश्रवन,  गोद,  रस,  राल"

निर्यासः
पुं*
  - निर्+यस्+घञ्
"अर्क,  सार,  काढ़ा"

निर्यासः
पुं*
  - निर्+यस्+घञ्
कोई गाढ़ा तरल पदार्थ

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निर्यास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರದ ಹಾಲು /ಮರದ ರಸ
निष्पत्तिः - > निर् + यसु (प्रयत्ने) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "सेव्यमानो सुखस्पर्शैः शालनिर्यासगन्धिभिः"
उल्लेखाः - > रघु० १-३८
निर्यास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಷಾಯ ರಸ
निर्यास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ರವಿಸುವ ಜಲ /ಸೋರುವ ನೀರು
निर्यास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾರ /ಸ್ಥಿರಾಂಶ
प्रयोगाः - > "अवकिरति नितान्तं कान्तिनिर्यासम्"
उल्लेखाः - > माघ० ११-६२

L R Vaidya

English

 niryAsa {% m.n. %} 1. Exudation of trees or plants,  gum,  M.v.6,  R.i.38
 2. extract,  decoction
 3. any thick fluid substance.

Bopp

Latin

 निर्यास m. (r. यस् praef. निस् s. अ,  nisi या adjecto स्
suff. अ) resina. RAGH. 1. 38.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

निर्व्यूह
पु
निर्व्यूह,  निर्गत,  आपीड,  निर्यास,  द्वारभूमि
निर्व्यूहो निर्गतापीडनिर्यासद्वारभूमिषु ।
अविशब्दो रवौ मेषे पर्वतेऽपि निगद्यते ॥ ८ ॥
verse 2.1.1.8
page 0008

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

रस
रस,  शृङ्गारादि,  लवणादि,  पारद,  राग,  निर्यास,  वीर्य,  गुण,  धातु,  विष,  घृतादि
शृङ्गारादिषु नवसु च लवणादिषु षट्सु पारदे रागे ।
निर्यासवीर्यगुणधातुविषघृतादौ रसः प्रोक्तः ॥ ८६१ ॥
verse 5.1.1.861
page 0098

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: निर्यासः
Root: निर्यास
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Gum
 resin
Shloka(s):
3|3|11|2 ► परुः पर्व पुमान् ग्रन्थिर्निर्यासः खपुरो लशः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|11|2 ⇢ निर्यासः (निर्यास) (पुं) ⇒ Gum
 resin ⇒ 
➠ 3|3|11|2 ⇢ खपुरः (खपुर) (पुं) ⇒ Gum
 resin ⇒ 
➠ 3|3|11|2 ⇢ लशः (लश) (पुं) ⇒ Gum
 resin ⇒ 
Related word(s):
    

Vedic Reference

English

 Nir-yāsa denotes the ‘exudation’ of trees. In the Taittirīya
Saṃhitā (ii. 1,  5,  4) it is tabooed as food because of its red
colour.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निर्यासः,  पुं,
   (निर् + यस + घञ् ।) कषायः ।क्वाथः । इति शब्दमाला ॥
 वृक्षादिक्षीरम् ।आटा इति भाषा ॥
 तत्पर्य्यायः । वेष्टकः २ ।इति रत्नमाला ॥
 (यथा,  मनुः । ५ । ६ ।“लोहितान् वृक्षनिर्यासान् व्रश्चनप्रभवांस्तथा ।शेलुं गव्यञ्च पेयूषं प्रयत्नेन विवर्ज्जयेत् ॥
”अर्द्धर्चादित्वात् क्लीवेऽपि दृश्यते ॥
 * ॥
क्वचित् स्वरसोऽपि वाच्यः । यथा,  वैद्यकचिकि-त्सासंग्रहे दलीकन्दघृते ।“कदलीकन्दनिर्यासे तत्प्रसूनतुलां पचेत् ।चतुर्भागावशेषेऽस्मिन् घृतप्रस्थं विपाचयेत् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निर्यास पु०
  न०
  निर--यस--घञ् अर्द्धर्चा० । १ कषाये २ क्वाथेशब्दमा० । ३ वृक्षादिक्षीरे वृक्षात् निर्गत्य कठिनतांयाते वृक्षरसभेदे (आठा) रत्नमा० “शालनिर्यासगन्धिभिः”रघुः । “लोहितान् वृक्षनिर्यासान्” मनुः । ३ निष्यन्दिजलादौ च कंसस्याथ मुखस्वेदो भ्रूभेदान्तरगोचरः ।अभवद्रोषनिर्यासः” हरिवं० ८७ अ० । निर्यासस्यादूरदे-शादिः कुमुदा० ठच् । निर्यासिक तत्सन्निकृष्टदेशादौ त्रि०
  ।

Capeller

German

 निर्यास॑ m.
  Ausschwitzung (der Bäume), 
Harz,  Milch.

Burnouf

French

 निर्यास निर्यास m.
  extrait,  décoction
		 résine.

Stchoupak

French

 निर्-यास-
 m.
  exsudation des arbres ou des plantes en général,  sève, 
résine 
 toute substance liquide et épaisse 
 n.
  d'un arbre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.