| YouTube Channel

निर्झरः (nirjharaH)

 
Apte
English
निर्झरः [nirjharḥ] रम् [ram], रम् 1 A spring, waterfall, cataract, cascade, mountain-torrent
शीतं निर्झरवारि पानम् Nāg.4
R.*
 2.13
Śānti.2.17, 21
4.6.
रः Burning chaff.
An elephant.
A horse of the sun.
Apte 1890
English
निर्झरः
रं A spring, waterfall, cataract, cascade, mountain-torrent
शीतं निर्झरवारि पानं Nāg. 4
R. 2. 13
Śānti. 2. 17, 21
4. 6.
रः 1 Burning chaff.
2 An elephant.
3 A horse of the sun.
Apte Hindi
Hindi
निर्झरः
पुं*
 - निर्+झृ+अप्
"झरना, जल प्रपात, घनघोर्वृष्टि, वारिप्रवाह, पहाड़ी, झरना"
निर्झरः
पुं*
 - निर्+झृ+अप्
भूसी जलाना
निर्झरः
पुं*
 - निर्+झृ+अप्
हाथी
निर्झरः
पुं*
 - निर्+झृ+अप्
सूर्य का घोड़ा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नेत्रपटलम्, पटलम्, काचः, लिङ्गनाशः, निर्झरः
noun
नेत्ररोगविशेषः- यस्मिन् नेत्रस्थे दीप्तोपले पटलम् आगच्छति।
"शासकीयाम् आरोग्यशालायां नेत्रपटलस्य निदानं निःशुल्कं क्रियते।"
Synonyms:
 निर्झरः, झरः, वारिप्रवाहः, सरः, सरी, झा, जलनिर्गम
noun
उच्चस्थानात् अवतीर्णः जलप्रवाहः।
"निर्झरः प्रकृतेः अनुपमः आविष्कारः अस्ति।"
Synonyms:
 निर्झरः
noun
एकः अश्वः ।
"निर्झरः इति सूर्यस्य अश्वेषु एकः वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निर्झरः,
पुं,
 (निर्झृणाति जीर्णीभवति उच्च-स्थानपतनादिति । निर् + झॄ + अच् ।) पर्व्वता-वतीर्णजलप्रवाहः । इति भरतः ॥
रुत्वाअन्यथा वा गिरौ जलप्रवाहः । इति मधुः ॥
पर्व्वताद्वेगेन पतज्जलं झोरा इति ख्यातम् ।इति कोक्कटः ॥
तत्पर्य्यायः । झरः २ । इत्य-मरः । २ । ३ । ५ ॥
निर्झरी ३ । इति शब्दरत्ना-वली ॥
(यथा, महाभारते । ३ । ६४ । ८ ।“सरितो निर्झरांश्चैव ददर्शाद्भुतदर्शनान् ॥
”)तज्जलगुणाः । लघुत्वम् । पय्यत्वम् । दीपन-त्वम् । कफनाशित्वञ्च । इति राजवध्मभः ॥
* ॥
(यथा च ।“शैलसानुसवद्वारि प्रवाहे निर्झरो झरः ।स तु प्रस्रवणश्चापि तत्रत्यं नैर्झरं जलम् ॥
नैर्झरं रुचिकृन्नीरं कफघ्नं दीपनं लघु ।मधुरं कटुपाकञ्च वातं स्यादतिपित्तलम् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्वितीये भागे ॥
)सूर्य्यघोटकः । तुपानलः । इति मेदिनी । रे, १७ ॥