निर्झर (nirjhara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निर्झर mf.  (-रः-री) A cascade or torrent,  the precipitous descent of
water from mountains,  &c.,  f.
  (-री) A river.
	 m.
  (-रः)
	 1. A horse of
the sun. 
	 2. A fire of chaff.  
	 3. An elephant.
 E.
  निर् before,  झृ to
waste,  and अप् aff.
   (झरणा ।)

Capeller Eng

English

 निर्झर m.
  (n. ) °ण n.
  waterfall,  cataract. 

Yates

English

 नि-र्झर (रः) 1.
m.
  A cascade or tor-
rent.
m.
  Horse of the sun
 fire
of chaff. 
f.
  (री) A river.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निर्झर 	-	 nirjhara 	-	 m.
  	-	  cascade
निर्झर 	-	 nirjhara 	-	 m.
  	-	  burning chaff
निर्झर 	-	 nirjhara 	-	 m.
  	-	  cataract
निर्झर 	-	 nirjhara 	-	 m.
  	-	  spring
निर्झर 	-	 nirjhara 	-	 m.
  	-	  elephant
निर्झर 	-	 nirjhara 	-	 m.
  	-	  waterfall
निर्झर 	-	 nirjhara 	-	 m.
  	-	  mountain torrent

 
   निर्झर  nirjhara m.
   mountain torrent   
   गिरिणदी  giriNadI f.
   mountain-torrent   
   गिरिनन्दिनी  girinandinI f.
   mountain-torrent  
   गिरिनदिका  girinadikA f.
   small mountain-torrent     
            

Wilson

English

 निर्झर
mf.  (-रः-री) A cascade or torrent,  the precipitous descent
of water from mountains,  &c.
f.
  (-री) A river.
m.
  (-रः)
1 A horse of the sun. 
2 A fire of chaff.  
E.
  निर् before झॄ to waste,  and अप् aff.
  

Apte

English

निर्झरः [nirjharḥ] रम् [ram],  रम् 1 A spring,  waterfall,  cataract,  cascade,  mountain-torrent
 शीतं निर्झरवारि पानम् Nāg.4
 R.*
  2.13
 Śānti.2.17, 21
4.6.

रः Burning chaff. 

An elephant.

A horse of the sun. 

Apte 1890

English

 निर्झरः 
रं A spring,  waterfall,  cataract,  cascade,  mountain-torrent
 शीतं निर्झरवारि पानं Nāg. 4
 R. 2. 13
 Śānti. 2. 17,  21
 4. 6. 
रः 1 Burning chaff. 
2 An elephant. 
3 A horse of the sun. 

Monier Williams Cologne

English

 निर्-झर m.
  (cf.   झर,  झरत्) a waterfall,  cataract,  mountain torrent,  cascade,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
   (also n.
 ,  R.
  iv,  13,  6
 ई f.
 ,  L.
 
 [ifc.  f.
  आ,  Śāntiś.
 ],  and °रण n.
 ,  Pañcad.
 )

 burning chaff,  L.
 

 an elephant,  L.
 

 N.
  of one of the horses of the Sun,  L.
  (cf.   निर्णर)

Monier Williams 1872

English

 निर्झर निर्-झर,  अस्,  ई,  अम्,  m. f. n. (perhaps
fr. झर् for rt. क्षर् with निस्),  a waterfall,  cataract, 
cascade,  mountain-torrent,  the precipitous descent of
water from mountains,  &c. [cf. झर]
 (अस्),  m.
burning chaff
 an elephant
 a horse of the Sun
[cf. निर्-णर]
 (ई),  f. a river [cf. निर्-झरिणी
 cf.
also निलिम्प-न्°।]

Macdonell

English

 निर्झर nir-jhara,  m.
  (rarely n.
 ) cascade,  torrent
 🞄-jhariṇī,  f.
  torrent.

Benfey

English

 निर्झर निर्झर,  probably a form of
निस्-क्षर् + अ,  m.
  (also n.
  Rām.  4,  13,  6), 
A cascade or torrent,  Rām.  2,  28,  7
Bhāg. P. 6,  4,  41.

Apte Hindi

Hindi

निर्झरः
पुं*
  - निर्+झृ+अप्
"झरना,  जल प्रपात,  घनघोर्वृष्टि,  वारिप्रवाह,  पहाड़ी,  झरना"

निर्झरः
पुं*
  - निर्+झृ+अप्
भूसी जलाना

निर्झरः
पुं*
  - निर्+झृ+अप्
हाथी

निर्झरः
पुं*
  - निर्+झृ+अप्
सूर्य का घोड़ा

निर्झरम्
नपुं*
   - निर्+झृ+अप्
"झरना,  जल प्रपात,  घनघोरवृष्टि,  वारिप्रवाह,  पहाड़ी,  झरना"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निर्झर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರವಾಹ/ಗಿರಿನದಿ
निष्पत्तिः - > निर्+झॄष्(वयोहानौ) "अप्" (३-३-५७)
प्रयोगाः - > "मन्था नगः स भुजगप्रभुवेष्टधृष्टिलेखावलद्धवलनिर्झरवारिधारः",  "पृक्तस्तुषारैगिरिनिर्झराणामनोकहाकम्पितपुष्पगन्धी"
उल्लेखाः - > नैष० ११-६२,  रघु० २-१३
निर्झर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯನ ಕುದುರೆ
निर्झर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತುಷಾನಲ/ಹೊಟ್ಟಿನ ಬೆಂಕಿ
विस्तारः - > "निर्झरस्तु सहस्रांशुतुरङ्गे तुषपावके" मेदि०

L R Vaidya

English

 nirJara {% (I) m.n. %} A spring,  a water-fall,  a cataract,  a mountain-torrent,  R.ii.13.

 nirJara {% (II) m. %} 1. Burning chaff
 2. an elephant
 3. a horse of the sun.

Bopp

Latin

 निर्झर m. (fortasse a r. गॄ,  mutato ग् in झ्,  praef. निस् s. अ)
catarrhacta. N. 12. 8.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 निर्झर 2. a) c) निर्नर v.l.,  Zach. Beitr. 59 [89].

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आधारस्त्वम्भसां बन्धो निर्झरस्तु झरः सरिः ।
उत्सः स्रवः प्रस्रवणं जलाधारा जलाशयाः ॥ १०९६ ॥
-wordlist-
 
आधार (पुं),  निर्झर (पुं),  झर (पुं),  सरि (स्त्री),  उत्स (पुं),  स्रव (पुं),  प्रस्रवण (क्ली),  जलाधार (पुं),  जलाशय (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

निर्झर
निर्झर,  अम्भस्_प्रस्रव
शृङ्गं च शिखरं कूटं निर्झरः प्रस्रवोऽम्भसाम् ॥ १६६ ॥
verse 2.1.1.166
page 0021

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निर्झरः,  पुं,
   (निर्झृणाति जीर्णीभवति उच्च-स्थानपतनादिति । निर् + झॄ + अच् ।) पर्व्वता-वतीर्णजलप्रवाहः । इति भरतः ॥
 रुत्वाअन्यथा वा गिरौ जलप्रवाहः । इति मधुः ॥
पर्व्वताद्वेगेन पतज्जलं झोरा इति ख्यातम् ।इति कोक्कटः ॥
 तत्पर्य्यायः । झरः २ । इत्य-मरः । २ । ३ । ५ ॥
 निर्झरी ३ । इति शब्दरत्ना-वली ॥
 (यथा,  महाभारते । ३ । ६४ । ८ ।“सरितो निर्झरांश्चैव ददर्शाद्भुतदर्शनान् ॥
”)तज्जलगुणाः । लघुत्वम् । पय्यत्वम् । दीपन-त्वम् । कफनाशित्वञ्च । इति राजवध्मभः ॥
 * ॥
(यथा च ।“शैलसानुसवद्वारि प्रवाहे निर्झरो झरः ।स तु प्रस्रवणश्चापि तत्रत्यं नैर्झरं जलम् ॥
नैर्झरं रुचिकृन्नीरं कफघ्नं दीपनं लघु ।मधुरं कटुपाकञ्च वातं स्यादतिपित्तलम् ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे द्वितीये भागे ॥
)सूर्य्यघोटकः । तुपानलः । इति मेदिनी । रे,  १७ ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निर्झर पु०
  निर् + भृ--अप् । १ पर्वतान्निःसूतजलप्रवाहे (झरणा)अमरः । २ सूर्याश्वे ३ तुमानले च मेदि० “भागीरथीनि-र्झरशीकराणाम्” कुमा० । “पृक्तस्तुषारैर्गिरिनिर्झराणाम्”रघुः । स कारणत्वेनास्त्यस्या अच् गौरा० ङीष् ।४ नद्याम् स्त्री शब्दर० । “जढाकटाहसम्भ्रमम्रमन्नि-लिम्पनिर्झरी” इत्यादि रावणकृतशिवस्तवः ।

Capeller

German

 निर्झर m.
  (n. ), 
°ण n.
  Wasserfall.

Burnouf

French

 निर्झर निर्झर m.
  (झृ) feu de paille.
		 Coursier du
Soleil. -- F. निर्झरी rivière. -- M. et f.
  cascade,  cataracte.
निर्झरिन् m.
  montagne. -- F. निर्झरिणी rivière.

Stchoupak

French

 निर्-झर-
 m.
  (nt.) cascade,  cataracte,  torrent 
 -इणी- f.
  torrent, 
rivière de montagne.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.