| YouTube Channel

निर्गुण (nirguNa)

 
शब्दसागरः
English
निर्गुण
mfn.
(-णः-णा-णं)
1. Void, of all properties.
2. Bad, worthless,
having no good qualities.
3. Stringless.
m.
(-णः) The Supreme
Being, or any deity so considered.
E.
निर् privative, and गुण a
property, an excellence.
Capeller Eng
English
निर्गुण
a.
having no thread or string
devoid of
attributes, qualities, or virtues,
abstr.
°ता
f.
, °त्व
n.
Yates
English
नि-र्गुण (णः-णा-णं)
a. Void of all pro-
perties
bad.
m.
God.
Spoken Sanskrit
English
निर्गुण nirguNa
adj.
having no good qualities or virtues
निर्गुण nirguNa
adj.
bad
निर्गुण nirguNa
adj.
vicious
निर्गुण nirguNa
adj.
devoid of all qualities or properties
निर्गुण nirguNa
adj.
having no cord or string
निर्गुण nirguNa
adj.
having no epithet
निर्गुण nirguNa
adj.
worthless [ without any qualities ]
Wilson
English
निर्गुण
mfn.
(-णः-णा-णं)
1 Void of all properties.
2 Bad, worthless, having no good qualities.
m.
(-णः) The Supreme Being,
or any deity so considered.
E.
निर् privative, and गुण a property, an excellence.
Monier Williams Cologne
English
निर्—गुण a mf(आ)n. having no cord or string,
Kāv.
having no good qualities or virtues, bad, worthless, vicious,
MBh.
R.
&c.
devoid of all qualities or properties,
Up.
MBh.
&c.
having no epithet,
KātyŚr.
, Sch.
(said of the Supreme Being),
W.
निर्-गुण b
&c.
See
p.
541, col. 1.
Monier Williams 1872
English
निर्गुण निर्-गुण, अस्, आ, अम्, stringless (as
a bow)
devoid of all qualities or properties
without
attributes
having no epithet
devoid of good
qualities or virtues, bad, worthless, vicious
(अस्), m.
the Supreme Being (as without qualities of any kind).
—निर्गुण-ता, f. or निर्गुण-त्व, अम्, n. absence
of qualities, want of properties, freedom from all
qualities (as an attribute of the Supreme Being)
absence or want of good qualities, wickedness, vicious-
ness, baseness.
—निर्गुणात्मक (°ण-आत्°), अस्, आ,
अम्, having no qualities.
Apte Hindi
Hindi
निर्गुण
वि* निर्-गुण -
बिना डोरी का
निर्गुण
वि* निर्-गुण -
संपत्तिशून्य
निर्गुण
वि* निर्-गुण -
"गुणरहित, बुरा, निकम्मा"
निर्गुण
वि* निर्-गुण -
जिसका कोई विशेषण हो
निर्गुण
वि* निर्-गुण -
जिसकी कोई उपाधि हो
निर्गुणः
पुं*
निर्- गुणः -
परमात्मा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निर्गुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಮಾತ್ಮ/ಪರಬ್ರಹ್ಮ
व्युत्पत्तिः - > निर्गतो गुणेभ्यः
प्रयोगाः - > "अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान्"
उल्लेखाः - > वि०स०
विस्तारः - > ಸತ್ತ್ವಾದಿ ಗುನರಹಿತನಾದ್ದರಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನು ನಿರ್ಗುಣನು. ಸತ್ತ್ವಾದಿ ಗುಣಗಳಿಗೆ ವಶ್ಯನಾಗದಿರುವುದರಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನು ನಿರ್ಗುಣನು. "सत्त्वादयो सन्तीशे यत्र प्राकृता गुणाः", "अतद्वश्यतया निर्गतः तत्संस्पर्शेऽपि अस्पृष्टः", "हेयगुणरहितः" ಹೇಯಗುಣರಹಿತನಾದುದರಿಂದಲೂ ಪರಮಾತ್ಮನು ನಿರ್ಗುಣನು.
निर्गुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶೌರ್ಯ ಧೈರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದವನು
व्युत्पत्तिः - > निर्गताः गुणाः शौर्यधैर्यादयो यस्मात्
प्रयोगाः - > "निर्गुणानपि निसर्गकिङ्करान् स्वीकुरुष्व कृपया स्वयैव नः"
उल्लेखाः - > याद० १७-१२०
निर्गुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸೂತ್ರವಿಲ್ಲದ ಬಿಲ್ಲು
L R Vaidya
English
nir-guRa {% (I) a. %} 1. stringless
2. devoid of all properties
3. devoid of good qualities, bad, worthless, निर्गुणः शोभते नैव विपुलाडंबरोऽपि ना Bh.V.i.115.
nir-guRa {% (II) m. %} the supreme spirit.
Lanman
English
nir-guṇa, a. without a string, 18^5
void
of good qualities, 18^5
worthless, bad.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
निर्गुण
adjective
यः सत्त्वरजस्तमसादिभ्यः परं वर्तते।
"अहं निर्गुणस्य ब्रह्मणः उपासकः अस्मि।"
एकाक्षरनाममाला
Sanskrit
ढा, निर्गुण, ध्वनि
ढो ढक्कायां समाख्यातस्तथा ढा निर्गुणे ध्वनौ
verse 1.1.1.22
page 0120
Tamil
Tamil
நிர்கு3ண : நற்குணம் இல்லாத, கெட்ட.
Mahabharata
English
Nirguṇa^1 = Mahāpurusha (Mahāpurushastava).--Do.^2 = Vishṇu (1000 names).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निर्गुणः,
पुं,
(निर्गता गुणा यस्मात् ।) सत्त्वरज-स्तमोगुणातीतः परमेश्वरः यथा, --“साकारञ्च निराकारं सगुणं निर्गुणं प्रभुम् ।सर्व्वाधारञ्च सर्व्वञ्च स्वेच्छारूपं नमाम्यहम्
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते गणेशखण्डे १३ अध्यायः
“गुणभृन्निर्गुणो महान् ।” इति महाभारते १३ ।१४९ १०३
विद्यादिशून्ये, त्रि, यथा, --“सगुणो निर्गुणो वापि सहायो बलवत्तरः ।तुषेणापि परिभ्रष्टस्तण्डुलो नाङ्कुरायते
”इत्युद्भटः
(ज्यारहिते यथा, निर्गुणं धनुः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निर्गुण
पु०
निर्गतो गुणेभ्यः सत्वरजस्तमोरूपगुणत्रयशून्येनिर्धर्मके परमान्धनि “साकारञ्च निराकारं सगुरूंनिर्गुणं विभुम्” ब्रह्म० वै०
पु०
“गुणभृन्निर्गुणो महान्”विष्णुस० निर्गताः गुणाः शौर्य्यादयोरूपादयो वायस्मात् प्रा० व० गुणहीने
त्रि०
वैशेषिकमते गुणादौ“गुणादिर्निर्गुणक्रियः” भाषा०
Capeller
German
निर्गुण ohne Strick, ohne Sehne (Bogen),
ohne Qualität (ph.), ohne Vorzug,
gemein, schlecht. Abstr.
°ता
f.
,
°त्व
n.
Burnouf
French
निर्गुण निर्गुण a. (गुण) sans qualité, mauvais.
Exempt des 3 qualités
exempt de modes, d'attributs.
निर्गुणट्व
n.
absence de modes
absence des 3 qualités.
Stchoupak
French
निर्-गुण-
a. dépourvu de qualités, mauvais, vicieux
dépourvu de
propriétés ou d'attributs
(arc) sans corde
-ता-
f.
absence
de qualités ou de propriétés, perversité, méchanceté.
निर्गुणात्मक- a. dépourvu de qualités.