| YouTube Channel

निरूढलक्षणा (nirUDhalakSaNA)

 
Spoken Sanskrit
English
निरूढलक्षणा nirUDhalakSaNA
f.
 secondary use of a word which is based not on the particular intention of the speaker but on its accepted and popular usage
Monier Williams Cologne
English
नि-°रूढ—लक्षणा
f.
 (in rhet.) the secondary use of a word which is based not on the particular intention of the speaker but on its accepted and popular usage.
Apte Hindi
Hindi
निरूढलक्षणा
स्त्री*
 निरूढ-लक्षणा -
"शब्द का वह गौण प्रयोग जो वक्ता के विशेष आशय या विवक्षा पर निर्भर नहीं करता, बल्कि उसके स्वीकृत या लोकरूढ़ प्रचलन पर आधारित है"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निरूढलक्षणा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿವಕ್ಷೆಗೆ ವಿಷಯವಾದ ಶಕ್ಯಸಂಬಂಧರೂಪವಾದ ಲಕ್ಷಣೆ
विस्तारः - > "कर्मणि कुशलः" ಎಂಬಲ್ಲಿ कुशल ಪದವು ಯೌಗಿಕವಾಗಿ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ತರುವವನು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುವುದಾದರೂ ರೂಢಿಯಿಂದ ಪ್ರವೀಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧವ್ಯವಹಾರವಿರುವ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನೂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ ಪ್ರವೀಣ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದರಿಂದ ಶಕ್ಯಸಂಬಂಧರೂಪವಾದ ಲಕ್ಷಣೆ.
L R Vaidya
English
nirUQa-lakzaRA {% f. %} a lakshaṇa (secondary use of a word) based on established usage and not on any special intention on the part of the speaker or writer.
Abhyankara Grammar
English
निरूढलक्षणा potentiality of implica- ion which gives the meaning of a word which is based upon implica- tion
e. g. रथो गच्छति.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निरूढलक्षणा,
स्त्री,
 (निरूढा लक्षणा ।) शक्ति-तुल्यलक्षणा । यथा, “निरूढलक्षणाःकाश्चित् काश्चिन्नैव त्वशक्तितः ।”इति काव्यप्रकाशटीकायां महेश्वरः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निरूढलक्षणा स्त्री निरूढा शक्तितुल्या लक्षणा । व्याण-रणकोपादिहेतुतः प्रसिद्धार्थे शक्तितुल्यायां लक्षणारू-पायां शब्दस्वार्थबोधनाशक्तौ ।