निरुद्ध (niruddha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निरुद्ध mfn.
   (-द्धः-द्धा-द्धं)
	 1. Stopped,  checked,  restrained,  hindered.
	 2.
Confined,  imprisoned.
 E.
  नि,  and रुद्ध hindered.

Capeller Eng

English

 निरुद्ध a.
  held back,  obstructed
 expelled,  rejected
stuffed or filled with (instr.   or —°).

Yates

English

 नि-रुद्ध (द्धः-द्वा-द्वं)
p Stopped,  confined.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निरुद्ध 	-	  niruddha 	-	 adj.
  	-	 closed
संवृत 	-	  saMvRta 	-	 adj.
  	-	 closed
सुप्त 	-	  supta 	-	 adj.
  	-	 closed  [ e.g flower ]
अपिनद्ध 	-	  apinaddha 	-	 adj.
  	-	 closed
अविकच 	-	  avikaca 	-	 adj.
  	-	 closed
कूणित 	-	  kUNita 	-	 adj.
  	-	 closed
नैद्र 	-	  naidra 	-	 adj.
  	-	 closed
निबद्ध 	-	  nibaddha 	-	 adj.
  	-	 closed
निभृत 	-	  nibhRta 	-	 adj.
  	-	 closed
निद्राण 	-	  nidrANa 	-	 adj.
  	-	 closed
निमीलित 	-	  nimIlita 	-	 adj.
  	-	 closed
प्रसुप्त 	-	  prasupta 	-	 adj.
  	-	 closed
प्रतिसङ्कुचित 	-	  pratisaGkucita 	-	 adj.
  	-	 closed
मुद्रित 	-	  mudrita 	-	 adj.
  	-	 closed
मुकुल 	-	  mukula 	-	 adj.
  	-	 closed
मुकुलीकृत 	-	  mukulIkRta 	-	 adj.
  	-	 closed
विनिमीलित 	-	  vinimIlita 	-	 adj.
  	-	 closed
सङ्कट 	-	  saGkaTa 	-	 adj.
  	-	 closed
सङ्कुचित 	-	  saGkucita 	-	 adj.
  	-	 closed
सम्बद्ध 	-	  sambaddha 	-	 adj.
  	-	 closed

 
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   filled with  
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   closed   
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   removed  
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   withheld   
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   full of  
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   confined   
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   suppressed  
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   held fast   
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   rejected  
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   restrained   
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   stopped  
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   veiled   
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   checked  
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   covered   
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   shut  
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   kept off   
   निरुद्ध  niruddha  adj.
   held back  
   बन्धने निरुद्ध  bandhane niruddha  expr.  kept in prison     
            

 
   निरुद्ध  niruddha adj.
   confined   
   अमोचित  amocita adj.
   confined    
   कीलित  kIlita adj.
   confined   
   निबन्धित  nibandhita adj.
   confined    
   परिच्छिन्न  paricchinna adj.
   confined   
   शृङ्खलित  zRGkhalita adj.
   confined    
   समुब्ध  samubdha adj.
   confined   
   संयमित  saMyamita adj.
   confined    
   संयत  saMyata adj.
   confined   
   बद्ध  baddha adj.
   confined    
   यन्त्रित  yantrita adj.
   confined   
   नियन्त्रित  niyantrita ppp.  confined    
   निबद्ध  nibaddha ppp.  confined   
   नियमित  niyamita adj.
   confined in   
   अविस्तीर्णता  avistIrNatA f.
   confinedness  
   सङ्कोच  saGkoca m.
   confinedness   
   पारिमित्य  pArimitya n.
   being confined   
   अवहित  avahita adj.
   confined within   
   कारागुप्त  kArAgupta adj.
   prison-confined   
   निबद्ध  nibaddha adj.
   confined costive   
   अल्पदर्शन  alpadarzana adj.
   of confined views  
   अल्पदृष्टि  alpadRSTi adj.
   of confined views   
   अवधीयमान  avadhIyamAna adj.
   being confined within  
   गृहानुबद्ध  gRhAnubaddha adj.
   confined to the house   
   रोधयति  { रुध् }  rodhayati  { rudh } verb caus.  cause to be confined by  
   निरोद्धव्य  niroddhavya adj.
   to be shut in or confined    
   संनिरोद्धव्य  saMniroddhavya adj.
   to be shut up or confined   
   संरोध्य  saMrodhya adj.
   to be restrained or confined    
   स्थाप्य  sthApya adj.
   to be shut up or confined in  
   कर्तृस्थक्रियक  kartRsthakriyaka adj.
   whose action is confined to the agent   
   निगृह्य  nigRhya ind.
   having held back or taken or arrested or confined      
            

 
   निरुद्ध  niruddha adj.
   suppressed   
   नियत  niyata adj.
   suppressed    
   अपलपित  apalapita adj.
   suppressed   
   उपसंहृत  upasaMhRta adj.
   suppressed    
   क्षपित  kSapita adj.
   suppressed   
   निवर्तित  nivartita adj.
   suppressed    
   नियमित  niyamita adj.
   suppressed   
   पीडित  pIDita adj.
   suppressed    
   प्रबद्ध  prabaddha adj.
   suppressed   
   प्रतिवीततम  prativItatama adj.
   suppressed    
   प्रत्यववरुद्ध  pratyavavaruddha adj.
   suppressed   
   लुप्त  lupta adj.
   suppressed    
   विधृत  vidhRta adj.
   suppressed   
   समाहित  samAhita adj.
   suppressed    
   संनिरुद्ध  saMniruddha adj.
   suppressed   
   संवृत  saMvRta adj.
   suppressed    
   संयत  saMyata adj.
   suppressed   
   स्तम्भित  stambhita adj.
   suppressed    
   अन्तर्गत  antargata adj.
   suppressed   
   बद्ध  baddha adj.
   suppressed    
   रुद्ध  ruddha adj.
   suppressed   
   अनिगीर्ण  anigIrNa adj.
   not suppressed    
   अन्तर्बाष्प  antarbASpa m.
   suppressed tears  
   अन्तर्हास  antarhAsa m.
   suppressed laughter   
   अन्तर्हासम्  antarhAsam ind.
   with suppressed laugh  
   संसक्तवदनाश्वास  saMsaktavadanAzvAsa adj.
   with suppressed breath   
   रुद्धमूत्र  ruddhamUtra adj.
   having suppressed urine  
   अस्वेद  asveda m.
   suppressed perspiration   
   उद्वर्धन  udvardhana n.
   sly or suppressed laughter  
   निग्राह्य  nigrAhya adj.
   to be suppressed or punished   
   सकण्ठरोधम्  sakaNTharodham ind.
   in a suppressed or low voice  
   बाष्पसन्दिग्ध  bASpasandigdha adj.
   indistinct by suppressed tears   
   लुप्यते  { लुप् }  lupyate  { lup } verb pass.  be suppressed or lost or elided  
   स्तम्भिताश्रु  stambhitAzru adj.
   one who has suppressed his tears   
   अस्पन्दासु  aspandAsu adj.
   having motionless or suppressed breath  
   घर्मचर्चिका  gharmacarcikA f.
   eruptions caused by heat and suppressed perspiration   
   क्षीणाष्टकर्मन्  kSINASTakarman m.
   one who has suppressed any of the eight groups of actions  
   संयतप्राण  saMyataprANa adj.
   having the breath suppressed or having the organs restrained   
   बाध्य  bAdhya adj.
   to be pressed hard or harassed or distressed or pained or checked or suppressed      
            

 
   निरुद्ध  niruddha adj.
   withheld   
   उपसंहृत  upasaMhRta adj.
   withheld    
   निवृत  nivRta adj.
   withheld   
   प्रत्याहाहृत  pratyAhAhRta adj.
   withheld    
   व्यतिरिक्त  vyatirikta adj.
   withheld   
   संरुद्ध  saMruddha adj.
   withheld    
   ह्नुत  hnuta adj.
   withheld   
   रुद्ध  ruddha adj.
   withheld    
   सार्गल  sArgala adj.
   withheld   
   निवर्तते  { निवृत् }  nivartate  { nivRt } verb  be withheld from   
   प्रत्याहाहार्य  pratyAhAhArya adj.
   to be taken back or withheld   
   विरुध्यते  { विरुध् }  virudhyate  { virudh } verb pass.  be impeded or checked or kept back or withheld    
   प्रत्याहरणीय  pratyAharaNIya adj.
   to be taken back or withheld or restrained or controlled  
   प्रत्याहर्तव्य  pratyAhartavya adj.
   to be taken back or withheld or restrained or controlled     
            

Wilson

English

 निरुद्ध
mfn.
   (-द्धः-द्धा-द्धं)
1 Stopped,  checked,  restrained,  hindered.
2 Confined,  imprisoned.
E.
  नि,  and रुद्ध hindered.

Apte

English

निरुद्ध [niruddha],  p. p. 

Obstructed,  hindered,  checked,  restrained,  curbed
 निरुद्धो$प्यावेगः स्फुरदधरनासापुटतया परेषामु- न्नेयो भवति च भराध्मातहृदयः U.*
  1.29.

Confined,  imprisoned
 जामातृयज्ञेन वयं निरुद्धाः U.*
  1.11.

Covered,  veiled.

Filled with,  full of.  Comp.
   -कण्ठ a.
  having one's breath obstructed,  choked,  suffocated. -गुदः obstruction of the rectum.  -प्रकशः stricture of the urethra. 

Apte 1890

English

 निरुद्ध p. p. 1 Obstructed,  hindered,  checked,  restrained,  curbed
 U. 1. 29. 
2 Confined,  imprisoned
 U. 1. 11. 
Comp. 
कंठ a. having one's breath obstructed,  choked,  suffocated. 
गुदः obstruction of the rectum. 
प्रकाशः stricture of the urethra. 

Monier Williams Cologne

English

 नि-°रुद्ध mfn.
   held back,  withheld,  held fast,  stopped,  shut,  closed,  confined,  restrained,  checked,  kept off,  removed,  suppressed,  RV.
   (नि॑-रुद्ध,  i,  32,  11
 नि-रुद्ध॑,  x,  28,  10) &c.
   &c.
  

 rejected (=  अप-रुद्ध),  TāṇḍBr.
  
 Kāṭh.

 covered,  veiled,  MBh.
  
 Hariv.
  &c.
  

 filled with,  full of (instr. or comp. ),  R.
 
 Kathās.
 
 BhP.

 नि-°रुद्ध m.
  N.
  of a prince (v.l. अ-निर्°,  q.v.)

Monier Williams 1872

English

 नि-रुद्ध,  अस्,  आ,  अम्,  stopped,  obstructed,  re-
strained,  checked,  hindered,  opposed
 confined,  im-
prisoned
 (अस्),  m.,  N. of a prince.
—निरुद्ध-
कण्ठ,  अस्,  आ,  अम्,  having the breath obstructed, 
suffocated.
—निरुद्ध-गुद,  अस्,  m. contraction or
obstruction of the rectum.
—निरुद्ध-प्रकश, 
अस्,  m. stricture of the urethra.
—निरुद्ध-शम-
वृत्ति,  इस्,  इस्,  इ,  ‘whose state of repose is interrupted, ’
wearied,  tired.

Apte Hindi

Hindi

निरुद्ध
भू* क* कृ* - नि+रुध्+क्त
"अवबाधित,  प्रतिरुद्ध,  अवरुद्ध,  नियन्त्रित,  दमन किया गया"

निरुद्ध
भू* क* कृ* - नि+रुध्+क्त
"संसीमित,  बंदीकृत"

निरुद्ध
वि* - नि+रुध्+क्त
अवरुद्ध

निरुद्ध
"वि*, ब*स*" - -
"भरा,  पूरा,  पूर्ण"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निरुद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ/ಬಿಗಿ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > नि+रुधिर्(आवरणे) "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "अवेक्षितानायतवल्गमग्रे तुरङ्गिभिर्यत्ननिरुद्धवाहैः"
उल्लेखाः - > माघ० ३-३०
निरुद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ/ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "निरुद्धवीवधासारप्रसारा गा इव व्रजम्। उपरुन्धन्तु दाशार्हाः पुरीं माहिष्मतीं द्विषः"
उल्लेखाः - > माघ० २-६४
निरुद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ/ಒಳಗೇ ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "निरुद्धबाष्पोदयसन्नकण्ठमुवाच कृच्छ्रादिति राजपुत्री"
उल्लेखाः - > किरा० ३-३८
निरुद्ध
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ/ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ

L R Vaidya

English

 nirudDa {% a. (f. द्धा) %} 1. Obstructed,  checked,  hindered
 2. confined,  imprisoned.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  स्थगित,  निरुद्ध,  अवरुद्ध,  प्रतिरुद्ध
adjective
 
गमनसमये यः मध्ये एव गमनं स्थगयति।
 "स्थानके स्थगितात् यानात् जनाः अवतरन्ति।"

Synonyms:
  अपसारित,  अपाकृत,  अपोहित,  निरुद्ध,  अपवर्तित,  अवस्थापित
adjective
 
यस्य अवस्थापनं कृतम्।
 "अपसारितानि वस्तूनि यथास्थाने स्थाप्यन्ते।"

Synonyms:
  अविस्तृत,  सङ्कट,  निरन्तराल,  सङ्कुचित,  सङ्कोचित,  संवृत,  निरुद्ध,  संरुद्ध,  संहत,  संहृत,  तनु,  अपृथु
adjective
 
यस्य सङ्कोचः जातः।
 "वाराणस्यां नैके अविस्तृताः मार्गाः सन्ति।"

Synonyms:
  अवरुद्ध,  बाधित,  रुद्ध,  निरुद्ध,  अवरोधित,  संवृत
adjective
 
यस्मिन् रोधः जातः।
 "सः अवरुद्धां धारां स्वच्छीकरोति।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

gags pa
१) अवसक्त २) निरुद्ध ३) निरोध ४) निवृत्त ५) बद्ध ६) रोध

Tamil

நிருத்3த4 : தடை செய்யப்பட,  அடக்கப்பட்ட,  கைது செய்யப்பட்ட.

Mahabharata

English

Niruddha (I,  6999),  error in C. instead of Aniruddha,  q.v.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निरुद्धः,  त्रि,  (नि + रुध + क्तः ।) संरुद्धः । रोध-विशिष्टः । इति अनिरुद्धशब्दटीकायां भरतः ॥
(यथा,  देवीभागवते । ३ । २९ । १५ ।“मया निरुद्धः पापात्मा पतितोऽहं मृधे पुनः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निरुद्ध त्रि०
  नि + रुध--कर्मणि क्त । १ संरुद्धं कृतगमनादिप्रति-रोधे “यत्ननिरुद्धवाहैः” माघः । पात० भा० उक्ते ३ चित्त-स्यावस्थारूपभूमिभेदे तच्च तत्रोक्तं यथा“क्षिप्तं मूदं विक्षिप्तमेकाग्रं निरुद्धमिति चित्तममयः ।तत्र विक्षिप्ते चेतसि विक्षेपोपसर्जनीभूतः समाधिर्नयोगपक्षे वर्त्तते यस्त्वेकाग्रे चेतसि सद्भूतमर्थं प्रद्यो-तयति क्षिणोति च क्लेशान् कर्मबन्धनानि श्लथयति नि-रोधमभिमुखं करोति स सम्प्रज्ञातो योग इत्याख्यायते” वा०“क्षिप्तं सदैव रजसा तेषु तेषु विषयेषु क्षिप्यमाणमत्यन्त-मस्थिरम् । मूढन्तु तमःसमुद्रेकान्निद्रावृत्तिमत् । विक्षिप्तंक्षिप्ताद्विशिष्टं विशेषो हि स्थेमवहुलस्य कादादित्कःस्थे मा सा चास्या स्थेमबहुलता सांसिद्धिकी वा वक्ष्य-माणव्याधिस्त्यानाद्यन्तरायजनिता वा । एकाग्रमेकता-नम् । निरुद्धसकलवृत्तिकं संस्कारमात्रशेषं चित्तं निरु-द्धम् । तत्र क्षिप्तमूढयोः सत्यपि परस्परापेक्षया वृत्ति-निरोधे पारम्प्रर्येणापि निश्चेयहेतुभावाऽभावात्तदुपघातकत्वाच्च योगपक्षाद्दूरोत्सारितत्वमिति न-तथोर्योगत्वं निषिद्धम् । विक्षिप्तस्य तु कादाचित्कसद्भूतविषयस्थेमशालिनः सम्भाव्येत योगत्वामिति नि-षेधति तत्र विक्षिप्ते चेतसि समाधिः कादाचित्कःसद्भूतविषयस्य चित्तस्य स्थेमा न योगपक्षे वर्त्तके ।कस्माद्यतस्तद्विपक्षविक्षेपोपसर्जनीभूतः विपक्षवर्गा-न्तर्गतस्य हि स्वरूपमेव दुर्लभं प्रागेव कायकरणात् ।न खलु दहनान्तर्गतं वीजं त्रिचतुरक्षणावस्थितमुप्तम-प्यङ्कुराय कल्पते इति भावः । यदि विक्षेपोपसर्जनीभूतःसमाधिर्न योगः कस्तर्हि इत्यत आह यस्त्वेकाग्रे चे-तसि इति । भूतमिति समारोपितमर्थं निवर्त्तयति ।निद्रावृत्तिरपि स्वालम्बने तससि भूते भवत्येकाग्रेत्यतउक्तम् सदिति । शोभनं नितान्तमाविर्भूततत्त्वं,  तमः-समुद्रेकस्त्वशोभनस्तस्य क्लेशहेतुत्वादिति । द्योतनं हितत्त्वज्ञानमागमाद्वाऽनुमानाद्वा भवदपि परोक्षरूपतयान साक्षात्कारवतीमविद्यामुच्छिनत्ति द्विचन्द्रदिङ्मो-हादिष्वनुच्छेदकत्वादत आह प्रेति प्रशब्दो हि प्रकर्षंद्योतयन् साक्षात्कारं सूचयति । अविद्यामूलत्वादस्मि-तादीनां क्लेशानां विद्यायाश्च अविद्याच्छेदरूपत्वात्विद्योदये चाविद्याक्लेशसमुच्छेदो विरोधित्वात् कारणविनाशाच्चेत्याह क्षिणोति चेति । अतएव कर्म्मरूपाणि वन्धनानि श्लथयति । कर्म चात्रापूर्वमभिमतंकार्ये कारणत्वोपचारात् । श्लथयति स्वकार्य्यादवसाद-यति । वक्ष्यति हि “सति मूले तद्विपाकः” । इति किञ्चनिरोधमभिमुखं करोत्थभिमुखीकरोति” विव०

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.