| YouTube Channel

निरस् (niras)

 
Apte
English
निरस् [niras], 4
P.
To cast out, throw or drive away, give up, quit, drive or send back
निरस्तगाम्भीर्यमपास्त- पुष्पकम्
Śi.*
 1.55
9.63.
To destroy, ward off, defeat, annihilate, dispel
अह्नाय तावदरुणेन तमो निरस्तम्
R.*
 5.7
रक्षांसि वेदीं परितो निरास्थत्
Bk.*
 1.12
2.36.
To turn out, remove, expel, banish
गृहान्निरस्ता न तेन वैदेहसुता मनस्तः
R.*
 14.84.
To throw out, discharge (as arrows).
To reject, repudiate, decline.
To refute, confute, controvert (as arguments).
To eclipse, obscure, throw into the back-ground
यशांसि सर्वेषुभृतां निरास्थत्
Bk.*
 1.3.
To tear out, strip off.
To stretch out (as a hand).
Apte 1890
English
निरस् {c4c} P. 1 To cast out, throw or drive away, give up, quit, drive or send back
निरस्तगांभीयर्मपात्तपुष्पकं Śi. 1. 55, 9. 63.
2 To destroy, ward off, defeat, annihilate
dispel
अह्नाय तावदरुणेन तमो निरस्तं R. 5. 70
रक्षांसे वेदीं परितो निरास्थत् Bk. 1. 12, 2. 36.
3 To turn out, remove, expel, banish
गृहान्निरस्ता न तेन वैदेहसुता मनस्तः R. 14. 84.
4 To throw out, discharge (as arrows).
5 To reject, repudiate, decline.
6 To refute, confute, controvert (as arguments).
7 To eclipse, obscure, throw into the back-ground
Bk. 1. 3.
8 To tear out, strip off.
9 To stretch out (as a hand).
Monier Williams Cologne
English
निर्-√ 2. अस्
P.
 Ā. -अस्यति, °ते, (inf. असितुम्,
MBh.
aor.
 -आस्थत्,
Bhaṭṭ.
 ). to cast out, throw or drive away, expel, remove, banish from (abl. ),
ŚBr.
ŚrS.
Mn.
MBh.
&c.
to ward off, keep away,
MBh.
Kāv.
&c.
to strip off (also Ā.),
Pāṇ.
 i, 3, 29,
Vārtt.
 3,
Pat.
to stretch out (हस्तौ, also Ā.),
Vop.
to reject, refuse, decline (as a suitor, an offer,
&c.
 ),
Sāh.
to destroy, annihilate,
Yājñ.
MBh.
Hit.
Monier Williams 1872
English
निरस् निर्-अस्, cl. 4. P. -अस्यति, -असितुम्, to
cast out, throw away, drive away, banish, expel, evict,
drive back, send back
to keep off
to turn out (of
doors)
to reject, repudiate, decline, refuse
to re-
move
to tear out, strip off
to stretch out (e. g.
हस्तौ निरस्यति or -ते, he stretches out the hands)
to annihilate, destroy, subdue.
Apte Hindi
Hindi
निरस्
दिवा* पर* निस्-अस् -
"निकाल फेंकना, फेंक देना, छोड़ना, छोड़देना, वापिस मोड़ देना"
निरस्
दिवा* पर* निस्-अस् -
"नष्ट करना, दूर करना, हराना, मारना, मिटाना"
निरस्
दिवा* पर* निस्-अस् -
"निकालना, निष्कासन, निर्वासित करना"
निरस्
दिवा* पर* निस्-अस् -
"बाहर फेंकना, छोड़ना"
निरस्
दिवा* पर* निस्-अस् -
"अस्वीकार करना, निराकरण करना"
निरस्
दिवा* पर* निस्-अस् -
"ग्रहण लगना, छिप जाना, पृष्ठभूमि में गिर पड़ना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 निष्कासय, उत्सारय, निःसारय, निरस्, निर्धू, निर्यापय, निर्वद्, निर्वासय, उच्चाटय, समुत्पाटय, समुदीरय, चालय, समुद्वासय, अवरुध्, उदाकृ, उत्कालय, उद्धू, त्याजय, नाशय, विप्रवासय, विवासय, समाक्षिप्, व्यपरोपय, व्यस्, संचालय, सञ्चालय, निर्विवह्, निर्हन्, निर्हृ, दालय, निस्त्यज्, उदस्, उत्क्लिश्, अपच्यु, अवहन्, अपरुध्, उदज्, उद्वस्, जि, निष्कृ, परिनिर्हन्, परिवृज्, प्रामर्जय, वितथीकृ, विरोपय
verb
बलात् स्थानत्यागप्रेरणानुकूलः व्यापारः।
"राजीवः द्वारि तिष्ठन्तं श्वानं निरकासयत्।"
Synonyms:
 विवाहं लोपय, विवाहं भिद्, निरस्, निराकृ, त्यज्
verb
विधिपूर्वकः पत्न्याः पत्युः वा विवाहोच्छेदनानुकूलः व्यापारः।
"सः अन्यया सह परिणेतुं प्रथमया पत्न्या सह विवाहम् अलोपयत्।"
Synonyms:
 खण्ड्, निरस्, अपास्, निराकृ, निराचक्ष्, पराकृ, निर्धू, परास्, प्रत्याचक्ष्, विनिर्धू, व्युदस्
verb
प्रत्याख्यानानुकूलः व्यापारः।
"सर्वोच्चन्यायालयः उच्चन्यायालयस्य निर्णयम् अखण्डयत्।"
Burnouf
French
निरस् निरस् adv. vd. pour तिरस्।
Stchoupak
French
निर्-अस्-
2 rejeter, chasser, expulser, bannir
renoncer à (acc.)
écarter, réfuter, débouter
détruire, anéantir
°अस्त- (°असित-)
rejeté, expulsé, refusé, etc.
à quoi on a renoncé
omis (dans la
prononciation
अ°).
निरस्त-सुखोदय- a. qui a renoncé à l'avènement du bonheur.