| YouTube Channel

निरतिशय (niratizaya)

 
Capeller Eng
English
निरतिशय
a.
 unsurpassed, highest.
Spoken Sanskrit
English
निरतिशय niratizaya
adj.
 perfect
निरतिशय niratizaya
adj.
 unsurpassed
Monier Williams Cologne
English
निर्—अतिशय
mfn.
 unsurpassed (-त्व
n.
 ),
Hariv.
Pañc.
&c.
Monier Williams 1872
English
निरतिशय निर्-अतिशय, अस्, आ, अम्, unsur-
passed.
—निरतिशय-त्व, अम्, n. the state of being
unsurpassed, unsurpassedness.
Macdonell
English
निरतिशय nir-atiśaya,
a.
 not to be surpassed, 🞄greatest, supreme
without distinctive 🞄marks
-atyaya,
a.
 free from danger, 🞄safe
successful
infallible
-adhiṣṭhāna,
a.
 🞄untenable
independent
-anukrośa,
m.
 pitilessness 🞄(-tas, ad. pitilessly)
a.
 pitiless (towards, 🞄lc.)
-anuga,
a.
 having no retinue
🞄-anugraha,
a.
 showing no favour or pity
🞄-anuyojya, fp. irreproachable, valid (argument)
🞄-anurodha,
a.
 regardless of, indifferent 🞄to (lc.)
-anuśaya,
a.
 having no residuum 🞄of the consequences of action left.
Apte Hindi
Hindi
निरतिशय
वि* निर्- अतिशय -
"जिससे बढ़चढ़ कर दूसरा न हो, अद्वितीय"
L R Vaidya
English
nir-atiSaya {% a. %} unsurpassed.
Tamil
Tamil
நிரதிச’ய : இணையற்ற, ஒப்பற்ற, அசாதரணமான.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निरतिशय
पु०
 निर्गतोऽतिशयो यस्मात् नितरामतिशयोवा । १ अत्यन्तातिशये २ स्वापेक्षयातिशयशून्ये ३ परमेश्वरेयदपेक्षया कस्याप्यतिशयाभावः ४ तस्मिन्
त्रि०
 । “तत्रनिरतिशयं सार्वज्ञ्यवीजम्” पात० सू० “यदिदमतीता-नामतप्रत्युत्पन्नप्रत्येकसमुच्चयातीन्द्रियग्रहणमल्पं बह्वितिसार्वज्ञ्यवीजमेतद्विवर्द्धमानं यत्र निरतिशयं स सर्वज्ञः ।अस्ति काष्ठाप्राप्तिः सार्वज्ञ्यवीजस्य सातिशयत्वात्परिमाणवदिति यत्र काष्टाप्राप्तिर्ज्ञानस्य स सर्वज्ञः सच पुरुषविशेषः” भा० “व्याचष्टे यदिदमिति । बुद्धिस-त्वावरकतमोऽपगमतारतम्येन यदिदमतीतानागतप्रत्यु-त्पन्नानां प्रत्येकञ्च समुच्चयेन च वर्त्तमानानामतीन्द्रि-याणां ग्रहणं तस्य विशेषणमल्पं बह्विति सार्वज्ञ्यवीजंकारणम् । कश्चित् किञ्चिदेवातीतादि गृह्णाति कश्चिद्बहुतरं कश्चिद्बहुतमम् एतद्विवर्द्धमानं यत्र निष्क्रा-न्तमतिशयात् स सर्वज्ञ इति तदनेन प्रमेयमात्रं कथि-तम् । अत्र प्रभाणयात अस्ति काष्ठा प्राप्तिः सार्वज्ञ्य-वीजस्येति साध्यनिर्देशः निरतिशयकाष्ठा यतः पर-मतिशयवत्ता नास्तीति । तेन नावधिमात्रेण सिद्धसा-धनं, सातिशयत्वादिति हेतुः । यत् सातिशयं तत्तत्सर्वं निरतिशयं यथा कुवलामलकविल्वेषु सातिशय-मिति । व्याप्तिं दर्शयति परिमाणवत् । न च गरिमा-दिगुणैर्व्यभिचार इति साम्प्रतम्, न स्वल्वऽवयवगरि-मावयविनः किन्त्वा, परमाणुभ्य अन्त्यावयविभ्योयावन्तः केचन तेषा प्रत्येकं वर्त्तिनं गरिमाणं समा-हृत्य गरिमवर्द्धमानताभिमानः ज्ञानन्तु प्रतिज्ञेयंसमाप्यते इत्येकद्विबहुविषयतया युक्तं सातिशयमिति नव्यभिचारः” विवरणम् ।
Capeller
German
निरतिशय höchst (eig. ohen Höchstes
Höheres).
Stchoupak
French
निर्-अतिशय-
a. insurpassé.