| YouTube Channel

नियोगः (niyogaH)

 
Apte
English
नियोगः [niyōgḥ], 1 Employment, use, application.
An injunction, order, command, direction, commission, charge, appointed task or duty, any business committed to one's care
यः सावज्ञो माधवश्रीनियोगे
M.*
 5.8
मनो नियोगक्रिययोत्सुकं मे
R.*
 5.11
अथवा नियोगः खल्वीदृशो मन्दभाग्यस्य
U.*
 1
आज्ञा- पयतु को नियोगो$नुष्ठीयतामिति
Ś.*
 1
त्वमपि स्वनियोगमशून्यं कुरु 'go about your own business', 'do your appointed duty', (frequently occurring in plays, and used as a courteous way of asking servants to withdraw).
Fastening or attaching to.
Necessity, obligation
तत् सिषेवे नियोगेन स विकल्पपराङ्मुखः
R.*
 17.49.
Effort, exertion.
Certainty, ascertainment.
An invariable rule
न चैष नियोगो वृत्तिपक्षे नित्यः समास इति ŚB. on MS.* 1.6.5.
Commission, act
न कर्ता कस्यचित् कश्चिन्नियोगेनापि चेश्वरः
Rām.*
 4.25.5.
Right (अधिकार)
अलघुनि बहु मेनिरे च ताः स्वं कुलिशभृता विहितं पदे नियोगम्
Ki.*
 1.16.
A practice prevalent in ancient times which permitted a childless widow to have intercourse with the brother or any near kinsman of her deceased husband to raise up issue to him, the son so born being called क्षेत्रज
cf.
Ms.*
 9.59.: देवराद्वा सपिण्डाद्वा स्त्रिया सम्यङ् नियुक्तया । प्रजे- प्सिताधिगन्तव्या सन्तानस्य परिक्षये ॥
see 6, 65 also. (Vyāsa begot पाण्डु and धृतराष्ट्र on the widows of विचित्रवीर्य in this way).
Apte 1890
English
नियोगः 1 Employment, use, application.
2 An injunction, order, command, direction, commission, charge, appointed task or duty, any business committed to one's care
यः सावज्ञो माधवश्रीनियोगे M. 5. 8
मनो नियोगक्रिययोत्सुकं मे R. 5. 11
अथवा नियोगः खल्वीदृशो मंदभाग्यस्य U. 1
आज्ञापयतु को नियोगोनुष्ठीयतामिति Ś. 1
त्वमपि स्वनियोगमशून्यं कुरु ‘go about your own business’, ‘do your appointed duty’, (frequently occurring in plays, and used as a courteous way of asking servants to withdraw).
3 Fastening or attaching to.
4 Necessity, obligation
तत्सिषेवे नियोगेन स विकल्पपराङ्रमुखः R. 17. 49.
5 Effort, exertion.
6 Certainty, ascertainment.
7 A practice prevalent in ancient times which permitted a childless widow to have intercourse with the brother or any near kinsman of her deceased husband to raise up issue to him, the son so born being called क्षेत्रज
cf. Ms. 9. 59:
देवराद्वा सपिंडाद्वा स्त्रिया सम्यङ् नियुक्तया । प्रजेप्सिताधिगंतव्या संतानस्य परिक्षये ॥
see 60, 65 also. (Vyāsa begot पांडु and धृतराष्ट्र on the widows of विचित्रवीर्य in this way).
Apte Hindi
Hindi
नियोगः
पुं*
 - नि + युज् + घञ्
"किसी काम में लगाना, उपयोग, प्रयोग"
नियोगः
पुं*
 - नि + युज् + घञ्
"निषेधाज्ञा, आदेश, हुक्म, निदेश, आयोग, कार्यभार, निर्धारित कर्तव्य, किसी की देख-रेख में आयुक्त कार्य"
नियोगः
पुं*
 - नि + युज् + घञ्
किसी के साथ संलग्न करना
नियोगः
पुं*
 - नि + युज् + घञ्
"आवश्यकता, अनिवार्यता"
नियोगः
पुं*
 - नि + युज् + घञ्
’प्रयत्न’ चेष्टा
नियोगः
पुं*
 - नि + युज् + घञ्
"निश्चितता, निश्चयन"
नियोगः
पुं*
 - नि + युज् + घञ्
प्राचीन काल की एक प्रथा जिसके अनुसार निस्सन्तान विधवा को अपने देवर या और किसी निकट
नियोगः
पुं*
 - नि+युज्+घञ्
अपरिवर्त्य नियम
नियोगः
पुं*
 - नि+युज्+घञ्
"सही, यथार्थ"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नि + युजिर् = नियुङ्क्ते । नियोगः ।
कन्नडार्थः - > ನೇಮಿಸು /ನೇಮಕ ಮಾಡು /ಒಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಆಜ್ಞೆಮಾಡು
प्रयोगाः - > अवैमि ते सारमतः खलु त्वां कार्ये गुरुण्यात्मसमं नियोक्ष्ये"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-१३
नि + युजिर् = नियुङ्क्ते । नियोगः ।
कन्नडार्थः - > ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸು
प्रयोगाः - > "यन्मां विधेयविषये सभवान् नियुङ्क्ते"
उल्लेखाः - > मालती० १-१२
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अधिकारित्वम्, कर्तव्यम्, नियोगः
noun
कार्यप्रवर्तकस्य कार्यम्।
"तेन पञ्चविंशवर्षाणि यावत् सेनायाम् अधिकारित्वम् ऊढम्।"
Synonyms:
 आज्ञा, आदेशः, निदेशः, निर्देशः, शासनम्, शिष्टिः, शास्तिः, नियोगः, प्रेरणा, अववादः, प्रयुक्तिः
noun
सा क्रिया येन वृद्धाः बालान् किमपि कर्म कर्तुम् आदिशन्ति।
"ज्येष्ठानां आज्ञायाः पालनं कर्तव्यम्। / पितुः आज्ञया रामः वनवासे गच्छति स्म।"
Synonyms:
 नियुक्तिः, नियोगः, नियोजनम्
noun
क्रियाकरणे अधिकारद्योतिता पत्रादि माध्यमेन कृता क्रिया।
"श्यामस्य नियुक्तिः नौसेनायाम् नाविक पदे अभवत्।"
Tamil
Tamil
நியோக3: : ஒரு காரியத்தில் கட்டுண்டிருத்தல், இணைப்பு, செயல், முயற்சி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
नियोगः,
पुं,
 (नि + युज् + घञ् ।) अवधारणम् ।इति दुर्गादासः ॥
(निश्चयः । यथा, रघुः ।१७ । ४९ ।“तत् सिषेवे नियोगेन स विकल्पपराङ्मुखः ॥
”)आज्ञा । इति हेमचन्द्रः । २ । १९० ॥
(यथा, रामायणे । २ । २१ । ४९ ।“त्वया मया च वैदेह्या लक्ष्मणेन सुमित्रया ।पितुर्नियोगे स्थातव्यमेष घर्म्मः सनातनः ॥
”अपुत्त्रभ्रातृपत्नीपुत्त्रार्थं नियोजनम् । यथा, मनुः । ९ । ६२ ।“विधवायां नियोगार्थे निर्व्वृत्ते तु यथाविधि ।गुरुवच्च स्नुषावच्च वर्त्तेयातां परस्परम् ॥
”)