| YouTube Channel

निम्न (nimna)

 
शब्दसागरः
English
निम्न
mfn.
(-म्नः-म्ना-म्नं)
1. Deep, profound, (literally or figuratively.)
2.
Low.
3. Low land 4. A slope.
5. A gap, a chasm in the ground.
6.
A depression.
E.
नि before, म्ना to mind, affix क.
Capeller Eng
English
निम्न॑
n.
depth, lowland
a.
deep, depressed, sunk,
instr.
pl.
downwards.
Yates
English
नि-म्न (म्नः-म्ना-म्नं)
a. Deep.
Spoken Sanskrit
English
निम्न nimna
adj.
sunk
निम्न nimna
adj.
depressed
निम्न nimna
adj.
low
निम्न nimna
adj.
deep
निम्न nimna
adj.
inclined towards
निम्न nimna
m.
depth
निम्न nimna
n.
low ground
निम्न nimna
n.
cavity
निम्न nimna
n.
depression
Wilson
English
निम्न
mfn.
(-म्नः-म्ना-म्नं) Deep, profound, (literally or
figuratively.)
E.
नि before म्ना to mind, affix क.
Apte
English
निम्न [nimna],
a.
Deep (lit. and
fig.
)
चकितहरिणीप्रेक्षणा निम्न- नाभिः
Me.*
84
Ṛs.*
5.12
Śi.*
1.58.
Low, depressed.
म्न Depth, low ground, low land
(कः) पयश्च निम्नाभिमुखं प्रतीपयेत्
Ku.*
5.5
निम्नादिव सलिलं निवर्तते मे ततो हृदयम्
Ś.*
3.2. (v. l. )
Y.*
2.151
Ṛs.*
2.13.
A slope, declivity.
A gap, chasm in the ground
यो नेमिनिम्नैरकरोच्छायां घ्नन् सप्त वारिधीन्
Bhāg.*
5.1.39.
A depression, low part
जलनिबिडितवस्त्रव्यक्तनिम्नोन्नताभिः
Māl.
4.1.
A mean act (हीनकर्म)
निम्नेष्वीहां करिष्यन्ति हेतुवादविमोहिताः
Mb.
* 3.19.26.
Comp.
-अभिमुख
a.
flowing downwards
ईप्सितार्थस्थिरनिश्चयं मनः पयश्च निम्ना- भिमुखं प्रतीपयेत्
Ku.*
5.5. -उन्नत
a.
low and high, depressed and elevated, uneven. -गतम् a low place.-गा a river, a mountain-stream
उदधेरिव निम्नगाशतेष्व- भवन्नास्य विमानना क्वचित्
R.*
8.8. -नाभि
a.
slender, thin.
Apte 1890
English
निम्न a. 1 Deep(lit. and fig.)
चकितहरिणीप्रेक्षणा निम्ननाभिः Me. 82
Rs. 5. 12
Śi. 10. 58.
2 Low, depressed.
म्न 1 Depth, low ground, low land
(कः) पयश्च निम्नाभिमुखं प्रतीपयेत् Ku. 5. 5
निम्नादिव सलिलं निवर्तते मे ततो हृदयं Ś. 3. 1
Y. 2. 151
Rs. 2. 13.
2 A slope, declivity.
3 A gap, chasm in the ground.
4 A depression, low part
जलनिबिडितवस्त्रव्यक्तनिम्नोन्नताभिः Māl. 4. 10.
Comp.
उन्नत a. low and high, depressed and elevated, uneven.
गतं a low place.
गा a river, a mountain-stream: R. 8. 8.
Monier Williams Cologne
English
निम्न॑
n.
(fr. नि, or नम् ?) depth, low ground, cavity, depression,
RV.
&c.
&c.
(°नै॑स्
ind.
downwards, x, 78, 5
148, 5)
निम्न॑ mf(आ)n. deep (lit. and fig.), low, depressed, sunk,
Var.
Kāv.
&c.
(ifc. ) inclined towards,
L.
निम्न॑
m.
N.
of a prince,
BhP.
Monier Williams 1872
English
निम्न निम्न, अम्, n. (fr. नि or perhaps
rather fr. rt. नम् with नि or according to others fr.
rt. मन् or rt. म्ना with नि), depth, low ground, low-
land
a slope, declivity
gap, chasm or cavity in the
ground
a depression, deepening
(अस्, आ, अम्), deep,
profound (literally or figuratively)
low (as ground),
depressed, sunk
(अस्), m., N. of a prince.
—निम्न-
ग, अस्, आ, अम्, going low or deep, going downwards,
descending
(आ), f. a river, mountain-stream
[cf.
गिरि-न्°।]
—निम्न-गत, अस्, आ, अम्, going in deep
or low places
(अम्), n. a low place.
—निम्न-तल,
see under निन्द-तल.
—निम्न-ता, f. or निम्न-
त्व, अम्, n. depth, lowness, profundity.
—निम्न-
देश, अस्, m. or निम्न-भाग, अस्, m. a low or deep
place.
—निम्नोन्नत (°न-उन्°), अस्, आ, अम्, low
and high, depressed and elevated, up and down.
Macdonell
English
निम्न ni-mná,
n.
low ground, hollow
a.
🞄concave
low-lying, depressed, deep: -gata, 🞄pp. situated in hollowers:
n.
low ground
-gā, 🞄f. (going to the lowlands), river: -pati,
m.
🞄lord of rivers, sea, -suta, pp.
m.
Bhīṣma 🞄(son of the river, i. e. of the Ganges)
-unnata, pp. depressed and elevated
n.
pl.
hill 🞄and dale.
Benfey
English
निम्न नि + म्न (i. e. नि + मन् + अ),
I.
adj.
,
f.
ना।
1. Deep, Ṛt. 5, 12
with
न, high, grand, Bhartṛ. 2, 36.
II.
n.
Low ground, MBh. 2, 784.
Apte Hindi
Hindi
निम्नः
वि* - नि + म्ना +
गहरा
निम्नः
वि* - नि + म्ना +
"नीच, अवसन्न"
निम्नम्
नपुं*
- -
"गहराई, नीची भूमि, निम्न देश"
निम्नम्
नपुं*
- -
"ढलान, ढाल"
निम्नम्
नपुं*
- -
"व्यवधान, भूरन्ध्र"
निम्नम्
नपुं*
- -
"अवसाद, निचला भाग"
निम्न
वि* - नि+म्ना+क
"गहरा, नीचा"
निम्न
वि* - -
अधम कार्य
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निम्न
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಗಭೀರವಾದ/ಆಳವಾದ
निष्पत्तिः - > म्ना (अभ्यासे) "कः" (३-१-१३६)
व्युत्पत्तिः - > निमनति
प्रयोगाः - > "मध्ये क्षामा चकितहरिणीप्रेक्षणा निम्ननाभिः"
उल्लेखाः - > मेघ० २-१९
निम्न
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಗ್ಗಾಗಿರುವ/ಎತ್ತರವಿಲ್ಲದ
प्रयोगाः - > "सन्निपत्य शनकैरथनिम्नादन्धकारमुदवाप समानि", "क ईप्सितार्थस्थिरनिश्चयं मनः पयश्च निम्नाभिमुखं प्रतीपयेत्"
उल्लेखाः - > किरा० ९-११, कुमा० ५-५
L R Vaidya
English
nimna {% (I) a. (f. म्ना) %} 1. Deep (lit. or fig.), चकितहरिणीप्रेक्षणा निम्ननाभिः Megh.ii.19, निम्ननाभिसरसीषु निपंते Sis.x.58
2. low, depressed.
nimna {% (II) n. %} 1. Depth, low ground, low land, (कः) पयश्च निम्नाभिमुखं प्रतीपयेत् K.S.v.5, निम्नादिव सलिलं निवर्तते मे ततो चेतः Sak.iii.
2. a slope, a declivity
3. a gap, a chasm in the ground
4. a depression, जलनिबिडितवस्त्रव्यक्तनिम्नोन्नताभिः M.M.iv.
Bopp
Latin
निम्न (r. म्ना praef. नि s. अ) profundus. MAH. 2. 784.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
nimna, adj. (= Pali ninna
cf. abhi-nimna
in this sense once in Skt., pw 〔7 App.〕), inclined to, bent upon, headed for
often parallel with pravaṇa and prāgbhāra, as final in cpds.: LV 〔180.16〕 viveka-ni°, -pravaṇa, -prāgbhāra
Mv 〔iii.62.13〕 nirvāṇa-ni°, pra°, prāg°
〔iii.61.8〕, same without °nimna
Mvy 〔808〕 (read sarvajñatā-ni°)
〔5163〕 (separate word, but associated with the other two)
Divy 〔50.12〕 buddha-ni° dharma-pravaṇā samgha-prāgbhārā
same 〔80.4〕
Av 〔i.65.3—4〕 etc. (cliché)
apāya-ni°, prav°, -prāg° headed for …, Divy 〔95.28〕
Av 〔i.16.17〕
dharma-nimnatā °pravaṇatā °prāgbhāratā Śikṣ 〔191.8〕.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
निम्न am Ende eines Komp. geneigt -x-, hinneigend zu, Komm. zu Yogas. 4, 25
Mahāvy. 30, 3 (सर्वज्ञता° zu lesen).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
निम्न
adjective
यः जातिपदगुणादिषु अवकृष्टः।
"उच्चवर्गः निरन्तरं निम्नं वर्गं पीडयति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
निम्नं गभीरं गम्भीरमुत्तानं तद्विलक्षणम्
-wordlist-
निम्न (क्ली), गभीर (क्ली), गम्भीर (क्ली), उत्तान (क्ली)
--source--
रन्ध्रं बिलं निर्व्यथनं कुहरं शुषिरं शुषिः १३६३
छिद्रं रोपं विवरं निम्नं रोकं वपान्तरम्
-wordlist-
रन्ध्र (क्ली), बिल (क्ली), निर्व्यथन (क्ली), कुहर (क्ली), शुषिर (क्ली), शुषि (स्त्री), छिद्र (क्ली), रोप (क्ली), विवर (क्ली), निम्न (क्ली), रोक (क्ली), वपा (स्त्री), अन्तर (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
निम्न
निम्न, अगाध, गर्त, श्वभ्र, शुषिर, वपा, बिल, विवर, अन्तर, अवटु, छिद्र, निर्व्यथन, रन्ध्र, रोक, कुहर, दर
निम्नमगाधो गर्तः श्वभ्रं शुषिरं वपा बिलं विवरम्
अन्तरमवटुच्छिद्रं निर्व्यथनं रन्ध्ररोककुहरदराः ६२४
verse 3.1.1.624
page 0071
पुराणम्
English
निम्न / NIMNA. A yādava. (bhāgavata, 9th skandha).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निम्नं, त्रि, निकृष्टा म्ना अभ्यासः शीलमत्र ।(यद्वा, निकृष्टं म्नातीति म्ना + कः ।) नीचम् ।निचु इति नावाल इति भाषा
तत्पर्य्यायः ।गभीरम् गम्भीरम् इत्यमरः १० १५
गभीरकम् इति शब्दरत्नावली
(यथा, कुमारे ।“क ईप्सितार्थस्थिरनिश्चयं मनःपयश्च निम्नाभिमुखं प्रतीपयेत्
”पुं, अनमित्रपुत्त्रः तु सत्राजितप्रसेनयोःपिता यथा, भागवते २४ १२ ।“शिनिस्तस्यानमित्रश्च निम्नोऽभूदनमित्रतः ।सत्राजितः प्रसेनश्च निम्नस्याथासतुः सुतौ
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निम्न
त्रि०
नि + म्ना--क नीचे गभीरे (नावाल) अमरः ।“पयश्च निम्नाभिमुखं प्रतीपयेत्” कुमा० “आपो ननिम्नैरुदभिर्जिगत्नवः” ऋ० १० ७८ “प्रयाति नि-म्नामिमुखं नवोदकम्” ऋतुसं० वृक्षादिषु लतावेष्टना-ज्जाते चिह्नभेदे शब्दार्थचि०
Capeller
German
निम्न॑
n.
Tiefe, Niederung, Thal
Adj. tief,
vertieft, eingedrückt.
Grassman
German
nimná, n., Niederung, Vertiefung [von ní]
überall von Wassern, Strömen oder Wellen, die in die Niederung herab, oder durch das Gesenke hinströmen.
-ám {30, 2}
{329, 7}
{343, 2}
{405, 7}
{652, 23}
{809, 45}.
-éna {729, 1}.
{781, 7}.
-ā́ {57, 2} ā́pas ‿iva.
-aís {904, 5}
{974, 5}.
Burnouf
French
निम्न निम्न a. (म्ना) profond.
निम्नग a. (गम्) qui va au fond
qui a un cours profond.
-- S.
f.
rivière.
Stchoupak
French
निम्न-
a. profond (fig. aussi), bas, affaissé,
creux
ifc. incliné vers
nt. terrain bas, dépression du sol, profondeur
m.
n.
d'un
prince.
°गा-
f.
rivière (qui descend d'une montagne)
°गा-पति-
m.
océan
°गा-सुत-
m.
Bhīṣma.
°देश- °भाग-
m.
région basse ou profonde.
°नाभि- a. à la taille fine, svelte.
°प्रवण- a. qui coule en descendant
निम्नाभिमुख- id.
निम्नोन्नत- a. v. haut et bas, creux et en relief
déprimé et exalté
(tour à tour).