धातुः: कण्
मूलधातुः: कण
धात्वर्थः: निमीलने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: काणयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः: काण्यादिः


धातुः: कण्
मूलधातुः: कण
धात्वर्थः: सङ्कोचने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: काणयते
अनुबन्धादिविशेषः: आकुस्मीयः


धातुः: कण्
मूलधातुः: कण
धात्वर्थः: शब्दे,गतौ च
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः,सकर्मकश्च
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: कणति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

कणँ कण (अर्थः)  निमीलने
( काणयति अचीकणत् अचकाणत् ) "काण्यादीनां  वा'' इति ह्रस्वविकल्पो णौ चङ्युपधायाः ( काणः ) स्वभावादयमेकनेत्रनिमीलनवचनः  कणतीति शब्दे 180

कणँ कण

मानकरूपान्तरम् - रणँ
रण  (अर्थः)  गतौ
(कणतीत्यादि अकणि अकायीत्यादि एवं रणतीत्यादि ) [ काण्यादीनां वा ) इत्युपधाह्रस्वविकल्पो न शङ्क्यः, ह्रस्वभाविन्या उपधाया एवाभवात् कणतिरणती शब्दार्थौ गतौ एतयोः ( काणयति राणयति ) 783

कणँ कण  निमीलने 
- काणयति  काणः  अन्यत्र कणति  176

कणँ कण   

मानकरूपान्तरम् - रणँ
रण गतौ 
- कणति । कणयति । अकणीत् । अकाणीत् । कणिका । रणति । अरणीत् । अराणीत्  । रणयति । अण रणेत्यादौ कणरमौ शब्दार्थौ । कणति । रणति । तत्र काणयति राणयति ।। 798,799 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“कण निमीलने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘कणेः कणति शब्दार्थे, काणयेण्णौ निमीलने।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>काणकः-णिका, चिकाणयिषकः-षिका;</li> <li> काणयिता-त्री, चिकाणयिषिता-त्री;</li> <li> काणयन्-न्ती, चिकाणयिषन्-न्ती;</li> <li> काणयिष्यन्-न्ती-ती, चिकाणयिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> काणयमानः, चिकाणयिषमाणः;</li> <li> काणयिष्यमाणः, चिकाणयिषिष्यमाणः;</li> <li> काण्-काणौ-काणः, -- काणितम्-तः, चिकाणयिषितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> काणः <a href="#foot_krm05">5</a>, चिकाणयिषुः;</li> <li> काणयितव्यम्, चिकाणयिषितव्यम्;</li> <li> काणनीयम्, चिकाणयिषणीयम्;</li> <li> काण्यम्, चिकाणयिष्यम्;</li> <li> ईषत्काणः-दुष्काणः-सुकाणः;</li> <li> -- काण्यमानः, चिकाणयिष्यमाणः;</li> <li> काणः, चिकाणयिषः;</li> <li> काणयितुम्, चिकाणयिषितुम्;</li> <li> काणना, चिकाणयिषा;</li> <li> काणनम्, चिकाणयिषणम्;</li> <li> काणयित्वा, चिकाणयिषित्वा;</li> <li> सङ्काण्य, सञ्चिकाणयिष्य;</li> <li> काणम् २, काणयित्वा २, चिकाणयिषम् २;</li> <li> चिकाणयिषित्वा २। <a href="#foot_krm06">6</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१५९)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१७१६। सक। सेट्। उभ।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ९०)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘सञ्चर्चयन् अपनयानथ बुक्कयिष्णुः श्वेवोग्रशब्दनपरः कररुद्धकाणः। मल्लो जिजम्भिषुरसूदितवीर्यमीशं मुष्ट्या जजास बहु पाशितवांश्च दोष्णा।।’ धा। का। ३-३८।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। स्वभावात् एकस्य नेत्रस्य दर्शनशक्तिराहित्ये एवायं प्रयुज्यते।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्०१५४+ २७]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“कण गतौ”@} <a href="#foot_krm02">2</a> घटादिः। </li> <li>अस्य घातोः पूर्वोकणतिवत् <a href="#foot_krm03">3</a> शुद्धात्-सन्नन्तात्-यडन्ताच्च रूपाणि ज्ञेयानि। </li> <li>ण्यन्ते परम्-- <a href="#foot_krm04">4</a> कणकः-णिका, ईषत्कणः-दुष्कणः-सुकणः;</li> <li> कणयिता-त्री, कण्यमानः;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> कणयन्-न्ती, कणः;</li> <li> कणयिष्यन्-न्ती-ती, कणयितुम्;</li> <li> कणयमानः, कणना;</li> <li> कणयिष्यमाणः, कणनम्;</li> <li> कणितः-तवान्, कणयित्वा;</li> <li> कणयिषुः, <a href="#foot_krm06">6</a> प्रकणय्य;</li> <li> कणयितव्यम्, <a href="#foot_krm07">7</a> कणम् २;</li> <li> कणनीयम्, काणम् २;</li> <li> <a href="#foot_krm08">8</a> कण्यम्, काणयित्वा २;</li> <li> इति रूपाणीति विशेषः। </li> <li>एतच्च गत्यर्थकत्वे एव <a href="#foot_krm09">9</a>। </li> <li>अन्यार्थकत्वे तु काणयिता-इत्यादीनि रूपाण्येव, पूर्ववत्। </li> <li><a href="#foot_krm10">10</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१५८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-७९४। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (१५७)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[३। घटादिपाठात् मित्त्वम्। ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति ह्रस्वः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[आ। ‘अगन्मनीषः कणयन् मुकुन्दमस्मान् वियोगं रणयन् स दूतः। चणन् विषादं विशणन् विचिन्तां श्रणन् विमोहं श्रथितोऽस्तु सद्यः।।’ धा। का। २। ९।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[५। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[६। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति णमुलि दीर्घो वा।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[४। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => (धातूनामनेकार्थकत्वात्)</li> <li id="foot_krm10">10 => [पृष्ठम्०१५३+ २५]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“कण शब्दार्थः”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘कणेः कणति शब्दार्थे, काणयेण्णौ निमीलने।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>काणकः-णिका, काणकः-णिका, चिकणिषकः-षिका, <a href="#foot_krm04">4</a> चङ्कणकः-णिका;</li> <li> कणिता-त्री, काणयिता-त्री, चिकणिषिता-त्री, चङ्कणिता-त्री;</li> <li> कणन्-न्ती, काणयन्-न्ती, चिकणिषन्-न्ती;</li> <li> -- कणिष्यन्-न्ती-ती, काणयिष्यन्-न्ती-ती, चिकणिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- -- काणयमानः, काणयिष्यमाणः, <a href="#foot_krm05">5</a> चङ्कण्यमानः, चङ्कणिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> काण्-काणौ-काणः;</li> <li> -- -- -- कणितम्-तः, काणितः-तम्, चिकणिषितः, चङ्कणितः-तवान्;</li> <li> कणः, <a href="#foot_krm07">7</a> उत्कणः, <a href="#foot_krm08">8</a> कङ्कणः, काणः, चिकणिषुः, चिकाणयिषुः, चङ्कणः;</li> <li> कणितव्यम्, काणयितव्यम्, चिकणिषितव्यम्, चङ्कणितव्यम्;</li> <li> कणनीयम्, काणनीयम्, चिकणिषणीयम्, चङ्कणनीयम्;</li> <li> काण्यम्, काण्यम्, चिकणिष्यम्, चङ्कण्यम्;</li> <li> ईषत्कणः-दुष्कणः-सुकणः;</li> <li> -- -- कण्यमानः, काण्यमानः, चिकणिष्यमाणः, चङ्कण्यमानः;</li> <li> काणः, <a href="#foot_krm09">9</a> कणः, काणः, चिकणिषः, चङ्कणः;</li> <li> कणितुम्, काणयितुम्, चिकणिषितुम्, चङ्कणितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> कणितिः, काणना, चिकणिषा, चिकाणयिषा, चङ्कणा;</li> <li> कणनम्, काणनम्, चिकणिषणम्, चङ्कणनम्;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> कणित्वा, काणयित्वा, चिकणिषित्वा, चङ्कणित्वा;</li> <li> सङ्कण्य, सङ्काण्य, सञ्चिकणिष्य, सञ्चङ्कण्य;</li> <li> काणम् २, कणित्वा २, काणम् २, काणयित्वा २, चिकणिषम् २, चिकणिषित्वा २, चङ्कणम् २;</li> <li> चङ्कणित्वा २;</li> <li> <a href="#foot_krm12">12</a> कण्ठः, <a href="#foot_krm13">13</a> कण्वः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१५७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-४४९। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो-९०)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। यङि अभ्यासस्य ‘नुगतोऽनुनासिकान्तस्य’ (७-४-८५) इति नुक्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। शानचः शित्त्वात् ‘कर्तरि शप्’ (३-१-६८) इति शप्। तस्य ‘अतो गुणे’ (६-१-९७) इति पररूपम्। ‘आने मुक्’ (७-२-८२) इति मुक्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। ‘अनुनासिकस्य क्विझलोः क्ङिति’ (६-४-१५) इति दीर्घः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘अणद्दिशः केलिरणैर्मनोज्ञया वाण्या भणन्तो मणिभूषणोत्कणाः। बनात्कुमाराः क्वणिताग्र्यवेणवो व्रणद्विषाणभ्रणिताभ्रमाययुः।।’ धा। का। १-५८।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[४। ‘कं शुभं कणति इति कङ्कणम् = करभूषणम्। पचाद्यच् (३-१-१३४)।’ इत्यमरसुधा।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[५। ‘गोचरसंचर--’ (३-३-११९) इति सूत्रे चकारस्यानुक्तसमुच्चयार्थकत्वात् अस्यापि धातोः घप्रत्ययः संज्ञायां भवति। कणः = लेशः सूक्ष्मतण्डुलश्च।’ इति मा। धा। वृत्तौ।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[६। ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनाम्--’ (वा। ७-२-९) इति पर्युदासादिड् भवति। यथा भणिति- रित्यत्र।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [पृष्ठम्०१५२+ २४]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[१। औणादिके (द। उ। ५-६) ठप्रत्यये रूपम्। कण्ठः = गलः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[२। औणादिके (द। उ। ८-१२५) क्वन् प्रत्यये रूपम्। कण्वं = पापम्। कण्वः = ऋषिः।]]</li></ul>

कण् (क꣡णँ꣡ निमीलने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = काणनम्
अनीयर् = काणनीयः - काणनीया
ण्वुल् = काणकः - काणिका
तुमुँन् = काणयितुम्
तव्य = काणयितव्यः - काणयितव्या
तृच् = काणयिता - काणयित्री
क्त्वा = काणयित्वा
ल्यप् = प्रकाण्य
क्तवतुँ = काणितवान् - काणितवती
क्त = काणितः - काणिता
शतृँ = काणयन् - काणयन्ती
शानच् = काणयमानः - काणयमाना

कण् (क꣡णँ꣡ शब्दार्थः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = कणनम्
अनीयर् = कणनीयः - कणनीया
ण्वुल् = कणकः - कणिका
तुमुँन् = कणितुम्
तव्य = कणितव्यः - कणितव्या
तृच् = कणिता - कणित्री
क्त्वा = कणित्वा
ल्यप् = प्रकण्य
क्तवतुँ = कणितवान् - कणितवती
क्त = कणितः - कणिता
शतृँ = कणन् - कणन्ती

कण् (क꣡णँ꣡ गतौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = कणनम्
अनीयर् = कणनीयः - कणनीया
ण्वुल् = काणकः - काणिका
तुमुँन् = कणितुम्
तव्य = कणितव्यः - कणितव्या
तृच् = कणिता - कणित्री
क्त्वा = कणित्वा
ल्यप् = प्रकण्य
क्तवतुँ = कणितवान् - कणितवती
क्त = कणितः - कणिता
शतृँ = कणन् - कणन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

कणँ कण  निमीलने
- काणयति चक्षुः  काणः भ्वादौ (1302) कणति  मित्त्वात् (द्र0 1537) कणयति 182

कणँ कण

मानकरूपान्तरम् - रणँ
रण  गतौ
- अनयोर्गत्यर्थयोर्मित्त्वम्  शब्दे तु काणयति  774,775

कण - निमीलने (चुरा० उभ० अक० से०)

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚು

निमीलने (nimIlane)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)