निमिष (nimiSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निमिष m.
  (-षः)
	 1. Twinkling of the eye.
	 2. The twinkling of an
eye considered as a measure of time.
	 3. A name of VISHṆU.
 E.
  नि
before,  मिष् to twinkle,  affix क
 also with घञ् affix निमेष,  or निमि
a proper name षद् to go,  ड aff.
  

Capeller Eng

English

 †निमिष n.
  the same
 an instant. 

Yates

English

 निमिष (षः) 1.
m.
  Twinkling of an
eye
 an instant
Vishnu.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निमिष 	-	 nimiSa 	-	 m.
  	-	  blink of an eye
निमिष 	-	 nimiSa 	-	 m.
  	-	  shutting the eye
निमिष 	-	 nimiSa 	-	 m.
  	-	  twinkling of the eye
निमिष 	-	 nimiSa 	-	 m.
  	-	  twinkling
निमिष 	-	 nimiSa 	-	 m.
  	-	  moment
निमिष 	-	 nimiSa 	-	 n.
  	-	  in a moment

Wilson

English

 निमिष
m.
  (-षः)
1 Twinkling of the eye.
2 The twinkling of an eye,  considered as a measure of time.
3 A name of VIṢṆU.
E.
  नि before मिष to twinkle,  affix क
 also with घञ् affix
निमेष,  or निमि a proper name,  षद to go,  ड aff.
  

Apte

English

निमिषः [nimiṣḥ],  1 winking,  shutting the eye,  twinkling.

Twinkling of the eye as a measure of time,  a moment.

The shutting of flowers.

Morbid twinkling of the eye.

N.
  of Visnu. Comp.
   -अन्तरम् the interval of a moment.

Apte 1890

English

 निमिषः 1 Winking,  shutting the eye,  twinkling. 
2 Twinkling of the eye as a measure of time,  a moment. 
3 The shutting of flowers. 
4 Morbid twinkling of the eye. 
5 N. of Viṣṇu. 
Comp. 
अंतरं the interval of a moment. 

Monier Williams Cologne

English

 नि-°मिष m.
  twinkling,  shutting the eye (also considered as a measure of time,  a moment,  MBh.
  
 R.
 
 as a disease,  Suśr.
 )

 N.
  of a son of Garuḍa,  MBh.
  

 of Viṣṇu,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 नि-मिष,  अस्,  m. twinkling,  winking,  shutting
the eye
 the twinkling of an eye considered as a
measure of time,  a moment
 morbid twinkling of the
eyes
 N. of a son of Garuḍa (Mahā-bh. Udyoga-parva
3595)
 an epithet of Viṣṇu,  (also अ-निमिष।)
—निमिषान्तर (°ष-अन्°),  अम्,  n. the interval
of a moment
 (एण),  ind. in a twinkling,  in the
interval of a moment.

Benfey

English

 निमिष नि-मिष् + अ,  m.
 
 1. Twinkling
of the eye,  Rām.  6,  102,  25.
 2. A mo-
ment,  5,  56,  59.
 3. A proper name, 
MBh. 5,  3595.
 -- Comp.
 
अ-, 
 I. adj.
  not
twinkling,  having the eyes fixed,  Indr.
5,  28
 Rām.  3,  6,  14.
 II. m.
  a god (see
the preceding).

Apte Hindi

Hindi

निमिषः
पुं*
  - नि +  मिष् +  क
"आँख झपकना,  आँख बन्द करना,  पलक झपकाना"

निमिषः
पुं*
  - नि +  मिष् +  क
"पलकमात्र समय,  पलभर "

निमिषः
पुं*
  - नि +  मिष् +  क
फूलों का बन्द होना

निमिषः
पुं*
  - नि +  मिष् +  क
आँख की पलक का शब्द होना

निमिषः
पुं*
  - नि +  मिष् +  क
विष्णु

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निमिष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು/ನಾರಾಯಣ
व्युत्पत्तिः - > निमिषति निमीलिताक्षो भवति तद्विरोधिषु - तान्न कटाक्षयति
प्रयोगाः - > "निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः"
उल्लेखाः - > वि०स०
विस्तारः - > ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣ್ಣಿನಿಂದಲೂ ನೋಡದಿರುವುದರಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು. "योऽसौ सतां नेक्षते हि निमिषः स विरोधिनः" इति निरुक्तिः
निमिष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವುದು
निमिष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ತೆಗೆಯುವಷ್ಟು ಕಾಲ
प्रयोगाः - > "सज्यं च चक्रे निमिषान्तरेण शरांश्च जग्रा दशार्धसङ्ख्यान्"
उल्लेखाः - > भा०आदि० २-३-२४
विस्तारः - > "निमेषनिमिषौ नेत्रमीलने कालभिद्यपि" हेम०
निमिष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಧ ಕಣ್ಣಿನ ರೆಪ್ಪೆಯ ರೋಗ

L R Vaidya

English

 nimiza {% m. %} 1. Winking,  shutting the eye
twinkling of the eye as a measure of time,  a moment
the shutting (of flowers)
morbid twinkling of the eye.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

निमिष
पु
निमिष,  सुर,  सीमन्
सुरसीमा च निमिषौ बाष्प उष्मा तथा शुचौ ॥ ७ ॥
verse 3.1.1.7
page 0014

Mahabharata

English

Nimisha^1,  a Suparṇa,  son of Garuḍa. § 564 (Mātalīyop.): V,  101,  3595 (enumeration).

Nimisha = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निमिषः,  पुं,
   विष्णुः । यथा,  महाभारते । १ ।१४९ । ३६ ।“निमिषोऽनिमिषः श्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥
”(निमिषतीति । नि + मिष + “इगुपधेति ।”३ । १ । १३५ । इति कः ।) कालविशेषः । चक्षु-र्निमीलनम् । इति मेदिनी । षे,  ३९ ॥
 (यथा, महाभारते । १ । १८९ । १९ ।“सज्यञ्च चक्रे निमिषान्तरेणशरांश्च जग्राह दशार्द्धसंङ्ख्यान् ॥
”वर्त्मगतरोगविशेषः । यथा,  सुश्रुते उत्तरतन्त्रे३ अध्याये ।“निमेषणीः सिरा वायुः प्रविष्टो वर्त्मसंश्रयाः ।चालयेदतिवर्त्मानि निमिषः स गदो मतः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निमिष पु०
  नि + कुटा० मिष--भावे घञ् । १ चक्षुर्निमीलनरूपेव्यापारे तदुपलक्षिते “सुस्थे नरे सुखासीने यावत् स्प-न्दति लोचनम्” इति मनूक्ते २ कालभेदे “सुरमत्स्यावनि-मिषौ” अमरः । निमिषत्यस्मात् नि + मिष--अपादानेघञ् । ३ परमेश्वरे “निमिषोऽनिमिषः सम्बी वाचस्य-तिरुदारधीः” विष्णुस० मुश्रुतोश्ले नेत्रवर्त्माश्रिते ४ रोगमेदे“अर्बुदं निमिषश्चापि” इत्यादिना विमज्य स च तत्रलक्षितो यथा “निमेषणीः सिरा वायुः प्रविष्टो वर्त्म-संश्रयाः । पालयेदतिवर्त्मानि निमिषः सगदो मतः” ।

Capeller

German

 निमिष n.
  dass.,  ein Augenblick.

Grassman

German

 (nimiṣa),  m. und (nimeṣa) m.,  dass. enthalten in a-nimiṣá,  á-nimeṣa.

Burnouf

French

 निमिष निमिष m.
  clin-d'œil,  clignement.
निमिषामि (मिष्) cligner
 fermer les yeux.

Stchoupak

French

 नि-मिष-
 m.
  clignement,  clin d'œil (fig. aussi) 
 fils de Garuḍa.
निमिषान्तरेण adv. en un clin d'œil.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.