| YouTube Channel

निमिः (nimiH)

 
Apte
English
निमिः [nimiḥ], 1 Winking, twinkling (of the eyes).
N.
 of one of the descendants of Ikṣvāku, and ancestor of the line of kings who ruled in Mithilā.
Apte 1890
English
निमिः 1 Winking, twinkling (of the eyes).
2 N. of one of the descendants of Ikṣvāku, and ancestor of the line of kings who ruled in Mithilā.
Apte Hindi
Hindi
निमिः
पुं*
 - -
आँख का झपकना
निमिः
पुं*
 - -
"ईक्ष्वाकु की एक संतान, मिथिला में राज्य करने वाले राजाओं के कुल का पूर्वज"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 निमिः
noun
दत्तात्रेयस्य पुत्रः ऋषिविशेषश्च।
"निमेः वर्णनं महाभारते प्राप्यते।"
Synonyms:
 निमिः
noun
इक्ष्वाकुवंशीयः राजा।
"निमेः वर्णनं पुराणेषु अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निमिः,
पुं,
 इक्ष्वाकुराजपुत्त्रः । तस्य निमेषे स्थिति-कारणं यथा, --“निमिर्नाम नृपः स्त्रीभिः पुरा द्यूतमदीव्यत ।तत्रान्तरेऽभ्याजगाम वशिष्ठो ब्रह्मसम्भवः ॥
तस्य पूजामकुर्व्वन्तं शशाप स मुनिर्नृपम् ।विरेतास्त्वं भवस्वेति शप्तस्तेनाप्यसौ पुनः ॥
अन्योन्यशापाच्च तयोर्विशरीरे विचेतसी ।जग्मतुः शापनाशाय ब्रह्माणं जगतः पतिम् ॥
अथ ब्रह्मण आदेशाल्लोचनेषु वसन्निमिः ।निमेषाः स्युश्च लोकानां तद्विश्रामाय नारद ॥
”इति मत्स्यपुराणे ५५ अध्यायः ॥
* ॥
मतान्तरं यथा, --“निमिः सहस्रसंवत्सरं सत्रमारेभे । वशिष्ठञ्चहोतारं वरयामास । तमाह वशिष्ठः । अह-मिन्द्रेण पञ्चवर्षशतं यागार्थं प्रथमतरं वृतः ।आगतस्तवापि ऋत्विग् भविष्यामीत्युक्ते सोऽपितत्कालमेवान्यैर्गोतमादिभिर्यागमकरोत् । समाप्तेचामरपतियागे त्वरावान् वशिष्ठ आजगाम ।तत्कर्म्मकर्त्तृत्वं गोतमस्य दृष्ट्वा अयं विदेहोभविष्यतीति शापं ददौ । निमेः शरीरं सद्योमृतमिव तस्थौ । यज्ञसमाप्तौ भागग्रहणाया-गतान् देवान् ऋत्विज ऊचुः । यजमानाय वरोदीयतामिति । देवैश्च छन्दितो निमिराह ।नह्येतावति जगत्यन्यद्दुःखमस्ति यच्छरीरात्मनो-र्वियोगे भवति । तदहमिच्छामि सकललोचनेषुवस्तुम् । न पुनः शरीरग्रहणं कर्त्तुमित्येवमुक्तेदेवैरसावशेषभूतानां नेत्रेष्वासां कारितः । ततोभूतान्युन्मेषनिमेषं चक्रुः ।” इति विष्णुपुराणे ४अंशे ५ अध्यायः ॥