निपुण (nipuNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishनिपुण - nipuNa - - perfect
निपुण - nipuNa - - astute
निपुण - nipuNa - - good
निपुण - nipuNa - - conversant with
निपुण - nipuNa - - keen
निपुण - nipuNa - - perfectly
निपुण - nipuNa - - absolutely
निपुण - nipuNa - - clever
निपुण - nipuNa - - delicate
निपुण - nipuNa - - absolute
निपुण - nipuNa - - precisely
निपुण - nipuNa - - capable of
निपुण - nipuNa - - skilful
निपुण - nipuNa - - exactly
निपुण - nipuNa - - professional
निपुण - nipuNa - - skilled in
निपुण - nipuNa - - complete
निपुण - nipuNa - - sharp
निपुण - nipuNa - - kind or friendly towards
निपुण - nipuNa - - adroit
निपुण - nipuNa - - proficient
निपुण - nipuNa - - tender
निपुण - nipuNa - - completely
निपुण - nipuNa - - acute
निपुण - nipuNa - - master
निपुण - nipuNa - - precisely
निपुणम् - nipuNam - adverb - precisely
समम् - samam - adverb - precisely
यथातथम् - yathAtatham - - precisely
यथावस्तु - yathAvastu - - precisely
निर्विशेषाकृति - nirvizeSAkRti - - whose forms are precisely alike
स्पष्टतः तथा सुतथ्यतः व्यक्त - spaSTataH tathA sutathyataH vyakta - phrase - clearly and precisely expressed
निपुण - nipuNa - - perfectly
निपुणम् - nipuNam - adverb - perfectly
अस्पृष्टरजस्तमस्क - aspRSTarajastamaska - - perfectly pure
प्रशुचि - prazuci - - perfectly pure
सुविशुद्ध - suvizuddha - - perfectly pure
सुकल्य - sukalya - - perfectly sound
अच्छाच्छ - acchAccha - - perfectly clear
प्रविशुद्ध - pravizuddha - - perfectly clean
विशून्य - vizUnya - - perfectly empty
शतधौत - zatadhauta - - perfectly clean
प्रविशोधयति { प्रविशुध् } - pravizodhayati { pravizudh } - verb caus. - clean perfectly
सुशोधित - suzodhita - - perfectly cleaned
अतिसुहित - atisuhita - - perfectly satiated
सुसरल - susarala - - perfectly straight
लोलोच्यते { लोच् } - lolocyate { loc } - verb Intens. - perceive perfectly
रूपसमृद्ध - rUpasamRddha - - perfectly beautiful
सर्वपुण्य - sarvapuNya - - perfectly beautiful
सुसम्प्रज्ञ - susamprajJa - - perfectly conscious
सुसज्जीकरोति { सुसज्जीकृ } - susajjIkaroti { susajjIkR } - verb - make perfectly ready
विशुध्यते { विशुध् } - vizudhyate { vizudh } - verb - become perfectly pure
निपुण nipuNa astute
सूक्ष्मदृष्टि sUkSmadRSTi astute
पटुमति paTumati astute
सुविदग्ध suvidagdha astute
अमूर amUra astute
विप्रचित्ति vipracitti astute
अस्तुङ्कार astuGkAra one who says astu
निपुण nipuNa professional
अभिज्ञ abhijJa professional
परिपक्व paripakva professional
व्यापारिक vyApArika professional
वृत्तिविषयक vRttiviSayaka professional
परिश्रमशीलता parizramazIlatA professionalism [ work ethics ]
गेष्णु geSNu professional singer
गिष्णु giSNu professional singer
द्यूतवृत्ति dyUtavRtti professional gambler
शस्त्रजीविन् zastrajIvin professional soldier
श्वघ्निन् zvaghnin professional gambler
नटी naTI professional dancing girl
कथक kathaka professional story-teller
मङ्गलपाठक maGgalapAThaka professional well-wisher or panegyrist
भोगावली bhogAvalI panegyric of professional encomiasts or bards
निपुण nipuNa adroit
कुशल kuzala adroit
पतु patu adroit
विहस्त vihasta adroit
निपुणता nipuNatA adroitness
सौकर्य saukarya adroitness
निपुण nipuNa astute
सूक्ष्मदृष्टि sUkSmadRSTi astute
पटुमति paTumati astute
सुविदग्ध suvidagdha astute
अमूर amUra astute
विप्रचित्ति vipracitti astute
Apte
Englishनिपुण [nipuṇa],
Clever, sharp, shrewd, skilful
वयस्य निसर्गनिपुणाः स्त्रियः 3.
Proficient or skilled in, conversant or familiar with (with or )
वाचि निपुणः
वाचा निपुणः.
Experienced.
Kindly or friendly towards.
Acute, fine, delicate, minute, sharp.
Complete, perfect, accurate.
Absolute
प्रसन्ननिपुणेन 5.4.5. -णम् Skill, proficiency
न चास्य कश्चिन्निपुणेन धातुरवैति जन्तुः कुमनीष ऊतीः 1.3.37.-णम् or निपुणेन
Skilfully, cleverly.
Perfectly, completely, totally,
Exactly, carefully, accurately, minutely
निपुणमन्विष्यन्नुपलब्धवान् 59
निपुणमनुपाल्या हि शिशवः 5.14.
In a delicate manner.
Apte 1890
Englishनिपुण a. 1 Clever, sharp, shrewd, skilful
वयस्य निसर्गनिपुणाः स्त्रियः M. 3.
2 Proficient or skilled in, conversant or familiar with (with loc. or instr.)
वाचि निपुणः
वाचा निपुणः.
3 Experienced.
4 Kindly or friendly towards.
5 Acute, fine, delicate, minute, sharp.
6 Complete, perfect, accurate.
णं ind. or निपुणेन 1 Skilfully, cleverly.
2 Perfectly, completely, totally.
3 Exactly, carefully, accurately, minutely
निपुणमन्विष्यन्नुपलब्धवान् Dk. 59.
4 In a delicate manner.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishनिपुण नि-पुण, अस्, आ, अम् (said to be fr. rt.
पुण् with नि
perhaps fr. rt. पुष् + affix न, through
which dialectically पुण्ण = पुण), clever, adroit,
skilful, skilled in, conversant with (loc. and gen.)
experienced
kind or friendly towards (with loc. or
with प्रति)
sharp, acute, fine, delicate
complete,
perfect, accurate
(अम् or एन), ind. skilfully, cleverly,
sharply
completely, perfectly, totally, exactly, care-
fully
in a delicate manner.
—निपुण-तर, अस्, आ,
अम्, more clever, perfect, &c.
(अम्), ind. cleverly
perfectly.
—निपुण-तस्, ind. cleverly, skilfully
completely.
—निपुण-ता, f. skilfulness, cleverness,
conversancy, adroitness, versatility
carefulness, accu-
racy.
—निपुण-दृश्, क्, क्, क्, sharp-sighted, clever,
knowing.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiनिपुण
वि* - नि + पुण् + क
"चतुर, चालाक, बुद्धिमान्, कुशल"
निपुण
वि* - नि + पुण् + क
"प्रवीण, कुशल, जानकार, परिचित"
निपुण
वि* - नि + पुण् + क
अनुभवशील
निपुण
वि* - नि + पुण् + क
"कृपालु, मित्रसदृश"
निपुण
वि* - नि + पुण् + क
"सूक्ष्म, बढ़िया, कोमल"
निपुण
वि* - नि + पुण् + क
"सम्पूर्ण, पूरा, सही"
निपुणम्
अव्य* - -
"कौशल से, चतुराई से"
निपुणम्
अव्य* - -
"पूरी तरह से, पूर्णरूप से, सर्वथा"
निपुणम्
अव्य* - -
"ठीक, सावधानी से, यथार्थतः, सूक्ष्मरूप से"
निपुणम्
अव्य* - -
मृदुता के साथ
Shabdartha Kaustubha
Kannadaनिपुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮರ್ಥ/ಪ್ರವೀಣ/ಕುಶಲ/ಚತುರ
निष्पत्तिः - > नि+पुण (कर्मणि शुभे) "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > निपुणति
प्रयोगाः - > "इति प्रियं काञ्चिदुपैतुमिच्छतीं पुरोऽनुनिन्ये निपुणः सखीजनः", "श्रीहर्षो निपुणः कविः परिषदप्येषा गुणग्राहिणी"
उल्लेखाः - > किरा० ८-८, रत्ना० १-५
निपुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬುದ್ಧಿಶಾಲಿ/ಜಾಣ/ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "निपुणैरतिबालवृद्धवाक्यं न परिग्राह्यमिति ब्रुवन्ति सन्तः"
उल्लेखाः - > याद० १५-७४
निपुण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿಳಿದವನು/ಬಲ್ಲವನು/ವಿವೇಕಶಾಲಿ
प्रयोगाः - > "असदप्यदः सहितुमर्हसि नः क्व वनेचराः क्व निपुणा यतयः"
उल्लेखाः - > किरा० ६-३७
निपुण
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಜಾಣತನದಿಂದ/ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ
प्रयोगाः - > "निपुणमन्विष्यन् उपलब्धवान्"
L R Vaidya
EnglishnipuRa {% a. (f. णा) %} 1. Clever, shrewd, skilful, अतिमलिने कर्तव्ये भवति खलानामतीव निपुणा धीः Vas.D.
2. skilled in, conversant with, (with a loc.)
3. kindly or friendly towards
4. sharp, fine, delicate
5. complete, perfect, accurate.(The acc. and inst. singulars viz., निपुणम् and निपुणेन are used as indeclinables in the sense of- (1) skilfully, cleverly
(2) completely, totally
(3) exactly, carefully, accurately, e.g. न निपुणं निरीक्षितमायुष्मता
(4) in a delicate manner.)
Bopp
LatinEdgerton Buddhist Hybrid
Englishnipuṇa, °na, adj. (as in Pali, ep. of dhamma), subtle: (gambhīraḥ … dharmo) … sūkṣmo nipuno (duranubodhaḥ) LV 〔395.20〕
〔397.13〕 (both prose
in the second some inferior mss. °ṇa). Acc. to pw 〔7.352〕, fein, zart, zärtlich also in Jm 〔20.25〕 yuktā … daivateṣu parānukampānipuṇā pravṛttiḥ
but here the usual Skt. mg. skillful would seem possible (so Speyer).
Wordnet
Sanskrit चतुर, चतुरक, निपुण, निष्ण, निष्णात, विशारद, पटु, प्रवीण, प्राज्ञ, विचक्षण, विदग्ध, पटुमति, पटिष्ठ, पटीयस्, पेशल, प्रणत, प्रतीत, अणुक, अभिज्ञ, उल्लाघ, ऋभु, ऋभुमत्, ऋभुष्ठिर, ऋभ्व, ऋभ्वन्, ऋभ्वस्, करण, कर्मठ, कर्मण्य, कलाप, कलिङ्ग, कल्य, कारयितव्यदक्ष, कुशल, कुशलिन्, कृतकर्मन्, कृतमुख, कृतिन्, कृत्नु, क्रियापटु, छेक, छेकल, छेकाल, तूर्णि, तेजीयस्, धीवन्, धीवर, धृत्वन्, धृषु, नदीष्ण, नयक, नागर, नागरक, नागरिक, निर्ग्रन्थक, निर्ग्रन्थिक, प्रोह, प्रौण, बहुपट, बुध, बुध्द, मतिमत्, मनस्विन्, मर्मज्ञ, विज्ञ, विडङ्ग, विदुर, विद्वल, शिक्व, सुधी, सुविचक्षण, समाप्त
यः चातुर्येण कार्यं करोति।
"चतुरेण आरक्षकेण अपराद्धानां एकः सङ्घः गृहीतः।"
निपुण, प्रवीण, अभिज्ञ, विज्ञ, निष्णात, शिक्षित, वैज्ञानिक, कृतमुख, कृतिन्, कुशल, सङ्ख्यावत्, मतिमत्, कुशग्रीयमति, कृष्टि, विदुर, बुध, दक्ष, नेदिष्ठ, कृतधी, सुधिन्, विद्वस्, कृतकर्मन्, विचक्षण, विदग्ध, चतुर, प्रौढ, बोद्धृ, विशारद, सुमेधस्, सुमति, तीक्ष्ण, प्रेक्षावत्, विबुध, विदन्, विज्ञानिक, कुशलिन्
यः प्रकर्षेण कार्यक्षमः अस्ति।
"अर्जुनः धनुर्विद्यायां निपुणः आसीत्।"
Sanskrit Tibetan
Tibetanmkhas pa
१) कुशल २) कृताविन् ३) कृतिन् ४) कोविद ५) कौशल ६) कौशल्य ७) कौशिक ८) चतुर ९) दक्ष १०) निपुण ११) निष्ठित १२) पटु १३) पण्डित १४) पण्डितत्व १५) पाण्डित्य १६) पेशल १७) प्रतीत १८) प्रवीण १९) प्राज्ञ २०) बुद्ध २१) बुद्धिमत् २२) बुध २३) मनीषिन् २४) मेधाविन् २५) विचक्षण २६) विज्ञ २७) विद् २८) विदु २९) विद्वस् ३०) व्यक्त ३१) सत् ३२) सुकर्मार ३३) सूरि
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritविद्वान्सुधीः कविविचक्षणलब्धवर्णा ज्ञः प्राप्तरूपकृतिकृष्ट्यभिरूपधीराः ।
मेधाविकोविदविशारदसूरिदोषज्ञाः प्राज्ञपण्डितमनीषिबुधप्रबुद्धाः ॥ ३४१ ॥
व्यक्तो विपश्चित्संख्यावान्सन्प्रवीणे तु शिक्षितः ।
निष्णातो निपुणो दक्षः कर्महस्तमुखाः कृतात् ॥ ३४२ ॥
कुशलश्चतुरोऽभिज्ञविज्ञवैज्ञानिकाः पटुः ।
विद्वस् (पुं), सुधी (पुं), कवि (पुं), विचक्षण (पुं), लब्धवर्ण (पुं), ज्ञ (पुं), प्राप्तरूप (पुं), कृति (पुं), कृष्टि (पुं), अभिरूप (पुं), धीर (पुं), मेधाविन् (पुं), कोविद (पुं), विशारद (पुं), सूरि (पुं), दोषज्ञ (पुं), प्राज्ञ (पुं), पण्डित (पुं), मनीषिन् (पुं), बुध (पुं), प्रबुद्ध (पुं), व्यक्त (पुं), विपश्चित् (पुं), सङ्ख्यावत् (पुं), सत् (पुं), प्रवीण (पुं), शिक्षित (पुं), निष्णात (पुं), निपुण (पुं), दक्ष (पुं), कृतकर्मन् (पुं), कृतहस्त (पुं), कृतमुख (पुं), कुशल (पुं), चतुर (पुं), अभिज्ञ (पुं), विज्ञ (पुं), वैज्ञानिक (पुं), पटु (पुं)
नाममाला
Sanskritकृतिन्, नदीश्ण, निष्णात, कुशलिन्, निपुण, पटु, क्षुण्ण, प्रवीण, प्रगल्भ, कोविद, विशारद
कृती नदीष्णो निष्णातः कुशली निपुणः पटुः ।
क्षुण्णः प्रवीणः प्रगल्भः कोविदश्च विशारदः ॥ १६४ ॥
verse 0.1.1.164
page 0079
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritनिपुणः, त्रि, (नि + पुणं राशीकरणे + क ।) कार्य्य-क्षमः । (यथा, नागानन्दे सूत्रधारोक्तिः ।“श्रीहर्षो निपुणः कविः परिषदप्येषा गुण-ग्राहिणी ॥
”अन्यच्च, देवीभागवते । १ । ५ । ५९ ।“न ते रूपं वेत्तुं सकलभुवने कोऽपि निपुणोन नाम्नां संख्यां ते कथितुमिह योग्योऽस्तिपुरुषः ॥
”)तत्पर्य्यायः । प्रवीणः २ अभिज्ञः ३ विज्ञः ४निष्णातः ५ शिक्षितः ६ वैज्ञानिकः ७ कृत-मुखः ८ कृती ९ कुशलः १० । इत्यमरः । ३ । १ । ४ ॥
संख्यावान् ११ मतिमान् १२ कुशाग्रीयमतिः१३ कृष्टिः १४ विदुरः १५ बुधः १६ दक्षः १७नेदिष्ठः १८ कृतधीः १९ सुधीः २० विद्वान् २१कृतकर्म्मा २२ विचक्षणः २३ विदग्धः २४चतुरः २५ प्रौढः २६ बोद्धा २७ विशारदः २८सुमेधाः २९ सुमतिः ३० तीक्ष्णः ३१ प्रेक्षावान्३२ विबुधः ३३ विदन् ३४ । इति राजनिर्घण्टः ॥
विज्ञानिकः ३५ कुशली ३६ । इति शब्द-रत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritनिपुण नि + पुण--क । १ प्रवीणे क्रियासु दक्षे “शिल्पो-पचारयुक्ताश्च निपुणाः पण्ययोषितः” मनुः । “शक्ति-र्निपुणता लोकशास्त्रकाव्याद्यवेक्षणात्” काव्यप्र० २ सूक्ष्मे“दुष्यं वचो मम परं निपुणं विभाव्य” रघुनाथः ।श्रेण्यादि० अभूततद्भावेऽर्थे कृतादिना स० । निपुणकृतनिपुणीकृते “साधु निपुणाभ्यामासेवायां सप्तम्यप्रतेः” पा०एतद्योगे अर्चायां गम्यमानायां सप्तमी मातरि निपुणः ।प्रत्यादियोगे तु न, मातरं प्रति निपुणः” सि० कौ० ।
Capeller
GermanStchoupak
Frenchनिपुण-
a. intelligent, habile, subtil, judicieux
parfait, entier,
absolu
-अम् -एन intelligemment, adroitement, finement, parfaitement,
minutieusement, précisément
-तर- compar. plus ou très intelligent,
etc.
-तरम् -तस् entièrement, complètement
-ता-
subtilité, habileté
soin, précision, exactitude
-इका- d'une
servante.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.