निपातन (nipAtana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निपातन n.
  (-नं)
	 1. Causing to descend or fall,  throwing down. 
	 2. Bea-
ting,  knocking down. 
	 3. Killing.
	 4. (In Grammar, ) Irregularity, 
exception. 
 E.
  नि before,  पत् to fall,  it the causal form,  णिच्-ल्युट् aff.
  

Capeller Eng

English

 निपातन n.
  letting fall,  throwing down,  killing, 
destroying
 occasional mention or use of a word (g. )
 falling or flying
down,  descent. 

Yates

English

 नि-पातन (नं) 1.
n.
  Causing to de-
scend
 knocking down
 killing.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	 destroying
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	 killing
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	 throwingdown
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 adj.
  	-	  knocking out
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  touching with
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  applying
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  letting drop or sink
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  causing to descend or fall
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  overthrowing
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  falling down
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  putting down as an irregularity
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  accidental mention or use of a word
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  irregular form or exception
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  putting on
निपातन 	-	 nipAtana 	-	 n.
  	-	  alighting

Wilson

English

 निपातन
n.
  (-नं)
1 Causing to descend or fall,  throwing down. 
2 Beating,  knocking down. 
3 Killing.
4 (In Grammar, ) Irregularity,  exception. 
E.
  नि before पत to fall,  in the causal form,  ल्युट् aff.
  

Apte

English

निपातन [nipātana],  a.
  Killing,  destroying.

नम् Throwing down,  beating or knocking down
 अवगूर्य चरेत् कृच्छ्रमति- कृच्छ्रं निपातने Ms.*
  11.29.

Overthrowing,  destroying,  killing
 माषकस्तु भवेद्दण्डः श्वसूकरनिपातने Ms.*
  8.298.

Touching with.

Putting down as irregular or exceptional.

An irregular form of a word,  irregularity,  exception
 यल्लक्षणेनानुत्पन्नं तत् सर्वं निपातनात् सिद्धम् Mbh.

Falling or flying down. 

Apte 1890

English

 निपातन a. Killing,  destroying. 
नं 1 Throwing down,  beating or knocking down
 Ms. 11. 209. 
2 Overthrowing,  destroying,  killing. 
3 Touching with. 
4 Putting down as irregular or exceptional. 
5 An irregular form of a word,  irregularity,  exception. 
6 Falling or flying down. 

Monier Williams Cologne

English

 नि-°पातन mfn.
   (fr.  Caus.
 ) throwing down,  killing,  destroying,  knocking out (an eye),  MBh.
  

 नि-°पातन n.
  causing to descend or fall,  throwing down,  letting drop or sink,  Mn.
  
 Yājñ.
 
 R.
  (cf.   दण्ड-न्°)

 putting on,  applying (as a knife),  touching with (comp. ),  Suśr.
 

 overthrowing,  destroying,  killing,  Mn.
  
 MBh.

 (in gram.
  ) accidental mention or use of a word,  putting down as an irregularity

 an irregular form or exception,  Prāt.
 
 Pāṇ.
 ,  Sch.
 Vop.
  

 =
  नि-पतन,  falling down (of a fire-brand),  Yājñ.
  i,  145

 alighting (said of a bird),  Pañc.
   ii,  57.

Monier Williams 1872

English

 नि-पातन,  अस्,  आ,  अम्,  throwing down,  overthrow-
ing,  killing,  destroying
 (अम्),  n. causing to descend
or fall,  throwing down,  overthrowing
 beating, 
knocking down
 putting on
 touching with
 killing, 
destroying
 (in grammar) putting down as an irre-
gularity,  accidental mention or use of a word
 a form
which by its rare occurrence shows itself to be irre-
gular
 irregularity,  exception
 falling down,  hurrying
down,  flying down.

Benfey

English

 निपातन निपातन,  i. e. नि-पत्,  Caus., 
+ अन, 
 I. adj.
  Destroying,  MBh. 3, 
1624.
 II. n.
 
 1. Dropping,  Rām.  6, 
74,  24.
 2. Putting on,  Suśr. 1,  95,  17.
 3. Touching,  290,  17.
 4. Beating, 
Man.  11,  208.
 5. Killing,  8,  298.
 6.
Flying down,  hurrying down,  Pañc.
ii. d. 57.
 7. Falling down,  Yājñ. 1,  145.

Apte Hindi

Hindi

निपातनम्
नपुं*
   - नि +  पत् +  णिच् +  ल्युट्
"नीचे फेंक देना,  पछाड़ देना,  मारना"

निपातनम्
नपुं*
   - नि +  पत् +  णिच् +  ल्युट्
"परास्त करना,  बर्बाद करना,  वध करना"

निपातनम्
नपुं*
   - नि +  पत् +  णिच् +  ल्युट्
मर्म स्पर्श करना

निपातनम्
नपुं*
   - नि +  पत् +  णिच् +  ल्युट्
अनियमित या अपवाद मानना

निपातनम्
नपुं*
   - नि +  पत् +  णिच् +  ल्युट्
"शब्द का अनियमित रूप,   अनियमितता,  अपवाद"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

निपातन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಸೆಯುವುದು/ಎತ್ತಿಹಾಕುವುದು/ಮೇಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು
निष्पत्तिः - > नि+पत्लृ (गतौ) णिच् "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "अवगूर्य चरेत्कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं निपातने। कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ कुर्वीत विप्रस्योत्पाद्य शोणितम्"
उल्लेखाः - > मनु० ११-२०८
निपातन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು/ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವುದು
निपातन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಳಕ್ಕೆ ನೂಕುವುದು
निपातन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಹರಿಸುವುದು/ಕೊಲ್ಲುವುದು
प्रयोगाः - > "परिचयं चललक्ष्यनिपातने भयरुषोश्च तदिङ्गितबोधनम्"
उल्लेखाः - > रघु० ९-४९
निपातन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯಾಕರಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗದ ಶಬ್ದಗಳ ಸಾಧನೆಯ ಒಂದು ಉಪಾಯ
निष्पत्तिः - > नि+पत्लृ (गतौ)+णिच् कर० "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > निपात्यतेऽनेन
विस्तारः - > "यल्लक्षणेनानुत्पन्नं तत्सर्वं निपातनात्सिद्धम्" महाभा०

L R Vaidya

English

 nipAtana {% n. %} 1. Throwing down,  knocking down,  M.xi.208
 2. overthrowing,  destroying,  killing
 3. an irregular form of a word,  an irregularity.

Bopp

Latin

 निपातन n. (a Caus. r. पत् praef. नि s. अन) actio cae-
dendi,  occidendi. RAGH. 9. 49.

Abhyankara Grammar

English

निपातन  a word given,  as it appears,  without trying for its derivation, in authoritative works of ancient gra- mmarians especially Panini
cf.दाण्डि- नायनहास्तिनयनo P. VI.4.174,  as also अचतुरविचतुरo V.4.77 etc. etc. The phrase निपातनात्सिद्धम् is very frequen- tly used by Patanjali to show that some technical difficulties in the formation of a word are not some- times to be taken into considera- tion,  the word given by Panini being the correct one
 cf. M.Bh.on I.1.4,  III.1.22 etc. etc.
 cf also the usual expression बाधकान्येव निपात- नानि. The derivation of the word from पत् with नि causal,  is suggest- ed in the Rk Pratisakhya where it is stated that Nipatas are laid down or presented as such in manifold senses
 cf R. Pr.XII.9
 cf also ' घातुसाधनकालानां प्राप्त्यर्थं नियमस्य च | अनुबन्घविकाराणां रूढयर्थ व निपातनम् M. Bh Pradipa on P. V.1.114: cf.also M. Bh. on II.1.27.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निपातनं,  क्ली,
   (निपात्यतेऽनेनेति । नि + पत +णिच् + करणे ल्युट् ।) खलीकारः । इति भरतः ॥
अधोनयनम् । इति सर्व्वस्वम् । तत्पर्य्यायः ।अवनायः २ । इत्यमरः । ३ । २ । २९ ॥
 निया-तनम् ३ । इति नयनानन्दः ॥
 व्याकरणलक्ष-णानुत्पन्नपदसाधनम् । यथा,  निपातनादिष्ट-सिद्धिः । यल्लक्षणेनानुत्पन्नं तत् सर्व्वं निपा-तनात् सिद्धमिति भाष्यम् ॥
 निपातलक्षणं यथा, “वर्णागमो वर्णविपर्य्ययश्चद्वौ चापरौ वर्णविकारनाशौ ।धातोस्तदर्थातिशयेन योग-स्तदुच्यते पञ्चविधं निरुक्तम् ॥
इति प्राञ्चः ।” इति दुर्गादासः ॥
 तद्यथा,  --“वर्णागमो गवेन्द्रादौ सिंहे वर्णविपर्य्ययः ।षोडशादौ विकारः स्यात् वर्णनाशः पृषोदरे ॥
”इति कलापपञ्जी ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निपातन न०
  नि + पत--णिच् ल्युट् । १ मारणे “परिचयंचललक्ष्यनिपातने” रथुः । २ अधोनयने ३ पातने च “अव-गुर्य्य चरेत् कृच्छ्रमतिकृच्छ्रं निपातने” मनुः निपातनेदण्डपातने” प्रा० त० निपात्यतेऽनेन करणे ल्युट् । ४ लक्ष-णानुसारेणानुत्पद्यमानशब्दसाधनोपाये “यल्लक्षणेनानुत्पन्नतत्सर्वं निपातनात् सिद्धम्” महाभाष्यम् । सर्वनाम-संज्ञासू० “निपातनात् णत्वाभावः” “निपातनमप्येवंजातीयकमेव अविशेषेण णत्वमुक्त्वा विशेषेण निपातनंक्रियते तत्र व्यक्तमाचार्यस्याभिप्रायो गम्यते इदं नभवतीति” महाभाष्यम् ।

Capeller

German

 निपातन fällend,  vernichtend (—°) n.
  das
Niederfallenlassen,  Fällen,  Töten,  Vernichten
das Herabfallen o. fliegen
das Fertighinstellen,  Statuieren (g.).

Stchoupak

French

 नि-पातन-
 ag. qui renverse,  fait tomber,  qui détruit 
 nt. action de
faire tomber ou descendre,  
 fait de se ruer 
 renversement,  destruction
meurtre 
 descente (d'un oiseau).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.