| YouTube Channel

निनन्दिषकः-षिका (ninandiSakaH-SikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“टु नदि समृद्धौ”@} 2 नन्दकः-न्दिका, नन्दकः-न्दिका, निनन्दिषकः-षिका, नानन्दकः-न्दिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककन्दतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 नन्दः, 5 6 नन्दनः, 7 नन्दकः, 8 9 रघुनन्दनः, 10 11 हरिनन्दी, परिनन्दनम्, 12 नन्दथुः, 13 14 इत्नुच्प्रत्ययो ण्यन्तात् भवति।
नन्दयतीति नन्दयित्नुः आनन्दः, प्रमुदितश्च।
‘अयामन्ताल्वाय्येत्न्विष्णिषु’ 15 इति णेरयादेशः।]] नन्दयित्नुः, 16 17 इति ऋन्प्रत्ययः वृद्धिश्च।
न नन्दतीति ननान्दा = पत्युर्भगिनी।]] ननान्दा, 18 इत्यादिना आशिषि झच्प्रत्ययः षिच्च।
नन्द्यात् इत्याशीरर्थे नन्दयन्तः इति रूपम् आनन्द इत्यर्थः।]] नन्दयन्तः इत्यादीन्यस्य धातोरधिकतया विशेषरूपाणि सम्भवन्तीति ज्ञेयम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (९४८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६७। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 (१६३)
04
=>
 [[१। पचाद्यचि (३-१-१३४) रूपमेवम्। नन्दतीति नन्दः। नन्द एव नान्दः प्रज्ञादि त्वात् (५-४-३८) स्वार्थेऽण्। अणन्तात् ङीपि नान्दी = मङ्गलध्वनिः।]]
05
=>
 [[आ। ‘मनोज्ञगण्डं तमनिन्दिताननं नन्दात्मजं शारदचन्द्रशीतलम्।’ धा। का। १। १०]]
06
=>
 [[२। ण्यन्तात् नन्दयतीति नन्दनः। ‘नन्दिग्रहि--’ (३-१-१३४) इति कर्तरि ल्युप्रत्ययः। कर्मण्यणोऽपवादः।]]
07
=>
 [[३। नन्दतात् इति नन्दकः ‘आशिषि च’ (३-१-१५०) इति वुन्। ‘आशिषि च’ (वा। ७-३-४५) इति निषेधात् स्त्रियाम् इत्वं न, तेन नन्दका इत्येव।]]
08
=>
 [[B। ‘अत्यर्थमुद्वेजयिता परेषां नाम्नाऽपि तस्यैव स नन्दकोऽभूत्।।’ शि। पा। ३। १९]]
09
=>
 [[४। रघूणां नन्दयिता रघुनन्दनः। क्ष्नुभ्नादित्वात् (८-४-३९) णत्वं न।]]
10
=>
 [[C। ‘तृणाय मत्वा रघुनन्दनोऽथ बाणेन रक्षः प्रधनान्निरास्थत्।।’ भ। का। २। ३६।]]
11
=>
 [[५। हरिं नन्दतीति हरिन्दन्दी, ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः। अत्र, परिनन्दनम् इत्यत्र च क्ष्नुभ्नादित्वादेव (८-४-३९) णत्वं न।]]
12
=>
 [[६। ‘ट्वितोऽथुच्’ (३-३-८९) इति भावादावथुच्प्रत्ययः।]]
13
=>
 [[ड्। ‘सारोऽसाविन्द्रियार्थानां यस्यासौ तस्य नन्दथुः।’ भ। का। ५। २०।]]
14
=>
 [[७। औणादिकः [द। उ। १-१४०]
15
=>
 (६-४-५५)
16
=>
 [पृष्ठम्०८२८+ २५]
17
=>
 [[१। ‘नञि च नन्देः’ [द। उ। २। ६।]
18
=>
 [[२। ‘तॄभूवहि--’ [द। उ। ६। १९]