| YouTube Channel

निधन (nidhana)

 
शब्दसागरः
English
निधन
mfn.
(-नः-ना-नं) Poor.
mn. (-नः-नं)
1. Race, family.
2. Loss, dis-
appearance, annihilation, 3. Death, dying.
4. The seventh asterism
of the lunar mansions, reckoning from that under which a person
is born.
m.
(-नः) The head of a family.
E.
नि before धा to cherish,
affix अच्, or नि neg. धन wealth, or नि + धा + क्यु
Capeller Eng
English
निध॑न
n.
going or lying down,
i.e.
settlement, abode,
receptacle
or conclusion, end, death.
*निधन
a.
destitute of wealth, poor, miserable
abstr.
°ता
f.
Yates
English
नि-धन (नः-नं) 1.
m.
n.
Race
loss,
death
7th lunar asterism.
m.
Head of a family.
a. Poor.
Spoken Sanskrit
English
निधन nidhana
n.
any finale
निधनवत् nidhanavat
adj.
having a finale
निधनभूत nidhanabhUta
adj.
forming a finale
बहिर्निधन bahirnidhana
n.
singing of a finale outside or apart
Wilson
English
निधन
mfn.
(-नः-ना-नं) Poor.
mn. (-नः-नं)
1 Race, family.
2 Loss, disappearance, annihilation.
3 Death, dying.
4 The seventh asterism of the lunar mansions, reckoning from that under
which a person is born.
m.
(-नः) The head of a family.
E.
नि before धन to perish, affix अच्, or नि neg. धन
wealth.
Apte
English
निधन [nidhana],
a.
[निवृत्तं धनं यस्मात्
Uṇ.*
2.81] Poor, indigent
अहो निधनता सर्वापदामास्पदम्
Mk.*
1.14.
नः, नम् Destruction, annihilation, death, loss
स्वधर्मे निधनं श्रेयः
Bg.*
3.35
म्लेच्छनिवहनिधने कलयसि करवालम्
Gīt.*
1
कल्पान्ते- ष्वपि प्रयाति निधनं विद्याख्यमन्तर्धनम्
Bh.*
2.16
Pt.*
1.21
5.95.
The concluding passage at the end of a Sāman sung in chorus, the fifth of the five parts of Sāman
लोकेषु पञ्चविधं सामोपासीत ...... द्यौर्निधनम् Ch.
Up.*
2. 2.1.
The finale (in music).
N.
of the eighth lunar mansion.
Conclusion, end, termination
अस्य वाक्यस्य निधने प्रादुरासीच्छिवो$निलः
Mb.
* 6.119.38.
Ved.
Residence
receptacle. -नः The head of a family. -नम् Family, race.
Comp.
-कारिन्
a.
fatal, destructive.-क्रिया a funeral ceremony.
Apte 1890
English
निधन a. [निवृत्तं धनं यस्मात्
Uṇ. 2. 81.] Poor, indigent
अहो निधनता सर्वापदामास्पदं Mk. 1. 14.
नः
नं 1 Destruction, annihilation, death, loss
स्वधर्में निधनं श्रेयः Bg. 3. 35
म्लेच्छनिवहनिधने कलयसि करवालं Gīt. 1
कल्पांतेष्वपि प्रयाति निधनं विद्याख्यमंतर्धनं Bh. 2. 16
Pt. 1. 21
5. 95.
2 The concluding passage at the end of a Sāman sung in chorus.
3 The finale (in music).
4 N. of the eighth lunar mansion.
5 Conclusion, end, termination.
6 Ved. Residence
receptacle.
नः The head of a family.
नं Family, race.
Comp.
कारिन् a. fatal, destructive.
क्रिया a funeral ceremony.
Monier Williams Cologne
English
1. नि-धन
mfn.
(for 2. See col. 3) having no property, poor,
L.
2. नि-°ध॑न (for 1. See col. 2)
n.
(m. only,
Hariv.
4846
g. अर्धर्चादि) settling down, residence or place of r°, domicile, receptacle,
AV.
Suśr.
BhP.
conclusion, end, death, destruction, loss, annihilation,
Mn.
Var.
MBh.
&c.
(in music) the concluding passage of a Sāman which is sung in chorus
any finale,
AV.
TS.
Br.
&c.
N.
of the 8th mansion,
Var.
race, family,
L.
नि-°ध॑न
m.
the head of a family,
W.
Monier Williams 1872
English
निधन नि-धन, अम्, n. (in some senses
apparently fr. 1. नि-धा below, but in others more
probably fr. धन् = rt. हन्, to kill, with नि
cf.
प्र-धन), settling down in a residence, residence,
place of residence, domicile, resting-place, receptacle
(Ved.)
race, family
conclusion, end
dying, death,
destruction, loss, disappearance, annihilation, (in
these senses also rarely नि-धनस्, m., see Hari-
vaṃśa 4846)
the concluding passage or words at
the end of a Sāman which is sung in chorus, (several
words are used for this purpose, e. g. स्वर्-ज्योतिः,
वषट्, व्रतम्, ईम्, नाम्, &c.)
the finale in music
(अम्), n., N. of the eighth mansion
(अस्), m. the
head of a family
(अस्, आ, अम्), without money,
poor, (in this sense for निर्-धन)
[cf. rt. हन्
Gr. θάν-α-το-ς
Hib. nidh, nith, ‘manslaughter,
battle.’]
—निधन-काम, अम्, n., Ved., N. of several
Sāmans.
—निधन-कारिन्, ई, इणी, इ, causing death,
destroying, destructive.
—निधन-क्रिया, f. a funeral
ceremony.
—निधन-ता, f. poverty, indigence.
—निधन-पति, इस्, m., Ved. lord of the end or
of destruction.
—निधन-भूत, अस्, आ, अम्, Ved.
become final or like a finale in music.
—निधन-
वत्, आन्, अती, अत्, Ved. having a finale in music.
Macdonell
English
निधन ni-dhána,
n.
[putting down], abode
🞄conclusion, end
annihilation
death
musical 🞄finish of a Sāman.
Benfey
English
निधन निधन, i. e. perhaps नि-हन्
+ अ,
n.
1. Conclusion, end, MBh. 1,
4612
Suśr. 1, 18, 19.
2. Annihila-
tion, Bhartṛ. 2, 13.
3. Death, Man.
5, 40.
Apte Hindi
Hindi
निधन
वि* - निवृत्तं धनं यस्मात्- ब* स*
"गरीब, दरिद्र"
निधनः
पुं*
- -
"ध्वंस, सर्वनाश, मरण, हानि"
निधनः
पुं*
- -
"उपसंहार, अन्त, परिसमाप्ति"
निधनम्
नपुं*
- -
"ध्वंस, सर्वनाश, मरण, हानि"
निधनम्
नपुं*
- -
"उपसंहार, अन्त, परिसमाप्ति"
निधनम्
नपुं*
- -
"परिवार, वंश"
निधनम्
नपुं*
- निवृत्तं धनं यस्मात्+डुधाञ्+क्यु
जन्मकुण्डली में लग्न से छठी राशि
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निधन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರಣ/ಸಾವು
निष्पत्तिः - > नि+डुधाञ् (धारणपोषणयोः) "क्युः" (उ० २-८२)
प्रयोगाः - > "लोक एष परलोकमुपेता हा विहाय निधने धनमेकः"
उल्लेखाः - > नैष० ५-९१
निधन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಶ/ಅಳಿವು
प्रयोगाः - > "कल्पान्तेष्वपि प्रयाति निधनं विद्याख्यमन्तर्धनम्"
उल्लेखाः - > भर्तृ० १-१२
निधन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > (ಜಾತಕದಲ್ಲಿ) ಜನ್ಮಲಗ್ನದಿಂದ ಎಂಟನೆಯ ಸ್ಥಾನ
प्रयोगाः - > "अष्टमं निधनं रन्ध्रं मृतिर्नाशश्च नैधनम्"
उल्लेखाः - > मुहू० दी०
निधन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ೭, ೧೬ ಮತ್ತು ೨೫ನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ನಿಧನತಾರೆಗಳು
निधन
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದರಿದ್ರ/ಬಡವ
व्युत्पत्तिः - > निवृत्तं धनं यस्मात्
निधन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಂಶ/ಕುಲ
विस्तारः - > "निधनं स्यात्कुले नाशे" मेदि०
L R Vaidya
English
niDana {% (I) a. (f. ना) %} Poor, indigent, अहो निधनता सर्वापदामास्पदम् Mrich.i.
niDana {% (II) m.n. %} End, death, loss, annihilation, म्लेच्छनिवहनिधने कलयसि करवालम् Git.G.i., स्वधर्मे निधनं श्रेयः Bg.iii.35.
niDana {% (III) n. %} Family race.
Bopp
Latin
निधन m. (r. हन्, cujus forma primitiva est धन् = gr.
ΘΑΝ, s.
v. gr. 104.) mors, exitium. BR. 2. 2. N. 2. 17.
BH. 3. 35. (Hib. nidh, nith «manslaughter, homicide, a
battle»
v. r. हन्.)
Lanman
English
nidhána, m. n. end
death, 5^19. [perhaps
fr. √dhā + ni, ‘put down or out of the
way, ‘make an end of.’]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
nyams pa
१) २) आपद् ३) उपहत ४) खण्ड ५) च्युत ६) छिन्न ७) जन्मसं कर ८) ध्वस्त ९) नश्यति १०) नष्ट ११) नाश १२) निधन १३) न्यंग १४) प्रच्युति १५) भंग १६) १७) भिन्न १८) मोष १९) विकोपित २०) विनष्ट २१) विनाश २२) विपन्न २३) विहीन २४) शतन २५) २६) हानि २७) हीन २८) हीयते
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मृतिः संस्था मृत्युकालौ परलोकगमोऽत्ययः ३२३
पञ्चत्वं निधनं नाशो दीर्घनिद्रा निमीलनम्
दिष्टान्तोऽस्तं कालधर्मोऽवसानं सा तु सर्वगा ३२४
-wordlist-
मृति (स्त्री), संस्था (स्त्री), मृत्यु (पुंस्त्री), काल (पुं), परलोकगम (पुं), अत्यय (पुं), पञ्चत्व (क्ली), निधन (पुंक्ली), नाश (पुं), दीर्घनिद्रा (स्त्री), निमीलन (क्ली), दिष्टान्त (पुं), अस्त (क्ली), कालधर्म (पुं), अवसान (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
निधन
निधन, नाश, मृत्यु, मरण, पञ्चत्व, अत्यय, काल, संस्था, दिष्टान्त, निमीलन, दीर्घनिद्रा
निधनं नाशो मृत्युर्मरणं पञ्चत्वमत्ययः कालः
संस्था स्याद्दिष्टान्तो निमीलनं दीर्घनिद्रा ६२८
verse 3.1.1.628
page 0071
Tamil
Tamil
நித4ன : ஏழையான.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निधनं,
क्ली,
(नि + धा + “कॄपॄवृजिमन्दिनि धाञःक्युः ।” उणां ८१ इति क्युः ।) नाशः ।तत् तु अदर्शनं मरणञ्च (यथा, विष्णु-पुराणे १३ ७३ ।“एकस्मिन् यत्र निधनं प्रापिते दुष्टकारिणि ! ।बहूनां भवति क्षेमं तस्य पुण्यप्रदो वधः
”)कुलम् तत्तु कुलस्थानं कुलमुख्यश्च इत्यमर-भरतौ
निधनं, पुं
क्ली,
(नि + धा + क्युः ।) मरणम् ।इत्यमरः १६
वधतारा सा तुजन्मनक्षत्रत्वात् सप्तमी तारा यथा, जन्मसम्पद्विपत् क्षेमः प्रत्यरिः साधको वष इत्यादि ।प्रत्यरौ लवणं दद्यान्निधने तिलकाञ्चनम् इतिज्योतिस्तत्त्वस्
(निवृत्तं धनं यस्य ।) धन-हीने, त्रि
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निधन
पु०
न०
निधीयतेऽत्र नि + धा--क्यु मरणेअमरः लग्नतः अष्टमस्थाने तत्र मरणस्य चिन्त्यत्वा-त्तस्य तथात्वम् स्वजन्मनक्षत्रावधिकेषु सप्तमषोडशत्र-योविंशेषु नक्षत्रेषु “निधने तिलकाञ्चनम्” ज्यो० त० ।“क गन्तासि भ्रातः कृतवसतयो यत्र धनिनः किमर्थंप्राणानां स्थितिमनुविधातुं कथमपि धनैर्याच्ञालभ्यै-र्ननु परिभवोऽभ्यर्थनफलम् निकारोऽग्रे पश्चाद्धनम-हह भोस्तद्धि निधनमिति” शान्तिश० पञ्चावयवस्यसप्तावयवस्य वा साम्नोऽन्तिमे अवयवे तच्च यस्यकस्यचित्साम्नः अन्तिमभागरूपम् उद्गातृप्रस्तोतृप्रति-हर्त्तृभिः मिलितैर्युगपद्गेयम् “ऋतुषु पञ्चविधं सामो-पासीत वसन्तो हिङ्कारः ग्रीष्मः प्रस्तावः वर्षा उद्गीथःशरत् प्रतिहारो हेमन्तो निधनम्” “बाचि सप्तबिधंसामोपासीत यत्किञ्चित् वाचो हुमिति हिङ्कारःयत्प्रेति प्रस्तावो यदेति आदिः यदुदिति उ-द्गीथः यत्प्रतीति प्रतिहारः यदुपेति उपद्रवःयन्नीति तन्निधनम्” छा० उ० निवृत्तं धनं यस्यात् द-रिद्रे
त्रि०
“निधनता सर्वापदामास्पदम्” मृच्छकटिकम्
Capeller
German
निध॑न
n.
das Sichniederlegen, Lagerstätte,
Aufenthalt
Schluss, Ende,
Tod.
(*निधन besitzlos, arm)
Abstr.
°ता
f.
Burnouf
French
निधन निधन
m.
n.
(हन्) destruction
mort.
Le
7ᵉ astérisme à partir de celui sous lequel on est né. -- M. chef
de famille.
Stchoupak
French
नि-धन-
a. dépourvu de fortune, pauvre, indigent
-ता-
f.
pauvreté.
नि-धन-
nt. résidence, réceptacle
conclusion, fin
destruction,
mort, anéantissement
(musique) final, coda, finale d'un Sāman.
°भाजिन्- a. qui participe au final.
निधनोत्तम-
m.
Śiva.