नित्य (nitya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नित्य mfn.
   adj. (-त्यः-त्या-त्यं)
	 1. Eternal,  everlasting,  continual,  perpe-
tual,  past,  present,  and future.
	 2. Regular,  fixed,  invariable.
3. Ordinary.
	 4. Necessary.
	 n.
  adv. (-त्यं) Always,  eternally,  conti-
nually. sub. Indispensable rite or act.
	 m.
  (-त्यः) The ocean. 
	 f.
  (-त्या)
1. A name of PĀRVATĪ.
	 2. The goddess MANASĀ.
	 3. A Saktī, 
a form of DURGĀ,  or personified energy of SIVA.
 E.
  नि particle
implying perpetually,  and त्यप aff.
  

Capeller Eng

English

 नि॑त्य a.
  inner,  interior,  indigenous,  own
 constant, 
continual,  eternal (नित्य °— & n.
  adv.
 )
 abiding or persevering in, 
devoted to (—°)
 regular,  essential,  necessary,  obligatory. Abstr. 
°ता† f.
 ,  °त्व† n.
 

Yates

English

 नित्य (त्यः-त्या-त्यं)
a. Fixed,  eternal.
m.
  The ocean. 
f.
  Durgā
 Pārvatī
Manasā. n.
  adv. Always.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	 eternal
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  ordinary
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  continual
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  autochtonous
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  necessary
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  native
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  perpetual
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  devoted or used to
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  everlasting
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  obligatory
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  wonted
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  fixed
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  usual
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  intent upon
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  one's own
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  constantly dwelling or engaged in
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  constant
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  indigenous
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  invariable
नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	  innate
नित्य 	-	 nitya 	-	 m.
  	-	  sea
नित्य 	-	 nitya 	-	 m.
  	-	  ocean
नित्य 	-	 nitya 	-	 n.
  	-	  constant and indispensable rite or act
समवाय  { नित्य-सम्बन्ध } 	-	  samavAya  { nitya-sambandha } 	-	 m.
  	-	  inseparable concomitance  [ philosophy ]
नित्य - कालम् 	-	 nitya - kAlam 	-	 indecl.
  acc. 	-	  constantly
नित्य - कालम् 	-	 nitya - kAlam 	-	 indecl.
  acc. 	-	  always

नित्य 	-	 nitya 	-	 adj.
  	-	 eternal
शाश्वत 	-	  zAzvata 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनन्त 	-	  ananta 	-	 adj.
  	-	 eternal
सनातन 	-	  sanAtana 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनादि 	-	  anAdi 	-	 adj.
  	-	 eternal
अक्षय 	-	  akSaya 	-	 adj.
  	-	 eternal
अविच्छिन्न 	-	  avicchinna 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनपाय 	-	  anapAya 	-	 adj.
  	-	 eternal
अमर 	-	  amara 	-	 adj.
  	-	 eternal
अविसर्मिन् 	-	  avisarmin 	-	 adj.
  	-	 eternal
निरं तर 	-	  niraM tara 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनाद्यनन्त 	-	  anAdyananta 	-	 adj.
  	-	 eternal
सतत 	-	  satata 	-	 adj.
  	-	 eternal
सन्तत 	-	  santata 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनाद्य 	-	  anAdya 	-	 adj.
  	-	 eternal
अकुण्ठ 	-	  akuNTha 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनन्तक 	-	  anantaka 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनन्तवत् 	-	  anantavat 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनन्त्य 	-	  anantya 	-	 adj.
  	-	 eternal
अनादिनिधन 	-	  anAdinidhana 	-	 adj.
  	-	 eternal

 
   नित्य  nitya adj.
   autochtonous

Wilson

English

 नित्य
mfn.
   adj. (-त्यः-त्या-त्यं)
1 Eternal,  everlasting,  continual,  perpetual
 past,  present,  and future.
2 Regular,  fixed,  invariable.
n.
  adv. (-त्यं) Always,  eternally, 
continually. sub. Indispensable rite or act.
m.
  (-त्यः) The ocean. 
f.
 
(-त्या)
1 A name of PĀRVATĪ.
2 The goddess MANASĀ.
3 A Śakti,  a form of DURGĀ,  or personified energy of ŚIVA.
E.
  नि particle implying perpetually,  and त्यप् aff.
  

Apte

English

नित्य [nitya],  a.
  [नियमेन नियतं वा भवं नि-त्य-प्
 cf.
   P.
 IV.*  2.14. Vārt.]

(a. ) Continual,  perpetual,  constant,  everlasting,  eternal,  uninterrupted
 यथा त्वमसि दुर्धर्षो धर्मनित्यः प्रजाहितः Rām.*
  7.37.8
 यदि नित्यमनित्येन लभ्यते H.*
  1.48
 नित्यज्योत्स्नाः प्रतिहततमोवृत्तिरम्याः प्रदोषाः Me. (regarded by Malli. as an interpolation)
 Ms.*
  2.26. (b) Imperishable,  indestructible
 पृथिवी द्विविधा नित्या$नित्या च Tarka K.

Invariable,  regular,  fixed,  not optional,  regularly prescribed (opp.  काम्य).

Necessary,  obligatory,  essential.

Ordinary,  usual (opp.  नौमित्तिक).

(At the end of comp.
 ) Constantly dwelling in,  perpetually engaged in or busy with
 जाह्नवीतीर˚,  अरण्य˚,  आदान˚,  ध्यान˚ &c.
  -त्यः The ocean. 

स्या An epithet of the goddess Durgā.

A plough-share.-त्यम् An indispensable or inevitable act. -त्यम् ind.
  Daily,  constantly,  always,  ever,  perpetually,  enternally.Comp.   -अनध्यायः invariable suspension of Vedic studies
 नित्यानध्याय एव स्याद् ग्रामेषु नगरेषु च Ms.*
  4.17.-अनित्य a.
  eternal and perishable. -अनुबद्ध a.
  always approached or resorted to. -अनुवादः a bare statement of fact
 स्याज्जुह्वप्रतिषेधान्नित्यानुवादः MS.*  4.1.45. -अभियुक्तa.  One who is completely absorbed in yogic practices.-ऋतु a.
  regularly recurring at the seasons. -कर्मन् n.
 , -कृत्यम्,  क्रिया any daily and necessary rite,  a constant act or duty,  as the five daily Yajñas. -कालम्ind.  always,  at all times
 ब्राह्मेण विप्रस्तीर्थेन नित्यकालमुपस्पृशेत् Ms.*
  2.58, 73. -गतिः air,  wind.  -जात a.
  constantly born
 अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् Bg.*
  2.26.-दानम् daily alms-giving. -नियमः an invariable rule.-नैमित्तिकम् an occasional act regularly recurring,  or any ceremony constantly performed to accomplish a particular object,  e. g.  (a पर्वश्राद्ध). -पुष्ट a.
  always well-supplied.

प्रलयः the constant dissolution of living beings.

sleep. -बुद्धिः a.
  considering anything as constant or eternal. -भावः eternity. -मुक्तः the Supreme Spirit. -युक्त a.
  always busy or intent upon. -युज् a.
  having the mind always fixed upon one object
 दृग्भिर्हृदीकृतमलं परिरभ्य सर्वास्तद्भावमापुरपि नित्ययुजां दुरापम् Bhāg.*
  1.82.4. -यौवना (ever youthful) an epithet of Draupadī. -व्रतम् a perpetual observance (lasting for life). -शङ्कित a.
  perpetually alarmed,  ever suspicious. -समः the assertion that all things remain the same
 Sarva.  S. -समासः 'a necessary compound',  a compund the meaning of which cannot be expressed by its constituent members used separately (the separate ideas having merged in one)
 e. g.  जमदग्नि,  जयद्रथ &c.
 
 इवेन नित्यसमासः &c.
 

Apte 1890

English

 नित्य a. [नियमेन नियतं वा भवं नि-त्यप्
 cf. P. IV. 2. 104 Vārt.] 1 (a) Continual,  perpetual,  constant,  ever-lasting,  eternal,  uninterrupted
 यदि नित्यमनित्येन लभ्यते H. 1. 48
 नित्यज्योत्स्नाः प्रतिहतमोवृत्तिरम्याः प्रदोषाः Me. (regarded by Malli. as an interpolation)
 Ms. 2. 206. (b) Imperishable,  indestructible
 पृथिवी द्विविधा नित्याऽनित्या च Tarka K. 
2 Invariable,  regular,  fixed,  not optional,  regularly prescribed (opp. काम्य). 
3 Necessary,  obligatory,  essential. 
4 Ordinary,  usual (opp. नैमित्तिक). 
5 (At the end of comp.) Constantly dwelling in,  perpetually engaged in or busy with
 जाह्नवीतीर°,  अरण्य°,  आदान°,  ध्यान° &c. 
त्यः The ocean. 
त्या An epithet of the goddess Durgā. 
त्यं An indispensable or inevitable act. 
त्यं ind. Daily,  constantly,  always,  ever,  perpetually,  eternally. 
Comp. 
अनध्यायः invariable suspension of Vedic studies
 Ms. 4. 107. 
अनित्य a. eternal and perishable. 
ऋतु a. regularly recurring at the seasons. 
कर्मन् n.,  
कृत्यं,  
क्रिया any daily and necessary rite,  a constant act or duty,  as the five daily yajṇas. 
गतिः air,  wind. 
दानं daily alms-giving. 
नियमः an invariable rule. 
नैमित्तिकं an occasional act regularly recurring,  or any ceremony constantly performed to accomplish a particular object,  (e. g. a पर्वश्राद्ध). 
प्रलयः sleep. 
मुक्तः the Supreme spirit. 
यौवना (ever youthful) an epithet of Draupadī. 
शंकित a. perpetually alarmed,  ever suspicious. 
समासः ‘a necessary compound’,  a compound the meaning of which cannot be expressed by its constituent members used separately (the separate ideas having merged in one)
 e. g. जमदग्नि,  जयद्रथ &c.
 इवेन नित्यसमासः &c. 

Monier Williams Cologne

English

 नि॑त्य mf(आ)n.  (fr.  नि
 cf.
   नि-ज) innate,  native,  MBh.
   iii,  13941

 one's own (opp.  to अरण),  RV.
  

 continual,  perpetual,  eternal,  RV.
   &c.
   &c.
  

 ifc.  constantly dwelling or engaged in,  intent upon,  devoted or used to (cf.   तपो-न्°,  धर्म-न्°,  ध्यान-न्°,  शस्त्र-न्°),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 ordinary,  usual,  invariable,  fixed,  necessary,  obligatory (opp.  to काम्य,  नैमित्तिक &c.
  ),  Br.
 
 ŚrS.
 
 Mn.
   &c.
   (with समास m.
  a compound the meaning of which is not expressed by its members when not compounded,  Pāṇ.
  ii,  1,  3,  Sch.
 with स्वरित m.
  =
  जात्य,  the independent Svarita,  TPrāt.
   ii,  8)

 नि॑त्य m.
  the sea,  ocean,  L.
 

 नि॑त्य n.
  constant and indispensable rite or act,  W.
 

Monier Williams 1872

English

 नित्य नित्य,  अस्,  आ,  अम् (fr. नि),  own (Ved.)
continual,  perpetual,  regularly repeated,  constant, 
uninterrupted,  endless,  eternal,  everlasting
 invariable, 
regular,  fixed,  regularly prescribed,  inevitable,  not op-
tional,  (opposed to काम्य &c.)
 necessary,  obligatory, 
essential
 ordinary,  usual,  (opposed to नैमित्तिक, 
unusual,  produced by an unusual cause)
 constantly
dwelling in,  perpetually engaged in,  (often at the end
of a comp.,  e. g. अरण्य-नित्य,  constantly dwelling
in a forest
 तपो-नित्य,  engaged in constant penance)
(with समास) a necessary compound which cannot
be resolved without losing its meaning,  because the
separate ideas have merged in one,  as in जमद्-अग्नि
(with स्वरित) = जात्य,  the primary or independent
Svarita,  as opposed to the secondary or dependent
(अस्),  m. the ocean
 (आ),  f. an epithet of Durgā
 a
Śakti or form of Durgā
 an epithet of the goddess Ma-
nasā
 (अम्),  n. constant and indispensable rite or act
(अम्),  ind. always,  ever,  daily,  constantly,  continually, 
perpetually,  everlastingly,  eternally
 न नित्यम्,  not
always,  never,  (in Manu VI. 8. नित्यम् अन्-आदाता =
never a receiver.)
—नित्य-कर्मन्,  अ,  n. or नित्य-
क्रिया,  f. constant act or duty,  as observance of the
five great sacrifices or any daily and necessary rite.
—नित्य-कृत्य,  अम्,  n. regular and necessary act
or ceremony
 daily or regular act or routine.
—नित्य-
गति,  इस्,  इस्,  इ,  moving continually
 (इस्),  m. air or
wind,  the god of wind.
—नित्य-जात,  अस्,  आ,  अम्, 
constantly born.
—नित्य-ता,  f. perpetuity,  eternity, 
continuance,  continual repetition,  (as मैथुन-
नित्यता,  continually repeated coitus)
 perseverance
necessity.
—नित्य-त्व,  अम्,  n. invariableness,  per-
petuity,  eternity
 endurance
 inevitableness,  neces-
sity.
—नित्य-दा,  ind. always,  ever,  perpetually,  con-
stantly,  eternally,  at all times.
—नित्य-दान,  अम्,  n.
daily alms-giving.
—नित्य-धृत्,  त्,  त्,  त्,  constantly
bearing or maintaining,  observing daily duties (?).
—नित्य-धृत,  अस्,  आ,  अम्,  constantly maintained
or kept up.
—नित्य-नाथ-सिद्ध,  अस्,  m.,  N. of
an author.
—नित्य-नियम,  अस्,  m. fixed rule, 
constant observance.
—नित्य-नैमित्तिक,  अम्,  or
नित्य-नैमित्तिकं कर्म,  n. any regularly re-
curring occasional act or ceremony or any rite con-
stantly performed to accomplish some object,  as
Śrāddhas at fixed lunar periods.
—नित्य-परिवृत, 
अस्,  m.,  N. of a Buddha.
—नित्य-परीक्षण,  अम्, 
n. constant investigation or inspection.
—नित्य-पूजा-
यन्त्र,  अम्,  n. a kind of amulet.
—नित्य-प्रलय, 
अस्,  m. the constant dissolution of living beings.
—नित्य-भाव,  अस्,  m. the state of being eternal, 
eternity.
—नित्य-मय,  अस्,  ई,  अम्,  formed of or
consisting of anything eternal,  eternal.
—नित्य-
युक्त,  अस्,  आ,  अम्,  always busy,  ever engaged in.
—नित्य-यौवन,  अम्,  n. perpetual youth
 (अस्,  ई, 
अम्),  ever or always young
 (आ),  f. an epithet of
Draupadī.
—नित्यर्तु (°य-ऋ),  उस्,  उस्,  उ,  regularly
recurring at the seasons,  annual.
—नित्य-वत्स,  अस्, 
आ,  अम्,  Ved. always possessing a calf
 (आ),  f. a par-
ticular form of Sāma supplication
 (अम्),  n.,  N. of
several Sāmans.
—नित्य-वित्रस्त,  अस्,  m. ‘constantly
scared, ’ N. of an antelope.
—नित्य-वैकुण्ठ,  अस्, 
m.,  N. of a particular residence of Viṣṇu,  the
heaven of Viṣṇu.
—नित्य-व्यय,  अस्,  आ,  अम्,  always
expending,  constantly disbursing
 (आ),  f. always ex-
pending,  ever laying out.
—नित्य-शङ्कित,  अस्,  आ, 
अम्,  perpetually alarmed,  always suspicious.
—नित्य-
शय,  अस्,  आ,  अम्,  always sleeping or reclining.
—नित्य-
शस्,  ind. always,  continually,  constantly,  eternally.
—नित्य-संहृष्ट,  अस्,  आ,  अम्,  always exulting
or triumphant
 always rivalling one another,  (in this
sense संहृष्ट = सङ्घृष्ट।)
—नित्य-सम, 
अस्,  m. the assertion that all things remain the same (?).
—नित्य-समास,  see नित्य.
—नित्य-सिद्ध,  अस्, 
आ,  अम्,  ‘ever perfect, ’ a Jaina predicate of the soul.
—नित्य-स्तोत्र,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. receiving perpetual
praise,  constantly lauded.
—नित्य-स्नायिन्,  ई,  इनी,  इ, 
constantly bathing or making ablutions.
—नित्यान-
ध्याय (°य-अन्°),  अस्,  m. invariable suspension of
repetition of the Vedas,  (a term applied to periods
when the perusal of the Vedas is invariably prohibited, 
as the day of full moon,  new moon,  the eighth and
fourteenth days of the half month.)
—नित्यानन्द
(°य-आन्°),  अस्,  m. eternal happiness.
—नित्यानन्द-
रसोदधि (°स-उद्°),  इस्,  m. ‘ocean of the essence of
eternal joy, ’ God.
—नित्यानन्दाश्रम (°द-आश्°), 
अस्,  m.,  N. of a commentator.
—नित्यानित्य (°य-अन्°), 
अस्,  आ,  अम्,  eternal and perishable,  permanent and
temporary.
—नित्यायुक्त (°य-आय्°),  अस्,  m.,  N. of a
Bodhi-sattva
 (also read नित्योयुक्त
 cf. नित्यो-
द्युक्त।)
—नित्यारित्र (°य-अर्°),  अस्,  आ,  अम्,  Ved.
having (its) own oars,  ever fitted with oars (i. e.
according to Sāy. with priests).
—नित्योत्क्षिप्त-
हस्त (°य-उत्°),  अस्,  m. ‘who always raises his hand, ’
N. of a Bodhi-sattva.
—नित्योदित (°य-उद्°),  अस्, 
m.,  N. of a man.
—नित्योद्युक्त (°य-उद्°),  अस्,  m., 
N. of a Bodhi-sattva
 [cf. नित्यायुक्त।]

Macdonell

English

 नित्य ní-tya,  a.
  inward,  innate
 own (V.)
 🞄constant,  perpetual,  eternal
 always abiding 🞄in,  devoted to (—°)
 regular,  essential,  necessary: 🞄°— or -m,  ad. constantly,  perpetually,  🞄always
 invariably
 na nityam,  not always
 🞄never
 — samāsa,  m.
  necessary or fast compound. 🞄i. e. one that cannot be resolved without 🞄destroying the meaning
 — svarita,  m.
  🞄necessary,  i. e. independent svarita. 

Benfey

English

 नित्य नि + त्य,  adj.
 ,  f.
  या।
 1. Con-
stant,  perpetual,  Man.  2,  206
 58 (नित्-
यकालम्,  adv. At all times).
 2. Eternal, 
Man.  1,  11.
 3. Essential,  regular,  11,  203
Vedāntas. in Chr. 202,  11. 4.
 4. °यम्, 
adv. Perpetually,  constantly,  Man.  1, 
108.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
  1. perishable,  6, 
77. 2. occasional,  7,  199. 3. incon-
stant. Rām.  2,  4,  26
 uncertain,  5,  29, 
31. 4. °यम्,  adv. not perpetually, 
Man.  3,  102. आत्मनित्य,  i. e.
आत्मन्-, 
adj.
  best-beloved,  MBh. 1,  6080. तपो-
नित्य,  i. e.
तपस्-,  adj.
  practising per-
petually religious austerities,  14,  264.

Hindi

हमेशा

Apte Hindi

Hindi

नित्य
वि* - नियमेन नियतं वा भवं- नि +  त्यप्
"निरंतर रहने वाला,  चिरस्थायी,  लगातार,  देर तक टिकने वाला,  शाश्वत,  निर्बाध"

नित्य
वि* - नियमेन नियतं वा भवं- नि +  त्यप्
"अटल,  नियमित,  निश्चित,  अनैच्छिक,  नियमित रूप से नियत"

नित्य
वि* - नियमेन नियतं वा भवं- नि +  त्यप्
"आवश्यक,  अवश्यकरणीय,  अपरिहार्य"

नित्य
वि* - नियमेन नियतं वा भवं- नि +  त्यप्
"सामान्य,  प्रचलित"

नित्य
वि* - नियमेन नियतं वा भवं- नि +  त्यप्
"निरंतर निवास करने वाला,  लगातार किसी काम में लगा हुआ या व्यस्त"

नित्यः
पुं*
  - -
समुद्र

नित्यम्
अव्य* - -
"प्रतिदिन,  लगातार,  सदा,  हमेशा,  निरन्तर,  सदैव"

नित्य
वि* - नियमेन भवं +नि+त्यप्
"अनवरत,  लगातार,  शाश्वत"

नित्य
वि* - -
अनश्वर

नित्य
वि* - -
"नियमित,  स्थिर"

नित्य
वि* - -
आवश्यक

नित्य
वि* - -
 सामान्य

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नित्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮುದ್ರ
नित्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಂತತವಾದ/ನಿರಂತರವಾದ/ಎಡೆಬಿಡದೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ/ಯಾವಾಗಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ
निष्पत्तिः - > नि "त्यप्" (वा० ४-२-१०४)
व्युत्पत्तिः - > नियतं भवः
प्रयोगाः - > विद्यागुरुष्वेदतेव नित्या वृत्तिः स्वयोनिषु"
उल्लेखाः - > मनु० २-२०६
नित्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿಯತವಾದ/ಕಟ್ಟಳೆಯ ಪ್ರಕಾರದ/ಐಚ್ಛಿಕವಲ್ಲದ/ಬಿಡದೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ (ನಿತ್ಯಕರ್ಮ)
नित्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುವ/ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಶವಿಲ್ಲದ/ಸದಾತನವಾದ
विस्तारः - > यथा वर्णाः,  गगनम्,  इत्यादि
नित्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶಾಶ್ವತವಾದ/ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ
प्रयोगाः - > "दमो दानं क्षमा बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम्। नित्यान्यासन् महासत्त्वे शान्तनौ पुरुषर्षभे"
उल्लेखाः - > भा० आदि० १०७-२
विस्तारः - > "शाश्वतानश्वरे नित्यं ध्रुवम्" - अभि०चि०,  "नित्यौ सततशाश्वतौ" नानार्थर०
नित्य
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಯಾವಾಗಲೂ/ಸರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ
प्रयोगाः - > "तं नित्यमनुरक्तास्मि यथा सूर्यं सुवर्चला"
उल्लेखाः - > रामा०

L R Vaidya

English

 nitya {% (I) a. (f. त्या) %} 1. Continual,  perpetual,  constant,  यत्रोन्मत्तभ्रमरमुखराः पादपा नित्यपुष्पा हंसश्रेणीरचितरशना नित्यपद्मा नलिन्यः । केकोत्कंठा भवनशिखिनो नित्यभास्वत्कलापा नित्यज्योत्स्नाः प्रतिहततमोवृत्तिरम्याः प्रदोषाः Megh.ii. (considered to be an interpolation by Mall.),  M.ii.206
invariable,  regular,  fixed,  regularly prescribed,  (op. to नैमित्तिक)
necessary,  obligatory
ordinary,  usual,  (op. to नैमित्तिक)
(at the end of a compound) constantly dwelling in or engaged in,  e.g. अरण्यनित्य,  तपोनित्य.

 nitya {% (II) m. %} The ocean.(नित्यम् is used adverbially in the sense of ‘daily,  constantly,  always,  ever,  perpetually, ’ M.i.104.)

Bopp

Latin

 नित्य (a praepos. नि s. त्य,  v. gr. 652. et cf. नितराम्)
sempiternus. -- Acc. नित्यम् Adv. semper. IN. 3. 10. 5.
61. H. 4. 10. BR. 3. 6. SU. 1. 31.,  v. gr. 652.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

घन
क्ली
घन,  सान्द्र,  कांस्यतालादि,  सङ्घ,  नित्य
घनो मेघो घनं सान्द्रं कांस्यतालादिकं घनम् ।
घनं सङ्घो घनं नित्यं घनः स्याल्लोहमुद्गरः ॥ ५९ ॥
verse 1.1.1.59
page 0004

निज
क्ली
निज,  नित्य,  स्व
नित्यं स्वं च निजं प्रोक्तं बलदीप्तिस्तथौजसी ॥ २५ ॥
verse 3.1.1.25
page 0015

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 नित्य vedānta,  by Rāmānuja. Rice 150. See Nitya-
paddhati.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 [nitya,  acc. to Senart used as synonym for nirvāṇa,  Mv 〔ii.140.16〕 (vs),  see his note,  comparing 〔ii.144.4〕. But this seems hardly sufficient evidence,  and I have been unable to find elsewhere in Pali or BHS or Skt. any such use of nitya. Text: nityāntareṇa manasā kṛtamokṣabuddhiḥ,  mārgaṃ (? mss. āryaṃ) va (mss. ca) tāva mama putra cara prasīda,  jīvāmi yāvac ca ahaṃ (so mss.) …,  (Śuddhodana pleads with the Bodhisattva to wait for his own death before renouncing the world
 text in part uncertain
) with constantly internal mind fixing your will on salvation (i.e. keeping it to yourself,  not doing anything about it yet) … as long as I live … The word nitya,  at any rate,  seems to have its Skt. meaning.]

Indian Epigraphical Glossary

English

 nitya (EI 19),  compulsory.

Lanman

English

 nítya,  a.
	—1. own (Vedic),  79^16
	—2. constant
 eternal,  57^7
 -am,  adv. constantly, 
always,  17^16,  64^19. [in mg 1,  fr. ni,  ‘in, ’
1245b,  and so signifying ‘inward,  not
alien.’]

Abhyankara Grammar

English

नित्य  (1) eternal,  as applied to word or Sabda in contrast with sound or dhvani which is evanescent (कार्य ). The sound with meaning or without meaning, made by men and animals is impermanent
 but the sense or idea awakened in the mind by the evanescent audible words on reaching the mind is of a per- manent or eternal nature
 cf. स्फोटः शब्दो ध्वनिस्तस्य व्यायामादुपजायते
 cf. also व्याप्तिमत्त्वा्त्तु शब्दस्य Nir.I.1 
 (2) cons- tant
 not liable to be set aside by another
 cf. उपबन्धस्तु देशाय नित्यम्,  न रुन्धे नित्यम्। नित्यशब्दः प्राप्त्यन्तरानिषेधार्थः T.Pr.I.59,  IV.14
 (3) original as constrasted with one introduced anew such as an augment
 cf. T. Pr. VI.14
 (4) permanently func- tioning,  as opposed to tentatively doing so
 cf. नित्यविरते द्विमात्रम् R. T.37
 (5) unchangeable,  perma- nent,  imperishable
 cf. अयं नित्यशब्दो- स्त्येव कूटस्थेष्वविचालिषु भावेषु वर्तते M.Bh. on P. VIII. 1.4
 (6) always or invariably applying,  as opposed to optional
 the word in this sense is used in connection with rules or operations that do not optionally apply
 cf. उपपदसमासो नित्यसमासः,  षष्ठीसमासः पुनार्वेभाषा
 M. Bh. on P.II.2.19
 (7) constant, as appli- ed to a rule which applies if another simultaneously applying rule were to have taken effect,  as well as when that other rule does not take effect
 cf. क्वचित्कृताकृतप्रसङ्गमा- त्रेणापि नित्यता Par. Sek. Pari 46. The operations which are nitya according to this Paribhasa take     effect in preference to others which are not 'nitya',  although they may even be 'para'
 cf. परान्नित्यं बलवत् Par. Sek. Pari. 42.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  शश्वत्,  चिरकालिक,  नित्य,  सनातन
adjective
 
यस्य क्रमः अखण्डितः।
 "एषा तस्य शश्वती रचना।"

Synonyms:
  नित्य,  नियत,  स्थिर,  निरन्तर,  निध्रुवि,  सतत
adjective
 
सर्वदा यः केनापि सह अस्ति दीर्घकालं यावत् तिष्ठति इति वा।
 "संसारे किमपि वस्तु नित्यम् नास्ति।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नेदिष्ठमन्तिकतमं विप्रकृष्टपरे पुनः ।
दूरेऽतिदूरे दविष्ठं दवीयोऽथ सनातनम् ॥ १४५२ ॥
शाश्वतानश्वरे नित्यं ध्रुवं स्थेयस्त्वतिस्थिरम् ।
स्थास्नु स्थेष्ठं तत्कूटस्थं कालव्याप्येकरूपतः ॥ १४५३ ॥
-wordlist-
 
नेदिष्ठ (क्ली),  अन्तिकतम (क्ली),  विप्रकृष्ट (क्ली),  पर (क्ली),  दूर (क्ली),  अतिदूर (क्ली),  दविष्ठ (क्ली),  दवीयस् (क्ली),  सनातन (क्ली),  शाश्वत (क्ली),  अनश्वर (क्ली),  नित्य (क्ली),  ध्रुव (क्ली),  स्थेय (पुं),  अतिस्थिर (क्ली),  स्थास्नु (क्ली),  स्थेष्ठ (क्ली),  कूटस्थ (क्ली)

--source--
 
अनारतं त्वविरतं संसक्तं सततानिशे ।
नित्यानवरताजस्रासक्ताश्रान्तानि संततम् ॥ १४७१ ॥
-wordlist-
 
अनारत (क्ली),  अविरत (क्ली),  संसक्त (क्ली),  सतत (क्ली),  अनिश (क्ली),  नित्य (क्ली),  अनवरत (क्ली),  अजस्र (क्ली),  असक्त (क्ली),  अश्रान्त (क्ली),  सन्तत (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सनातन
सनातन,  ध्रुव,  नित्य,  शाश्वत,  अनश्वर
सनातनं ध्रुवं नित्यं शाश्वतं स्यादनश्वरम् ।
verse 1.1.1.125
page 0016

सतत
सतत,  सन्तत,  अनिश,  नित्य,  अजस्र,  शश्वत्,  अश्रान्त,  अविरत,  अनवरत,  अनारत,  असक्त
सततं सन्ततमनिशं नित्यमजस्रं च शश्वदश्रान्तम् ।
अविरतमनवरतं स्यादेकार्थमनारतमसक्तम् ॥ ६९८ ॥
verse 4.1.1.698
page 0081

नाममाला

Sanskrit

सर्वदा,  सतत,  नित्य,  शश्वत्,  आत्यन्तिक,  सदा
सर्वदा सततं नित्यं शश्वदात्यन्तिकं सदा ॥ १५९ ॥
verse 0.1.1.159
page 0077

Tamil

நித்ய : நிரந்தரமான,  சாஸ்வதமான,  அழிவற்ற,  மாறாத,  அவசியமான,  தவிர்க்க முடியாத,  குறிக்கப்பட்ட.

Mahabharata

English

Nitya,  Nityanarta = Śiva (1000 names^2).

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  नित्यम्
Root:  नित्य
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ sea
⇒ usual
⇒ fixed
⇒ ocean
⇒ wonted
⇒ native
⇒ innate
⇒ eternal
⇒ constant
⇒ ordinary
⇒ one's own
⇒ continual
⇒ necessary
⇒ perpetual
⇒ invariable
⇒ indigenous
⇒ obligatory
⇒ everlasting
⇒ intent upon
⇒ autochtonous
⇒ devoted or used to
⇒ constantly dwelling or engaged in
Shloka(s): 
3|1|72|2 ► शाश्वतस्तु ध्रुवो नित्यसदातनसनातनाः॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|3|32|2 ► अब्जौ शङ्खशशाङ्कौ च स्वके नित्ये निजं त्रिषु॥ (नानार्थवर्गः)
3|4|17|2 ► सना नित्ये बहिर्बाह्ये स्मातीतेऽस्तमदर्शने॥ (अव्ययवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|1|72|2 ⇢ शाश्वतः (शाश्वत) (पुं) ⇒ all, future, heaven, eternal, constant, unending, permanent, continual, perpetual, everlasting, about to happen
➠ 3|1|72|2 ⇢  (शाश्वत) (स्त्री) ⇒ all, future, heaven, eternal, constant, unending, permanent, continual, perpetual, everlasting, about to happen
➠ 3|1|72|2 ⇢ शाश्वतम् (शाश्वत) (नपुं) ⇒ all, future, heaven, eternal, constant, unending, permanent, continual, perpetual, everlasting, about to happen
➠ 3|1|72|2 ⇢ ध्रुवः (ध्रुव) (पुं) ⇒ sure, knot, post, stake, fixed, stable, certain, eternal, lasting, settled, constant, permanent, immovable, pole star, polar star, firm [fixed], staying with, unchangeable, constant arc, celestial pole, Indian fig-tree, tip of the nose, particular water-bird, particular mode of life, unchangeable longitude of fixed stars, introductory verse of a song [in music], Ceylon bowstring-hemp [Sanseviera zeylanica - Bot], any epoch to which a computation of dates is referred, introductory verse of a song or a particular time or measure, medicinal plant known for psychedelic effects [Desmodium Gangeticum - Bot.], remaining graha which having been drawn in the morning is not offered till evening
➠ 3|1|72|2 ⇢  (ध्रुव) (स्त्री) ⇒ sure, knot, post, stake, fixed, stable, certain, eternal, lasting, settled, constant, permanent, immovable, pole star, polar star, firm [fixed], staying with, unchangeable, constant arc, celestial pole, Indian fig-tree, tip of the nose, particular water-bird, particular mode of life, unchangeable longitude of fixed stars, introductory verse of a song [in music], Ceylon bowstring-hemp [Sanseviera zeylanica - Bot], any epoch to which a computation of dates is referred, introductory verse of a song or a particular time or measure, medicinal plant known for psychedelic effects [Desmodium Gangeticum - Bot.], remaining graha which having been drawn in the morning is not offered till evening
➠ 3|1|72|2 ⇢ ध्रुवम् (ध्रुव) (नपुं) ⇒ sure, knot, post, stake, fixed, stable, certain, eternal, lasting, settled, constant, permanent, immovable, pole star, polar star, firm [fixed], staying with, unchangeable, constant arc, celestial pole, Indian fig-tree, tip of the nose, particular water-bird, particular mode of life, unchangeable longitude of fixed stars, introductory verse of a song [in music], Ceylon bowstring-hemp [Sanseviera zeylanica - Bot], any epoch to which a computation of dates is referred, introductory verse of a song or a particular time or measure, medicinal plant known for psychedelic effects [Desmodium Gangeticum - Bot.], remaining graha which having been drawn in the morning is not offered till evening
➠ 3|1|72|2 ⇢ नित्यः (नित्य) (पुं) ⇒ sea, usual, fixed, ocean, wonted, native, innate, eternal, constant, ordinary, one's own, continual, necessary, perpetual, invariable, indigenous, obligatory, everlasting, intent upon, autochtonous, devoted or used to, constantly dwelling or engaged in
➠ 3|1|72|2 ⇢  (नित्य) (स्त्री) ⇒ sea, usual, fixed, ocean, wonted, native, innate, eternal, constant, ordinary, one's own, continual, necessary, perpetual, invariable, indigenous, obligatory, everlasting, intent upon, autochtonous, devoted or used to, constantly dwelling or engaged in
➠ 3|1|72|2 ⇢ नित्यम् (नित्य) (नपुं) ⇒ sea, usual, fixed, ocean, wonted, native, innate, eternal, constant, ordinary, one's own, continual, necessary, perpetual, invariable, indigenous, obligatory, everlasting, intent upon, autochtonous, devoted or used to, constantly dwelling or engaged in
➠ 3|1|72|2 ⇢ सदातनः (सदातन) (पुं)
➠ 3|1|72|2 ⇢  (सदातन) (स्त्री)
➠ 3|1|72|2 ⇢ सदातनम् (सदातन) (नपुं)
➠ 3|1|72|2 ⇢ सनातनः (सनातन) (पुं) ⇒ ancient, eternal, forever, primeval, unending, permanent, perpetual, everlasting, guest of deceased ancestors, one who must always be fed whenever he attends zrAddhas
➠ 3|1|72|2 ⇢  (सनातन) (स्त्री) ⇒ ancient, eternal, forever, primeval, unending, permanent, perpetual, everlasting, guest of deceased ancestors, one who must always be fed whenever he attends zrAddhas
➠ 3|1|72|2 ⇢ सनातनम् (सनातन) (नपुं) ⇒ ancient, eternal, forever, primeval, unending, permanent, perpetual, everlasting, guest of deceased ancestors, one who must always be fed whenever he attends zrAddhas
➠ 3|3|32|2 ⇢ निजः (निज) (पुं) ⇒ innate, inborn, native, constant, personal, relative, one's own, continual, indigenous, of one's own party or country
➠ 3|3|32|2 ⇢  (निज) (स्त्री) ⇒ innate, inborn, native, constant, personal, relative, one's own, continual, indigenous, of one's own party or country
➠ 3|3|32|2 ⇢ निजम् (निज) (नपुं) ⇒ innate, inborn, native, constant, personal, relative, one's own, continual, indigenous, of one's own party or country
➠ 3|4|17|2 ⇢ सना (सना) (अव्य)
Related word(s): 
जातिः ➡ कालः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नित्यं,  क्ली,
   (नियमेन भवम् । नि + “अव्ययात्त्यप् ।” ४ । २ । १०४ । इति त्यप् ।) निरन्तरक्रिया-वचनम् । तत्पर्य्यायः । सततम् २ अनारतम् ३अश्रान्तम् ४ सन्ततम् ५ अविरतम् ६ अनि-शम् ७ अनवरतम् ८ अजस्रम् ९ । इत्यमरः ।१ । १ । ६९ ॥
 प्रसक्तम् १० आसक्तम् ११ अल-द्धम् १२ । इति जटाधरः ॥
 तद्बति,  त्रि । इत्य-मरः ॥
 प्रत्यवायजनकीभूताभावप्रतियोगि ।यथा एकादश्यामुपोषणं नित्यम् । ध्वंसप्राग-भावाप्रतियोगि । यथा,  गगनं नित्यम् । अह-रहर्ज्जायमानम् । यथा,  नित्यं क्रीडन्तिकुमाराः । अहरहःक्रियमाणत्वेन विधिबोधि-तम् । यथा,  स्नानतर्पणादिकं नित्यम् । अन-वच्छिन्नपरम्पराकः । यथा,  वर्णा नित्याः ॥

 नित्यः,  त्रि,  (नियमेन भवः । नि + “अव्ययात्त्यप् ।” ४ । २ । १०४ । इत्यत्र “त्यप् नेर्घ्रुवइति वक्तव्यम् ।” इति वार्त्तिकोक्त्या त्यप् ।) काल-त्रयव्यापी । तत्पर्य्यायः । शाश्वतः २ ध्रुवः ३सदातनः ४ सनातनः ५ । इत्यमरः । ३ । १ । ७२ ॥
(यथा,  महाभारते । १ । १०० । २ ।“दमो दानं क्षमा बुद्धिर्ह्रीर्धृतिस्तेज उत्तमम् ।नित्यान्यासन् महासत्त्वे शान्तनौ पुरुषर्षभे ॥
”)समुद्रे,  पुं । इति राजनिर्घण्टः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नित्य त्रि०
  नियमेन नियतं वा भवं नि + त्यप् । १ सततेअमरः । अहरहः क्रियामाणत्वेन २ विधिबोधिते ३ प्र-त्यवायसाधनाभावप्रतियोगिनि कर्मणि यथा अहरहःसन्ध्यामुपासीतेति अत्र सन्ध्याभावे प्रत्यवायसाधनत्व-बोधः । ४ अविच्छिन्नपरम्पराके च यथा वर्णा नित्याः ।५ उत्पत्तिविनाशरहिते ६ शाश्वते कालत्रयस्थे वस्तुनिच त्रि०
  ७ ससुद्रे पु०
  राजनि० । शास्त्रबोधितसदातन-कर्त्तव्यताकं च नित्यं तद्बोधकं ति० त० समाहृत्योक्तंयथा “नित्यं १ सदा ३ यावदायु ३ र्न कदाचिदति-क्रमेत् ४ । उपेत्यातिक्रमे दोषश्रुतेरत्यागदर्शनात् । फला-श्रुतेर्वीप्सया च तन्नित्यमिह कीर्त्तितम्” । अत्र पूर्वा-र्द्धोक्तार्थकशब्दाः स्वान्वितपदार्थस्य नित्यत्वबोधकाः ।उत्तरश्लोकबोध्यार्थास्तु परम्परया नित्यतासमर्पका इतिभेदः “तस्मादस्मिन् सदायुक्तो नित्यं स्यादात्मवाय् द्विजः”“विद्यागुरुष्वेतदेव नित्या वृत्तिः स्वयोनिषु” मनुःनित्यत्वञ्च ध्वंसाप्रतियोगित्वे सति प्रागभावाप्रतियोगि-त्वम् तेन उत्पत्तिविनाशशून्यत्वात् कालत्रयस्थत्वं गम्यते ।

Capeller

German

 नि॑त्य eingeboren,  innerlich,  eigen,  angehörig, 
stetig,  beständig in,  an o. bei
(—°) ewig,  notwendig,  wesentlich
obligatorisch (g.). नित्य (°— u. नित्यम्
Adv. stets,  durchaus,  beständig,  immer.

Grassman

German

 nítya,  a. [von ní],  ursprünglich „innerlich,  heimisch“,  daher 1〉 eigen,  angehörig,  Gegensatz áraṇa ({287, 24}
 {439, 7}
 {520, 7})
 2〉 stetig,  beständig,  fortwährend.
-as 1〉 sūnús {66, 1}
 āpís {604, 6}
 krátus {66, 5}. — 2〉 von Agni: {140, 7}
 {141, 2}
 {259, 5}
 {517, 2}
 {838, 2}
 {857, 4}.
-am [m.] 1〉 pátim {71, 1}
 sūnúm {166, 2}
 {185, 2}
 {865, 14}
 tánayam {249, 2}
 áśvam {287, 24}
 veśám {439, 7}. — 2〉 yajñám {517, 12}
 von Agni: {73, 4} (iddhám)
 {355, 7}.
-am [n.] 1〉 sádas {804, 3}. — 2〉 rékṇas {624, 18}.
-ena 2〉 havíṣā {300, 7}.
-āt 1〉 rāyás {1025, 2}.
-asya 1〉 〰 rāyás pátayas siāma {337, 10}
 {520, 7}.
-e 1〉 toké {193, 11}
 tánaye {517, 21}
 sádane {148, 3}.
-ās 2〉 puṣṭáyas {218, 12}.
-āsas 1〉 pretā́ras {148, 5}. — 2〉 vājínas {360, 1}.
-ā 2〉 āhávanāni {517, 17}.
-ayā 2〉 āśírā {651, 5}
 vācā́ {684, 6}.

Burnouf

French

 नित्य नित्य a. (नि
 sfx. त्य) perpétuel,  qui dure
toujours,  éternel. -- F. नित्या surn.  de Pārvatī et de
Manasā. -- Ac. नित्यम् toujours
 pour toujours.
नित्यगति m.
  (गम्) vent,  air.
नित्यजात a. (जन्) né pour toujours.
		 Toujours soumis
à la naissance,  c-à-d. à la transmigration. 
नित्यल्व n.
  (sfx. त्व) continuité,  perpétuité, 
éternité.
नित्यधा adv. (sfx. धा) toujours.
नित्ययौवन a. (युवन्) toujours jeune.
नित्यशस् adv. (sfx. शस्) toujours.

Stchoupak

French

 नित्य-
 a. permanent,  perpétuel,  continuel,  éternel,  constant, 
invariable,  indestructible 
 quotidien,  ordinaire,  usuel,  indispensable, 
obligatoire,  régulier 
 -अम् constamment,  éternellement,  toujours, 
régulièrement 
 ifc. qui se trouve toujours dans,  toujours occupé ou attaché
à 
 न न्। jamais 
 -ता- f.
  -त्व- nt. perpétuité,  continuité, 
nécessité,  routine journalière 
 -मय- -ई- a. formé de qqch.
d'éternel 
 -शस् toujours,  constamment,  perpétuellement.
°कालम् adv. de tout temps,  toujours.
°कृत्य- nt. °क्रिया- f.
  acte ou rite quotidien,  obligatoire, 
régulièrement accompli.
°गति- a. perpétuellement mobile.
°नर्त- a. qui danse perpétuellement,  ép. de Śiva.
°प्रमुदित- a. v. toujours satisfait ou content.
°बुद्धि- a. qui considère qqch. (loc.) comme éternel.
°युक्त- a. v. toujours occupé ou attaché à (loc.).
°युज्- ag. dont l'esprit est toujours concentré sur le même objet.
°व्रत- nt. observance régulière ou continuelle.
°शङ्कित- a. v. toujours inquiet ou soupçonneux.
°शय- a. toujours couché ou endormi.
°संन्यासिन्- m.
  ascète à perpétuité.
°समास- m.
  (gramm. ) composé dont le sens n'est pas maintenu si on en
résout les éléments.
°सेवक- a. qui sert toujours (les autres).
°स्थ- ag. qui se trouve en permanence à (loc.).
°स्नायिन्- a. qui se baigne régulièrement,  qui fait des ablutions
continuelles.
°स्वाध्यायिन्- a. toujours occupé à étudier le Veda 
 -यिता- f.
 
étude continuelle du Veda.
नित्योत्सव- m.
  iic. fête continuelle ou qui revient régulièrement.
नित्योदित- a. v. qui surgit de soi-même (dit de la connaissance) 
 m.
  n.
 
d'un homme.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.