नितम्ब (nitamba)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नितम्ब m.
  (-म्बः)
	 1. A woman's buttock's.
	 2. The buttocks or posteriors
in general,  or as it is sometimes applied,  to the circumference of
the hip and loins.
	 3. The shoulder.
	 4. The side of a mountain. 
	 5.
The sloping bank or shore of a river.
 E.
  नि prefixed to तम्ब् to go, 
affix अच्
 or तम् to go with ब aff.
   निभृतं तम्यते काम्यते कामुकैः ।

Capeller Eng

English

 नितम्ब m.
  the buttocks,  esp.
    of a woman (mostly du.
 )
ridge or side (of a mountain)
 the sloping bank (of a river).

Yates

English

 नि-तम्ब (म्बः) 1.
m.
  Buttocks,  parti-
cularly a woman's
 shoulder
shore
 mountain side.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	 leftorrightsideofbuttocks
नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	  butt-cheek
नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	  sloping bank or shore of a river
नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	  buttocks or hinder parts
नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	  sounding-board of the vINA
नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	  particular position of the hands in dancing
नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	  hip
नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	  ridge or side or swell of a mountain
नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	  shoulder

नितम्ब 	-	 nitamba 	-	 m.
  	-	 leftorrightsideofbuttocks
कटि 	-	  kaTi 	-	 f.
  	-	 buttocks
श्रोणि 	-	  zroNi 	-	 f.
  	-	 buttocks
नितम्बौ 	-	  nitambau 	-	 m.
  	-	 buttocks
कटिप्रोथ 	-	  kaTiprotha 	-	 m.
  	-	 buttocks
पुत 	-	  puta 	-	 m.
  	-	 buttocks
स्थिक 	-	  sthika 	-	 m.
  	-	 buttocks
फलक 	-	  phalaka 	-	 n.
  	-	 buttocks
नितम्बिन् 	-	  nitambin 	-	 adj.
  	-	  having buttocks
कप्यास 	-	  kapyAsa 	-	 n.
  	-	 buttocks of an ape
अपस्फिगम् 	-	  apasphigam 	-	 ind.
  	-	  except the buttocks
स्फीतनितम्बा 	-	  sphItanitambA 	-	 f.
  	-	  having full buttocks
अपपूत 	-	  apapUta 	-	 m.
  	-	  badly formed buttocks
बृहत्स्फिज् 	-	  bRhatsphij 	-	 m.
  	-	  having large buttocks
श्रोणीभार 	-	  zroNIbhAra 	-	 m.
  	-	  weight of the buttocks
स्थूर 	-	  sthUra 	-	 m.
  	-	  ankles or the buttocks
नितम्बमय 	-	  nitambamaya 	-	 adj.
  	-	  formed of or by buttocks
नितम्ब 	-	  nitamba 	-	 m.
  	-	 buttocks or hinder parts
सुभसद् 	-	  subhasad 	-	 adj.
  	-	  having beautiful buttocks
अपपूत 	-	  apapUta 	-	 adj.
  	-	  having badly formed buttocks
पृथुश्रोणि 	-	  pRthuzroNi 	-	 f.
  	-	  having large hips or buttocks
नितम्बस्थली 	-	  nitambasthalI 	-	 f.
  	-	  region of the buttocks or hips
महाकटितटश्रोणी 	-	  mahAkaTitaTazroNI 	-	 f.
  	-	  having large hips and buttocks
सुनितम्बिनी 	-	  sunitambinI 	-	 adj.
  	-	  having beautiful hips or buttocks
अपस्फिग 	-	  apasphiga 	-	 adj.
  	-	  one who has badly formed buttocks
रथाङ्गश्रोणिबिम्बा 	-	  rathAGgazroNibimbA 	-	 f.
  	-	  having circular or rounded buttocks
लम्बस्फिच् 	-	  lambasphic 	-	 adj.
  	-	  having large or protuberant buttocks
शिखण्डक 	-	  zikhaNDaka 	-	 m.
  	-	  fleshy parts of the body below the buttocks

 
   नितम्ब  nitamba m.
   butt-cheek

Wilson

English

 नितम्ब
m.
  (-म्बः)
1 A woman's buttocks.
2 The buttocks or posteriors in general,  or as it is sometimes applied,  the
circumference of the hip and loins.
3 The shoulder.
4 The side of a mountain. 
5 A bank or shore.
E.
  नि prefixed to तम्ब to go,  affix अच् or तम to go,  with
ब aff.
  

Apte

English

नितम्बः [nitambḥ],  [निभृतं तम्यते कामुकैः,  तमु काङ्क्षायाम्]

The buttocks,  posteriors (of a woman),  (the circumference of the hip and loins)
 यातं यच्च नितम्बयोर्गुरुतया मन्दं विलासा- दिव Ś.*
  2.2
 R.*
  4.52
6.17
 Me.*
  43
 Bh.*
  1.5
 M.*
  2.7.

The slope,  ridge,  side,  flank of a mountain
 सनाक- वनितं नितम्बरुचिरम् (गिरिम्) Ki.*
  5.27
 सेव्या नितम्बाः किमु भूधराणामुत स्मरस्मेरविलासिनीनाम् Bh.*
  1.19
 V.*
  4.26
 Bk.*
  2.8
7.58.

A precipice.

The sloping bank of a river
 Mb.
 *  1.12.12.

The shoulder.

The sounding-board of the Vīṇā. Comp.
   -बिम्बम् round or circular hips
 Ṛs.*
  1.4. -स्थलम्,  स्थली The region of the hips.

Apte 1890

English

 नितंबः [निभृतं तम्यते कामुकैः,  तमु कांक्षायां] 1 The buttocks,  posteriors (of a woman),  (the circumference of the hip and loins)
 यातं यच्च नितंवयोर्गुरुतया मंदं विलासादिव Ś. 2. 2
 R. 4. 52,  6. 17
 Me. 41
 Bh. 1. 5
 M. 2. 7. 
2 The slope,  ridge,  side,  flank of a mountain
 सनाकवनितं नितंवरुचिरं (गिरिं) Ki. 5. 27
 सेव्या नितंबाः किमु भूधराणामुत स्मरस्मेरविलासिनीनां Bh. 1. 19
 V. 4. 26
 Bk. 2. 8
 7. 58. 
3 A precipice. 
4 The sloping bank of a river. 
5 The shoulder. 
Comp. 
बिंबं round or circular hips
 Rs. 1. 4. 

Monier Williams Cologne

English

 नितम्ब m.
  the buttocks or hinder parts (esp.   of a woman
 mostly du.
 
 ifc.  f(आ). 
 -ता f.
 )

 (fig.) the ridge or side or swell of a mountain,  the sloping bank or shore of a river,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 the shoulder,  L.
 

 the sounding-board of the Vīṇā,  Kāv.
 

 a partic.  position of the hands in dancing,  Cat.
 

Monier Williams 1872

English

 नितम्ब नि-तम्ब,  अस्,  m. (said to be fr. rt.
तम्ब्,  probably connected with rt. स्तम्भ्),  the
buttocks or posteriors,  especially of a woman,  (in
this sense generally नितम्बौ,  m. du.)
 the cir-
cumference of the hip and loins
 the ridge or side
or protuberant flank or swell of a mountain [cf. गिरि-
नितम्ब]
 a precipice
 the sloping bank or shore
of a river
 the shoulder
 a particular position of the
hands in dancing
 (आ),  f. a form of Durgā.
—नि-
तम्ब-ता,  f. the state of having large hips.
—नि-
तम्ब-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  having beautiful buttocks or
hips,  καλλίπυγος
 (ती),  f. a woman.
—नितम्ब-
विम्ब,  अस्,  आ,  अम्,  having Vimba-like hips.

Macdonell

English

 नितम्ब ni-tamba,  m.
  posterior: du. buttocks 🞄(esp. of a woman)
 slope of a mountain: 🞄-vatī,  a.
  having beautiful buttocks,  kallipygian
 🞄f.  woman with beautiful buttocks
 🞄N.
 -sthala,  n.
 ,  -sthalī,  f.
  hind quarters.

Benfey

English

 नितम्ब नितम्ब (akin to स्तम्ब), 
m.
 
 1. du. The buttocks,  Śāk. d. 35.
 2. The slope of a mountain,  Rām.  4, 
44,  34.
 3. A bank,  MBh. 1,  4650.

Apte Hindi

Hindi

नितम्बः
पुं*
  - "निभृतं तम्यते कामुकैः,  तमु कांक्षायाम्"
"चूतड़,   पिछला उभरा हुआ भाग,  श्रोणि प्रदेश,  कूल्हा"

नितम्बः
पुं*
  - "निभृतं तम्यते कामुकैः,  तमु कांक्षायाम्"
"ढलान,  पर्वतश्रेणी,  पार्श्व या पहलू"

नितम्बः
पुं*
  - "निभृतं तम्यते कामुकैः,  तमु कांक्षायाम्"
खड़ी चट्टान

नितम्बः
पुं*
  - "निभृतं तम्यते कामुकैः,  तमु कांक्षायाम्"
नदी का ढलवां किनारा

नितम्बः
पुं*
  - "निभृतं तम्यते कामुकैः,  तमु कांक्षायाम्"
कंधा

नितम्बः
पुं*
  - निभृतं तम्यते कामुकैः+नि+तम्ब्+अच्
कूल्हा

नितम्बः
पुं*
  - -
वीणा का स्वनशील फलक

नितम्बः
पुं*
  - -
ढलान

नितम्बः
पुं*
  - -
चट्टान

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नितम्ब
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ತ್ರೀಯರ ಕಟಿಪಶ್ಚಾದ್ಭಾಗ/ಹೆಂಗಸರ ಪಿರ್ರೆ
निष्पत्तिः - > नि+तबि(गतौ) "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > नितम्बति
प्रयोगाः - > "तरुण्यालिङ्गितः कण्ठे नितम्बस्थानमाश्रितः"
नितम्ब
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೊಂಟ
प्रयोगाः - > "व्रीड्या सह विनीवि नितम्बादंशुकं शिथिलतामुपपेदे"
उल्लेखाः - > किरा० ९-४७
नितम्ब
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲು ಪ್ರದೇಶ
प्रयोगाः - > "सनाकवनितं नितम्बरुचिरं चिरं सुनिनदैर्नदैर्वृतममुम्"
उल्लेखाः - > किरा० ५-२७
नितम्ब
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನದಿಯ ತೀರ ಪ್ರದೇಶ
नितम्ब
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಗಲು/ಸ್ಕಂಧ
विस्तारः - > "नितम्बः स्कन्धरोधसोः। स्त्रियाः पश्चात्कटावद्रेः कटके कटिमात्रके" मेदि०

L R Vaidya

English

 nitaMba {% m. %} 1. the buttocks,  especially of a woman,  the circumference of the hip and loins,  नितंबबिंबैः सदुकूलमेखलैः Rt.i.4,  Bhartr.i.5,  R.iv.52,  vi.17,  Megh.i.41
the ridge or side of a mountain,  सेव्या नितंबाः किमु भूधराणां किंवा स्मरस्मेरविलासिनीनाम् Bhartr.i.19 (where the word is used in this sense and in sense 1),  Bt.ii.8
the sloping bank of a river
the shoulder.

Bopp

Latin

 नितम्ब m. (r. तम्ब् praef. नि s. अ
 fortasse नि in hoc
comp. ortum est e न,  attenuato अ in इ,  ita ut नितम्ब
proprie significet non se movens
 cf. नग mons et v.
निखिल)
1) collis. N. 12. 110.
2) nates,  clunes. IN. 5.
10. RAGH. 4. 52. 6. 17.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 नितम्ब der Resonanzboden bei der vīṇā,  Haravijaya 1,  9.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

sku skyed
नितम्ब

sked skabs
नितम्ब

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नितम्बारोहौ स्त्रीकट्याः पश्चाज्जघनमग्रतः ।
-wordlist-
 
नितम्ब (पुं),  आरोह (पुं),  जघन (क्ली)

--source--
 
मेखला मध्यभागोऽद्रेर्नितम्बः कटकश्च सः ।
-wordlist-
 
मेखला (स्त्री),  अद्रिमध्यभाग (पुं),  नितम्ब (पुं),  कटक (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

नितम्ब
नितम्ब,  कटक
नितम्बः कटको ज्ञेयः सानु प्रस्थं तटं भृगुः ।
verse 2.1.1.166
page 0021

आरोह
आरोह,  नितम्ब,  कटी,  कटीर,  त्रिकस्थान
आरोहश्च नितम्बः कटी कटीरं त्रिकस्थानम् ॥ ५१२ ॥
verse 2.1.1.512
page 0059

नाममाला

Sanskrit

प्रस्थ,  पार्श्व,  तट,  मेखला,  उपत्यका,  तटी,  नितम्ब,  अन्त,  दन्त
प्रस्थं पार्श्वं तटं सानुर्मेखलोपत्यका तटी ।
नितम्बमन्तो दन्तश्च तद्वानपि गिरिः स्मृतः ॥ ९ ॥
verse 0.1.1.9
page 0005

कटि,  नितम्ब,  श्रोणी,  जघन
कटिर्नितम्बं श्रोणी च जघनं जानु जह्नु च ।
चलनं चरणं पादं क्रमोऽंह्रिश्च पदं विदुः ॥ १०३ ॥
verse 0.1.1.103
page 0052

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: नितम्बः
Root: नितम्ब
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Ridge or side of a mountain
Shloka(s):
3|2|8|1 ► कूटोऽस्त्री शिखरं श्रृङ्गं नितम्बः कटकोऽस्त्रियाम्। (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|8|1 ⇢ नितम्बः (नितम्ब) (पुं) ⇒ Ridge or side of a mountain ⇒ 
Related word(s):
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नितम्बः,  पुं,
   (निभृतं तम्यते आकाङ्क्ष्यते कामुकै-रिति । तमु आकाङ्क्षायाम् + उल्वादयश्चेतिसाधुः । यद्बा,  नितम्बति पीडयति नायक-चित्तमिति । नि + तम्ब हिंसायाम् + अच् ।)स्त्रीकट्याः पश्चाद्भागः । इत्यमरः । २ । ६ । ७४ ॥
पाछा इति भाषा ॥
 (यथा,  माघे । ११ । ५ ।“विपुलतरनितम्बाभोगरुद्धे रमण्याःशयितुमनधिगच्छन् जीवितेशोऽवकाशम् ॥
”)स्कन्धः । रोधः । कटकः । (यथा,  भट्टीकाव्ये ।२ । ८ ।“गिरेर्नितम्ब मरुता विभिन्नंतोयावशेषेण हिमाभमम्रम् ॥
”)कटिमात्रम् । इति मेदिनी । बे,  १२ ॥
 (यथा, विदग्धमुखमण्डने ।“तरुण्यालिङ्गितः कण्ठे नितम्बस्थानमाश्रितः ।गुरूणां सन्निधानेऽपि कः कूजति मुहुर्मुहुः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नितम्ब पु०
  नि + तम्ब--अच्,  निभृतं तम्यते काम्यते कामुकैःनितरां ताम्यति सुरतमर्दाद् तम--बा० ब वा । स्त्रीणांपश्चात् १ कटितटे अमरः २ स्कन्धे ३ कूले ४ कट्या अधोभानेकटके (पर्वतवसृतिस्थाने) ५ कटिमात्रे च मेदि० ।“तरुण्यालिङ्कितः कण्ठे नितम्बस्थानमाश्रितः । गुरूणांसन्निधानेऽपि कः कूजति मुहुर्मुहुः” विदग्ध० “नित-म्बमिव मेदिन्याः स्वस्तांशुकमलङ्घयत्” रघुः “गिरेर्नि-तम्बे सरुता विभिन्नम्” भट्टिः “सेव्यो नितम्बः किमुभूधराणां विलासिनानीम्” सा० द० ।

Capeller

German

 नितम्ब m.
  der Hintere
 Du die Hinterbacken
(bes. das Weibes)
 Abhang,  abschüssiges
Ufer.

Burnouf

French

 नितम्ब नितम्ब m.
  (तम्ब्) colline,  côteau,  croupe de
montagne.
		 Croupe
 fesses.
		 Qqf.  épaules.
नितम्बिन् a. [surtout au f.
 ] qui a de grosses ou belles fesses, 
ϰαλλίπυγος.

Stchoupak

French

 नितम्ब-
 m.
  fesses,  derrière,  not. de la
 femme (ord. du.) 
fig. vallonnement,  pente d'une montagne,  talus d'une rivière 
 -वती- a.
f.
  (femme) qui a de belles fesses 
 f.
  n.
  d'une femme 
 -इनी- a. f.
  ifc. =
-वती-।
°प्रभव- a. (rivière) qui descend d'une montagne.
°स्थुल- nt. -ई- f.
  région lombaire,  fesses,  reins.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.