| YouTube Channel

निघसः (nighasaH)

 
Apte 1890
English
निघसः 1 Eating, dining.
2 Food.
Apte Hindi
Hindi
निघसः
पुं*
 - "नि + अद् + अप्, घसादेशः"
"खाना, भोजन करना"
निघसः
पुं*
 - "नि + अद् + अप्, घसादेशः"
भोजन
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भोजनम्, जग्धः, जेमनम्, लेपः, आहारः, निघसः, न्यादः, जमनम्, विघसः, अभ्यवहारः, प्रत्यवसानम्, अशनम्, स्वदनम्, निगरः
noun
अदनस्य क्रिया।
"भोजनात् अनन्तरं सः विश्रामार्थे गतः।"
Synonyms:
 भक्षणम्, न्यागः, खदनम्, खादनम्, अशनम्, निघसः, वल्भनम्, अभ्यवहारः, दग्धिः, जक्षणम्, लेहः, प्रत्यवसानम्, घसिः, आहारः, प्सानम्, अवष्वाणम्, विष्वाणम्, भोजनम्, जेमनम्, अदनम्
noun
द्रवेतरद्रव्यगलाधःकरणम्।
"शणशाकम् वृथामांसम् करणे मथितं दधि तर्ज्जन्या दन्तधावश्च सद्यो गोमांसभक्षणम्"[श क]"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निघसः,
पुं,
 (न्यदनमिति । नि + अद् भक्षणे +“नौ ण च ।” ३ । ३ । ६० । इति अप् ।“घञपोश्च ।” २ । ४ । ३८ । इति घस्लादेशः ।)आहारः । इत्यमरः । २ । ९ । ५६ ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“अद भक्षणे”@} 2 आदकः-दिका, आदकः-दिका, 3 जिघत्सकः-त्सिका
4 अत्ता-त्री, आदयिता-त्री, जिघत्सिता, त्री
5 अदन्-ती, आदयन्-न्ती, जिघत्सन्-न्ती
अत्स्यन्-ती-न्ती, आदयिष्यन्-ती-न्ती, जिघत्सिष्यन्-ती-न्ती
6 आ 7 दयमानः, आदयिष्यमाणः
सस्या 8 त्, आमात्, क्रव्यात् 9 10, क्रव्या 11 दः, प्रा 12 णात्, आमिषा 13 दः
14 जग्धम्-ग्धः-ग्धवान्, 15 अन्नम्-न्नवान्
आदितम्-तः, जिघत्सितम्-तः-तवान्, 16 घसः, अन्ना 17 दी, पुत्रादिनी, आदिवान्, जक्षि 18 वान्, अद् 19 मरः, जिघत् 20 सुः, अत्तव्यम्, आदयितव्यम्, जिघत्सितव्यम्
अदनीयम्, आदनीयम्, जिघत्सनीयम्
आद्यम्, आद्यम्, जिघत्स्यम्
ईषददः-दुरदः-स्वदः
अद्यमानः, आद्यमानः, जिघत्स्यमानः
21 घासः, घसः, 22 न्यादः 23, निघसः, आदः, 24 संघसः 25, प्रघसः, जिघत्सः
26 अत्तुम्-आदको 27, आदयितुम्, जिघत्सितुम्
28 अदनम्, आदनम्, जिघत्सनम्
जग्धिः, आदना, जिघत्सा, जिघत्सयिषा
जग्ध्वा, आदयित्वा, जिघत्सित्वा
प्रजग्ध्य, समाद्य, प्रजिघत्स्य, आदम् २, जग्ध्वा २, आदम् २, आदयित्वा २, जिघत्सम् २
जिघत्सित्वा २ 29 अत्त्रिः, 30 अद्रिः
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२१)
02
=>
 (२-अदादिः-१०११-सक-अनि। पर।)
03
=>
 [[५। ‘लुङ्सनोर्घसॢ’ (२-४-३७) इति घसॢ। ‘सस्स्यार्धधातुके’ (७-४-४९) इति सकारस्य तकारः।]]
04
=>
 [[६। ‘एकाच उपदेशे--’ (७-२-१०) इतीण्णिषेधः।]]
05
=>
 [[आ। ‘अदन् मधुघ्नो द्विषते विसृज्य श्ववल्कजं विश्वमुदं दुहानः’ धा। का। २। ४४।]]
06
=>
 [पृष्ठम्००२०+ ४१]
07
=>
 [[१। ‘अदेः प्रतिषेधः’ (वा-१-३-८७) इति अस्य भक्षणार्थत्वेऽपि आत्मनेप- दित्वमेव।]]
08
=>
 [[२। ‘अदोऽनन्ने’ (३-२-६८) इति विट्।]]
09
=>
 [[B। ‘व्याप्तं गुहाशयैः क्रूरैः क्रव्याद्भिस्स निशाचरैः’ भ। का। ६-९४।]]
10
=>
 [[३। ‘क्रव्ये च’ (३-२-६९) इति विट्।]]
11
=>
 [[४। ‘वाऽसरूपो--’ (३-१-९४) इति न्याये- नाणपि।]]
12
=>
 [[C। ‘वालितो दूरभाग् रामः बाणं प्राणादमत्यजत्’ भ। का। ६। १२३।]]
13
=>
 [[ड्। ‘तव विदितविषादो दृष्टकृत्स्नामिषादः’ भ। का। १०-१७।]]
14
=>
 [[५। ‘अदो जग्धिर्ल्यप् ति किति’ (२-४-३६) इति जग्ध्यादेशः।]]
15
=>
 [[६। ‘बहुलं तणि, अन्नवधक--’ (२-४-५४) इति वार्तिकात् प्रयोगोऽयमपि साधुः। ‘अन्नाण्णः’ (४-४-८५) इति निर्देशाच्च।]]
16
=>
 [[७। ‘अच्युपसंख्यानम्-’ (वा। २-४-३७) इति घसॢ।]]
17
=>
 [[८। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
18
=>
 [[९। ‘लिट्यन्यतरस्याम्’ (२-४-४०) इति घसॢ विकल्पेन। ‘वस्वेकाज्--’ (७-२-६७) इति इट्।]]
19
=>
 [[१०। ‘सृघस्यदः क्मरच्’ (३-२-१६०) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु क्मरच् प्रत्ययः।]]
20
=>
 [[E। ‘जिघत्सोः नूनमापादि ध्वंसोऽयं तां निशाचरात्’ भ-का ६-३१।]]
21
=>
 [[११। ‘घञपोश्च’ (२-४-३८) इति घसॢ।]]
22
=>
 [[१२। ‘नौ ण च’ (३-३-६०) इति वा अप्।]]
23
=>
 [[F। ‘व्याप्नुवन्तो दिशोऽन्यादान् कुर्वन्तस्सव्यधान् हरीन्’ भ। का। ७-५६। अविद्यमानः न्यादः = आहारः येषां तान् इत्यर्थः।]]
24
=>
 [[ङ्। ‘आदरेण गमं चक्रुर्विषमेष्वप्यसंघसाः’ भ। का। ७-५६।]]
25
=>
 [[१३। ‘उपसर्गेऽदः’ (३-३-५९) इत्यप्।]]
26
=>
 [[१४। ‘तुमुन्ण्वुलौ क्रियायां क्रियार्थायाम्’ (३-३-१०) इति तुमुण्ण्वुलौ।]]
27
=>
 (वा याति)
28
=>
 [पृष्ठम्००२१+ ३४]
29
=>
 [[१। औणादिकः त्रिन् प्रत्ययः (द। उ। १। ३७।)। ॠषिः।]]
30
=>
 [[२। औणादिकः (द। उ। १-३४।) क्रिन् प्रत्ययः।]]