निग्रह (nigraha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 निग्रह m.
  (-हः)
	 1. Aversion,  disfavour,  discouragement,  dislike.
	 2.
Abusing.
	 3. Binding,  confinement,  capture,  arrest,  4. A binding, 
a tie.
	 5. Restraint,  subjection. 
	 6. Suppression,  putting down. 
	 7.
A boundary,  a limit.
	 8. Administering medicine.
	 9. Killing.
	 10.
A name of KRISHṆA.
	 11. Removing.
	 12. A flaw in an argument.
13. A handle.
 E.
  नि before,  ग्रह् to take or seize,  affix अप्.

Capeller Eng

English

 निग्रह m.
  seizing,  holding,  restraining,  subduing
chastisement,  punishment,  censure,  blame.

Yates

English

 नि-ग्रह (हः) 1.
m.
  Aversion,  disfa-
vour
 blaming
 binding
 sup-
pression
 a limit
 physicking
killing
Krishna.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	 suppression
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	 defeat
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	 punishment
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  dislike
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  aversion
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  occasion for refutation
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  confinement
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  seizing
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  holding fast
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  blame
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  binding
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  overthrow
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  cure
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  any punishment or chastisement
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  suppression of an illness i.e. healing
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  ill-will
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  boundary
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  restraint
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  place or occasion for being caught hold of
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  destruction
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  anything for catching hold of.  a handle
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  weak point in an argument or fault in a syllogism
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  keeping down or back
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  catching
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  subjugation
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  reprimand
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  disgust
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  arresting
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  limit
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  coercion
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  imprisonment
निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	  restraining
सन्तति-निग्रह 	-	  santati-nigraha 	-	 m.
  	-	  birth control  [ birthcontrol ]

निग्रह 	-	 nigraha 	-	 m.
  	-	 suppression
निशेध 	-	 nizedha 	-	 m.
  	-	 suppression
निशेदन 	-	 nizedana 	-	 n.
  	-	 suppression
प्रशाम 	-	  prazAma 	-	 suppression
लुप् 	-	  lup 	-	 suppression  [ gramm.  ]
निरोध 	-	  nirodha 	-	 m.
  	-	 suppression
उपसंहार 	-	  upasaMhAra 	-	 m.
  	-	 suppression
यम 	-	  yama 	-	 m.
  	-	 suppression
विष्टम्भ 	-	  viSTambha 	-	 m.
  	-	 suppression
संनिरोध 	-	  saMnirodha 	-	 m.
  	-	 suppression
संरोध 	-	  saMrodha 	-	 m.
  	-	 suppression
स्तम्भ 	-	  stambha 	-	 m.
  	-	 suppression
उपमर्द 	-	  upamarda 	-	 m.
  	-	 suppression
उपमर्दन 	-	  upamardana 	-	 n.
  	-	 suppression
निग्रहण 	-	  nigrahaNa 	-	 n.
  	-	 suppression
पराभावन 	-	  parAbhAvana 	-	 n.
  	-	 suppression
पीडन 	-	  pIDana 	-	 n.
  	-	 suppression
विधारण 	-	  vidhAraNa 	-	 n.
  	-	 suppression
आनद्धवस्तिता 	-	  AnaddhavastitA 	-	 f.
  	-	 suppression of urine
वातवस्ति 	-	  vAtavasti 	-	 f.
  	-	 suppression of urine

 
   निग्रह  nigraha  m.
    suppression   
   निशेध  nizedha  m.
    suppression    
   निशेदन  nizedana  n.
    suppression   
   उपशमन  upazamana n.
      
   निगृह्णाति  { नि- ग्रह् }  nigRhNAti  { ni- grah } verb  suppress   
   निवारयति  { निवृ }  nivArayati  { nivR } verb  suppress    
   अवलुम्बति  { अवलुप् }  avalumbati  { avalup } verb  suppress   
   अवलुम्बते  { अवलुप् }  avalumbate  { avalup } verb  suppress    
   उपसंहरते  { उपसंहृ }  upasaMharate  { upasaMhR } verb  suppress   
   उपसंहरति  { उपसंहृ }  upasaMharati  { upasaMhR } verb  suppress    
   ग्रसते  { ग्रस् }  grasate  { gras } verb  suppress   
   ग्रसति  { ग्रस् }  grasati  { gras } verb  suppress    
   निगृह्णीते  { निग्रह् }  nigRhNIte  { nigrah } verb  suppress   
   निरुणद्धि  { निरुध् }  niruNaddhi  { nirudh } verb  suppress    
   निरुन्द्धे  { निरुध् }  nirunddhe  { nirudh } verb  suppress   
   निषेधति  { निषिध् }  niSedhati  { niSidh } verb  suppress    
   प्रपीडयति  { प्रपीड् }  prapIDayati  { prapID } verb  suppress   
   सहते  { सह् }  sahate  { sah } verb  suppress    
   संहरते  { संहृ }  saMharate  { saMhR } verb  suppress   
   संहरति  { संहृ }  saMharati  { saMhR } verb  suppress        

 
   निग्रह  nigraha m.
   coercion   
   नियमन  niyamana n.
   coercion    
   निगृह्य  nigRhya adj.
   by coercion   
   मनःसंवर  manaHsaMvara m.
   coercion of the mind     
            

 
   निग्रह  nigraha  m.
    defeat    
   पराजय  parAjaya  m.
    defeat     
   पराभव  parAbhava  m.
    defeat    
   परिजय  parijaya  m.
    defeat     
   पराभूति  parAbhUti f.
   defeat   
   विहति  vihati f.
   defeat    
   अजय  ajaya m.
   defeat   
   अवसाद  avasAda m.
   defeat    
   अपजय  apajaya m.
   defeat   
   अभिषङ्ग  abhiSaGga m.
   defeat    
   परागजय  parAgajaya m.
   defeat   
   व्याघात  vyAghAta m.
   defeat    
   अभिभव  abhibhava m.
   defeat   
   भङ्ग  bhaGga m.
   defeat    
   व्यसन  vyasana n.
   defeat   
   निर्भनक्ति  { निर्भञ्ज् }  nirbhanakti  { nirbhaJj } verb  defeat    
   भनक्ति  { भञ्ज् }  bhanakti  { bhaJj } verb  defeat  [ army ]  
   प्रभनक्ति  { प्रभञ्ज् }  prabhanakti  { prabhaJj } verb  defeat    
   प्रतिजयति  { प्रतिजि }  pratijayati  { pratiji } verb  defeat   
   विनिर्जयति  { विनिर्जि }  vinirjayati  { vinirji } verb  defeat        

Wilson

English

 निग्रह
m.
  (-हः)
1 Aversion,  disfavour,  discouragement,  dislike.
2 Abusing,  blaming.
3 Binding,  confinement,  capture,  arrest.
4 A binding,  a tie.
5 Restraint,  subjugation. 
6 Suppression,  putting down. 
7 A boundary,  a limit.
8 Administering medicine.
9 Killing.
10 A name of KṚṢṆA.
E.
  नि before ग्रह to take or seize,  affix अप्.

Apte

English

निग्रहः [nigrahḥ],  1 Keeping in check,  restraint,  curbing,  subjection
 as in इन्द्रियनिग्रह Ms.*
  6.92
 Y.*
  1.222
 Bh.*
  1.66
 चञ्चलं मनः...... तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् Bg.*
  6.34
 तस्य ता वपुषाक्षिप्ता निग्रहार्थं जजृम्भिरे Bu. Ch.4.6.

Suppression,  obstruction,  putting down
 तथेन्द्रियाणां दह्यन्ते दोषाः प्राणस्य निग्रहात् Ms.*
  6.71.

Overtaking,  capturing,  arresting
 त्वन्निग्रहे तु वरगात्रि न मे प्रयत्नः Mk.*
  1. 22
 Śi.*
  2.88.

Confinement,  imprisonment.

Defeat,  overthrow,  vanquishing.

Dispelling,  destruction,  removing
 दिनमुखानि रविर्हिमनिग्रहैर्विमलयन् मलयं नगम- त्यजत् R.*
  9.25
15.6
 Ku.*
  5.53.

Arresting of disease,  cure.

Punishment (opp.  अनुग्रह) निग्राहानु- ग्रहस्य कर्ता Pt.*
  1
 निग्रहो$प्ययमनुग्रहीकृतः R.*
  11.9, 55
12. 52, 63.

Rebuke,  reprimand,  blame.

Aversion,  dislike,  disgust.

(In Nyāya phil.
 ) A flaw in an argument,  a fault in a syllogism (by which a disputant is put down in argument)
 cf.
   Mu.*
  5.1.

A handle.

A limit,  boundary.

The Supreme Being.

Transgressing (अतिलङ्घन)
 निग्रहाद्धर्मशास्त्राणा- मनुरुद्ध्यन्नपेतभीः Mb.
 *  12.24.13. Comp.
   -स्थानम् the reason of defeat,  unfitness to be argued with,  one of the 16 categories of the Naiyāyikas
 एवमपि प्रकृतं दूषयितुमशक्नु- वतस्तत्सिद्धान्तान्तरदूषणे निग्रहस्थानमापद्यते । ŚB. on MS.*  1.1.5.

Apte 1890

English

 निग्रहः 1 Keeping in check,  restraint,  curbing,  subjection
 as in इंद्रियनिग्रह Ms. 6. 92
 Y. 1. 222
 Bh. 1. 66,  Bg. 6. 34. 
2 Suppression,  obstruction,  putting down
 Ms. 6. 71. 
3 Overtaking,  capturing,  arresting
 त्वन्निग्रहे तुवरगात्रि न मे प्रयत्नः Mk. 1. 22
 Śi. 2. 88. 
4 Confinement,  imprisonment. 
5 Defeat,  overthrow,  vanquishing. 
6 Dispelling,  destruction,  removing
 R. 9. 25,  15. 6
 Ku. 5. 53. 
7 Arresting of disease,  cure. 
8 Punishment (opp. अनुग्रह)
 निग्रहानुग्रहस्य कर्ता Pt. 1
 निग्रहोऽप्ययमनुग्रहीकृतः R. 11. 90,  55
 12. 52,  63. 
9 Rebuke,  reprimand,  blame. 
10 Aver. sion,  dislike,  disgust. 
11 (In Nyāya phil.) A flaw in an argument,  a fault in a syllogism (by which a disputant is put down in argument)
 cf. Mu. 5. 10. 
12 A handle. 
13 A limit,  boundary. 
14 The Supreme being. 
Comp. 
स्थानं the reason of defeat,  unfitness to be argued with,  one of the 16 categories of the Naiyāyikas. 

Monier Williams Cologne

English

 नि-°ग्रह m.
  keeping down or back,  restraining,  binding,  coercion,  suppression,  subjugation,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 defeat,  overthrow,  destruction,  Kāv.
 

 seizing,  catching,  arresting,  holding fast,  MBh.
  
 R.
  &c.
  

 suppression of an illness i.e. healing,  cure,  Suśr.
 

 confinement,  imprisonment,  any punishment or chastisement,  Mn.
  
 MBh.
  
 R.
 
 Pañc.
   &c.
   (वधनिग्र्°,  pain of death,  Kathās.
 )

 reprimand,  blame,  L.
 

 aversion,  ill-will,  dislike,  disgust,  L.
 

 anything for catching hold of,  a handle (ifc.  f(आ). ),  Suśr.
 

 a place or occasion for being caught hold of,  (esp.   in Nyāya phil.
 ) an occasion for refutation,  a weak point in an argument or fault in a syllogism (cf.   -स्थान)

 a boundary,  limit,  L.
 

 N.
  of Śiva and Viṣṇu-Kṛṣṇa,  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 नि-ग्रह,  अस्,  m. keeping down,  holding down, 
keeping under,  keeping back,  keeping in check, 
coercion,  restraining,  binding,  restraint,  subjugation, 
subduing,  restraint of the appetite &c.,  abstinence
obstruction,  suppression,  putting down
 seizing, 
catching,  confinement,  capture,  arrest
 the arresting
or suppressing of disease,  cure
 taking down,  hum-
bling,  punishing,  punishment,  chastisement,  rebuke, 
rebuff,  reprimand,  blame
 aversion,  dislike,  disgust
(in the Nyāya phil.) putting down in argument,  fault
in a syllogism,  flaw in an argument,  failure in proof
any place for catching hold of,  a handle
 a boundary, 
a limit
 N. of Śiva and of Viṣṇu or Kṛṣṇa.
—निग्रह-स्थान,  अम्,  n. the predicament of
rebuke for failure in argument.

Benfey

English

 निग्रह नि-ग्रह् + अ,  m.
 
 1. Seizing, 
Mṛcch. 10,  21.
 2. Confinement, 
Bhāg. P. 8,  22,  21.
 3. Subduing,  Man. 
7,  175.
 4. Suppression,  restraining,  6, 
71
 302.
 5. Chastising,  Kathās. 18,  36.
 6. A name of Śiva,  MBh. 13,  1179. --
 Comp.
 
उपस्थ-,  m.
  continence,  Yājñ.
3,  314.
दुस्-,  adj.
  difficult to be sub-
dued,  Bhag. 6,  35.
सु-,  adj.
  easily
restrained.

Apte Hindi

Hindi

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"रोक रखना,  नियंत्रित करना,  दमन करना,  वश में करना"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"दबाना,  रोकना,  कुचलना"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"दौड़ कर पकड़ लेना,  अधिकार में कर लेना,  गिरफ्तार करना"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"क़ैद करना,  कारागार में डालना"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"पराजय,  पछाड़ देना,  परास्त करना"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"हटा देना,  नष्ट करना,  दूर करना"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"रोगों की रोकथाम,  चिकित्सा"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"दण्ड,  सजा"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"डांट,  फटकार,  गहा"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"अरुचि,  नाप-संदगी,  जुगुप्सा"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"तर्कगत दोष,   त्रुटि,  अनुमान-प्रक्रिया में भूल"

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
मूठ

निग्रहः
पुं*
  - नि +  ग्रह् +  अप्
"सीमा,  हद"

निग्रहः
पुं*
  - नि+ग्रह+अच्
अतिक्रमण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नि + ग्रह =निगृह्णाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸು
प्रयोगाः - > "निजग्राह महाबाहुः मारुतात्मजमिन्द्रजित्"
उल्लेखाः - > रामा०
नि + ग्रह =निगृह्णाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ನಿಯಮಿಸು /ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಡು
प्रयोगाः - > "अनिग्रहाच्चेन्द्रियाणां नरः पतनमृच्छति"
उल्लेखाः - > याज्ञ० ३-२१९

निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆದರಿಸುವುದು/ಬೆದರಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > नि+ग्रह (उपादाने) "अप्" (३-३-५८)
विस्तारः - > "निग्रहः सीम्नि भर्त्सने" नानार्थर०
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು/ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು/ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು
प्रयोगाः - > "चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद्दृढम्। तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्"
उल्लेखाः - > गीता ६-३४
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರೋಧಿಸುವುದು/ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು
प्रयोगाः - > "तथेन्द्रियाणां दह्यन्ते दोषाः प्राणस्य निग्रहात्"
उल्लेखाः - > मनु० ६-७१
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಡಿಯುವುದು/ಆಕ್ರಮಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "वेगादहं प्रविसृतः पवनं न रुन्ध्यां त्वन्निग्रहे तु वरगात्रि न मे प्रयत्नः"
उल्लेखाः - > मृच्छ० १-२२
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು/ದಂಡಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "निग्रहं प्रकृतीनां च कुर्याद्योऽरिबलस्य च। उपसेवेत तं नित्यं सर्वयत्नैर्गुरुं यथा",  "निग्रहात्स्वसुराप्तानां वधाच्च धनदानुजः"
उल्लेखाः - > मनु० ७-१७५,  रघु० १२-५२
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಂಧಿಸುವುದು/ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು/ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವುದು
प्रयोगाः - > "यदाश्रौषं कर्णदुर्योधनाभ्यां बुद्धिं कृतां निग्रहे केशवस्य। तं चात्मानं बहुधा दर्शयानं तदा नाशंसे विजयाय सञ्जय"
उल्लेखाः - > भा० आदि० १-२००
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೂರಮಾಡುವುದು/ಓಡಿಸುವುದು/ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದು/ನಾಶಪಡಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "आदिदेशाथ शत्रुघ्नं तेषां क्षमाय राघवः। करिष्यन्निव नामास्य यथार्थमरिनिग्रहात्"
उल्लेखाः - > रघु० १५-६
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು/ನಾರಾಯಣ
प्रयोगाः - > "प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रः"
उल्लेखाः - > वि०स०
विस्तारः - > ಅರ್ಜುನನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ ತನ್ನ ಸಾರಥ್ಯದ ವೈಚಿತ್ರ್ಯದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದುದರಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು.ಅರ್ಜುನನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸದೆ ತನ್ನ ಸಾರಥ್ಯದ ವೈಚಿತ್ರ್ಯದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದುದರಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು.अर्जुनपौरुषनिरपेक्षेण सारथ्यवैचित्र्येण निगृह्यन्ते शत्रवः। "येन सारथ्यवैचित्र्यान्निगृह्यन्तेऽत्र शत्रवः। स निग्रहः समाख्यातः सप्तार्णः शत्रुनाशकः" इति निरुक्तिः। सर्वं प्रलये निगृह्णातीति निग्रहः इति शां० भा०।
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೋಗಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದು/ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು
प्रयोगाः - > "तेषां संशोधनसंशमनाहाराचाराः सम्यक्प्रयुक्ता निग्रहहेतवः"
उल्लेखाः - > सुश्रुत०सूत्र० १-२७
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಾಜಯ ಹೊಂದುವುದು/ನೈಯಾಯಿಕನು ವಾದದಲ್ಲಿ ದೋಷಯುಕ್ತವಾಗಿ ವಾದಿಸಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "साध्ये निश्चितमन्वयेन घटितं बिभ्रत् सपक्षे स्थितिं व्यावृत्तं च विपक्षतो भवति यत् तत्साधनं सिद्धये। यत्साध्यं स्वयमेव तुल्यमुभयोः पक्षे विरुद्धं च यत् तस्याङ्गीकरणेन वादिन इव स्यात् स्वामिनो निग्रहः"
उल्लेखाः - > मुद्रा० ५-१०
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎಲ್ಲೆ/ಗಡಿ
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜುಗುಪ್ಸೆ/ಅಸಹ್ಯತೆ/ಅರುಚಿ/ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ
निग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಕ್ಷೇಪಿಸುವುದು/ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ತೆಗಳುವುದು

L R Vaidya

English

 nigraha {% m. %} 1. Keeping in check,  coercion,  restraint,  subjection,  M.viii.175
overtaking,  seizing,  arresting,  तन्निग्रहे तु वरगात्रि न मे प्रयत्नः Mrich.i.
confinement,  imprisonment
dispelling,  removing,  R.ix.25
punishment,  chastisement,  R.xi.55,  90
aversion,  dislike
a fault in a syllogism,  a flaw in an argument. (in Nyava phil.)
a handle
a boundary,  a limit.

Bopp

Latin

 निग्रह m. (a r. ग्रह् praef. नि cohibere,  refrenare,  s. अ)
coërcitio,  refrenatio,  oppressio. BH. 6. 34. RAGH. 11. 55.
12. 52.

Indian Epigraphical Glossary

English

 nigraha (EI 27),  ‘reducer’. Cf. also koṭṭa-nigraha.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  आत्मानं संयम्,  निग्रह
verb
 
सावधानतया मनोवेगनियमनानुकूलः व्यापारः।
 "जीवनं मृत्युश्च ध्रुवम् अतः न शोचनीयम् भवता,  आत्मानं संयच्छस्व।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

bka' bkyon pa
१) निग्रह २) निर्भर्त्सन

khrims
१) निग्रह २) न्याय ३) शासन ४) शास्त्र ५) शिक्षा ६) शील ७)

khrims lugs
१) निग्रह २) मर्यादा ३) सत्य ४) समर्याद ५) साधन ६) स्थिति

brgyad bkag
निग्रह

bka' bkyon pa
निग्रह

chad pa
१) अंश २) अत्यय ३) अन्त ४) उच्छिन्न ५) उद्गारण ६) उन्मुक्त ७) उपरम ८) छिन्न ९) छेद १०) दण्ड ११) देशक १२) निग्रह १३) व्यवच्छिन्न १४) समुच्छिन्न १५)

chad pa'i tshar gcad a
निग्रह

chad pas gcod pa
निग्रह

chad pad gcod pa
निग्रह

chad pa'i tshar gcad pa
निग्रह

chad pas bcad pa
निग्रह

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
अनुग्रहोऽभ्युपपत्तिः समौ निरोधनिग्रहौ ॥ १५०८ ॥
-wordlist-
 
अनुग्रह (पुं),  अभ्युपपत्ति (स्त्री),  निरोध (पुं),  निग्रह (पुं)

Mahabharata

English

Nigraha^1 = Śiva (1000 names^2).--Do.^2 = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 निग्रहः,  पुं,
   (नियमेन ग्रहणमिति । नि + ग्रह +“ग्रहवृद्रिति ।” ३ । ३ । ५८ । इति अप् ।)अनुग्रहाभावः । इत्यमरः । ३ । २ । ३१ ॥
(यथा,  मनुः । ७ । १७५ ।“निग्रहं प्रकृतीनाञ्च कुर्य्याद् योऽरिबलस्य च ।उपसेवेत तं नित्यं सर्व्वयत्नैर्गुरुं यथा ॥
”)बन्धनम् । (यथा,  महाभारते । १ । १ । १७४ ।“यदाश्रौषं कर्णदुर्य्योधनाभ्यांबुद्धिं कृतां निग्रहे केशवस्य ॥
”)भर्त्सनम् । सीमा । इति मेदिनीकरहेमचन्द्रौ ॥
(निराकरणम् । यथा,  रघुः । ९ । २५ ।“दिनमुखानि रविर्हिमनिग्रहै-र्व्विमलयन् मलयन्नगमत्यजत् ॥
”दण्डः । यथा,  रघुः । ११ । ५५ ।“ते चतुर्थसहितास्त्रयो बभुःसूनवो नवबधपरिग्रहात् ।सामदानविधिभेदनिग्रहाःसिद्धिमन्त इव तस्य भूपतेः ॥
”)चिकित्सा । इति राजनिर्घण्टः ॥
 विष्णुः ।यथा,  महाभारते । १३ । १४९ । ९४ ।“प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥
”(“सर्व्वं प्रलये निगृह्णातीति निग्रहः ।” इतिशाङ्करभाष्यम् ॥
 महादेवः । इति महाभार-तम् । १३ । १७ । ६४ ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 निग्रह पु०
  नि + ग्रह--अप् । १ भर्त्सने २ सीमायाम् ३ बन्धने४ अनुग्रहाभावे ५ चिकित्सायां निषिद्धे प्रवृत्तस्य ६ तिर-स्कारे ७ मारणे प्रवृत्तिवारणय ८ रोधे च निरोधरूपयोगेन अभ्यासवैराग्यां ९ मनसोनिरोधे “निग्र-हानुग्रहे शक्तः प्रभुरित्यभिधीयते” । “तस्याहं निग्रहंमन्ये वायोरिव सुदुष्करम्” गीता । १० परमेश्वरे पु०
 “प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रः” विष्णुसं० । “सर्वं प्रलयेनिगृह्णातीति निग्रहः” भा० ।

Capeller

German

 निग्रह m.
  das Ergreifen,  Festnehmen,  Zurückhalten, 
Hemmung,  Unterdrückung, 
Züchtigung,  Bestrafung. .निग्रह ण unterdrückend (—°)
 n.
  die Unterdrückung, 
Bewältigung,  Züchtigung.

Burnouf

French

 निग्रह निग्रह a. (ग्रह्) qui n'accepte pas,  qui lutte.
-- S. m.
  action de retenir,  d'empêcher,  de dompter
 contrainte, 
coercition. 
		 Ce qui contient,  retient,  arrête
		 limites,  borne, 
frontière
		 au fig. remède,  médicament.

Stchoupak

French

 नि-ग्रह-
 m.
  fait de retenir,  de réprimer 
 restreinte,  maintien, 
suppression,  coercition,  contrainte 
 fait de saisir,  d'arrêter,  capture, 
emprisonnement,  punition en général.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.