| YouTube Channel

निगदः (nigadaH)

 
Apte
English
निगदः [nigadḥ] निगादः [nigādḥ], निगादः 1 Recitation, audible recitation of prayers.
A prayer repeated aloud.
Speech, discourse.
Learning anything without knowing the meaning
यदधीतमविज्ञातं निगदेनैव शब्द्यते Nir.
Mention, mentioning
इति निगदेनैव व्याख्यातम्.
Apte 1890
English
निगदः, निगादः 1 Recitation, audible recitation of prayers.
2 A prayer repeated aloud.
3 Speech, discourse.
4 Learning anything without knowing the meaning
यदधीतमविज्ञातं निगदेनैव शब्द्यते Nir.
5 Mention, mentioning
इति निगदेनैव व्याख्यातम्.
Apte Hindi
Hindi
निगदः
पुं*
 - नि + गद् + अप्
"सस्वर पाठ, स्तुति पाठ"
निगदः
पुं*
 - नि + गद् + अप्
ऊँचे स्वर से बोली गई प्रार्थना
निगदः
पुं*
 - नि + गद् + अप्
"भाषण, प्रवचन"
निगदः
पुं*
 - नि + गद् + अप्
अर्थ सीखना
निगदः
पुं*
 - नि + गद् + अप्
"उल्लेख, उल्लेखीकरण"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 भाषा, भाषणम्, वाक्, वाणी, वाचा, गोः, गिरा, उक्तिः, वाक्शक्तिः, वदन्तिः, निगदः, निगादः, व्याहारः, व्याहृतिः, वचनम्, वादः, तापः, अभिलापः, लपितम्, लपनम्, भणितिः, भारती, सरस्वती, राधना, कासूः
noun
मुखनिर्गतः सार्थकः ध्वनिसमूहः।
"भाषा सम्पर्कस्य माध्यमम् ।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निगदः,
पुं,
 (नि + गद भाषे + “नौ गदनदपठ-स्वनः ।” ३ । ३ । ६४ । इति अप् ।) भाष-णम् । कथनम् । तत्पर्य्यायः । निगादः २ ।इत्यमरः । ३ । २ । १२ ॥
(यथा, भागवते ।५ । ३ । १६ ।“इति निगदेनाभिष्टूयमानो भगवाननिमिष-र्षभो वर्षधवाभिवादिताभिवन्दितचरणः सदय-मिदमाह ॥
”) उच्चैर्ज्जपः । यथा । निगदस्तुजनैर्वेद्य इत्यागमः ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“गद व्यक्तायां वाचि”@} 2 ‘णौ देवशब्दे गदयेत्, व्यक्तवाचि गदेच्छपि।’ 3 इति देवः।
गादकः-दिका, गादकः-दिका, जिगदिषकः-षिका, जागदकः-दिका
गदिता-त्री, गादयिता-त्री, जिगदिषिता-त्री, जागदिता-त्री
4 व्यतिगदन् 5 -न्ती, प्रणिगदन्-न्ती 6, गादयन्-न्ती, जिगदिषन्-न्ती
गदिष्यन्-न्ती-ती, गादयिष्यन्-न्ती-ती, जिगदिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- गादयमानः, गादयिष्यमाणः, -- जागद्यमानः, जागदिष्यमाणः
सुगद्-सुगदौ-सुगदः
-- -- -- गदितम्-तः- 7 तवान्, गादितः, जिगदिषितः, जागदितः-तवान्
गदः, 8 आनुगादिकः, गादः, जिगदिषुः, जागदः
9 गदितव्यम्, गादयितव्यम्, जिगदिषितव्यम्, जागदितव्यम्
गदनीयम्, गादनीयम्, जिगदिषणीयम्, जागदनीयम्
10 गद्यम्, 11 प्रगाद्यम्, गाद्यम्, जिगदिष्यम्, जागद्यम्
ईषद्गदः-दुर्गदः-सुगदः
-- -- -- गद्यमानः, गाद्यमानः, जिगदिष्यमाणः, जागद्यमानः
12 गदः, 13 गादः, 14 गद्गदः, 15 निगदः 16, निगादः, गादः, जिगदिषः, जागदः
गदितुम्, गादयितुम्, जिगदिषितुम्, जागदितुम्
17 गदा, गादना, जिगदिषा, जागदा
गदनम्, गादनम्, जिगदिषणम्, जागदनम्
गदित्वा, गादयित्वा, जिगदिषित्वा, जागदित्वा
प्रणिगद्य, प्रणिगाद्य, प्रजिगदिष्य, प्रजागद्य
गादम् २, गदित्वा २, गादम् २, गादयित्वा २, जिगदिषम् २, जिगदिषित्वा २, जागदम् २
जागदित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३७२)
02
=>
 (१-भ्वादिः-५२। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो। ११०)
04
=>
 [[२। ‘प्रतिषेधे हसादीनाम्--’ (वा। १-३-१५) इत्यत्रास्य धातोः ग्रहणान्न कर्मव्यतीहारे तङ्।]]
05
=>
 [[C। ‘पलान्यखाद्यानि खदन् बदद्वपुः गदन् अवाच्यानि रदन् सतां मनः। नदन् मदादर्दितसङ्क्षयोऽधुना क्षणं खलो नर्दतु गर्दभस्वरैः।।’ धा। का। १-८।]]
06
=>
 [[३। ‘नेर्गदनद--’ (८-४-१७) इत्यादिना णत्वम्।]]
07
=>
 [[ड्। ‘इति निगदितवन्तं राघवस्तं जगाद व्रज भरत गृहीत्वा पादुके त्वं मदीये। च्युतनिखिलविशङ्कः पूज्यमानो जनौघैः सकलभुवनराज्यं कारयास्मन्मतेन।।’ भ। का। ३-५६।]]
08
=>
 [[४। अनुगदतीत्यनुगादी। ‘अनुगादिनष्ठक्’ (५-४-१३) इति स्वार्थे ठक्।]]
09
=>
 [पृष्ठम्०३६७+ २५]
10
=>
 [[१। ‘गदमदचरयमश्चानुपसर्गे’ -- (३-१-१००) इति यत्। सोपसर्गात् तु ण्यदेव। निगाद्यमिति यथा।]]
11
=>
 [[आ। ‘लभ्या कथं नु वैदेही शक्यो द्रष्टुं कथं रिपुः। सत्यः कथं वियोगश्च गद्यमेतत् त्वया मम।।’ भ। का। ६-४७।]]
12
=>
 [[२। ‘पुंसि संज्ञायां घः’ (३-३-११८) इति रोगार्थे घः।]]
13
=>
 [[३। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति घञ्।]]
14
=>
 [[४। ‘पृषोदरादीनि--’ (६-३-१०९) इत्यत्र पाठात् गद्गद इति सिद्धिरिति क्षीरतर- ङ्गिणी। अस्पष्टाक्षरं यथा तथोच्चार्यमाण शब्दः गद्गद इत्युच्यते।]]
15
=>
 [[५। ‘नौ गदनद--’ (३-३-६४) इत्यप्।]]
16
=>
 [[B। ‘संचेरुः सहसाः केचिदस्वनाः केचिदाटिषुः। संयामवन्तो यतिवत् निगदानपरेऽमुचन्।।’ भ। का। ७-५७।]]
17
=>
 [[६। ‘षिद्भिदादिभ्यः--’ (३-३-१०४) इत्यत्र पाठात् अङ्।]]