| YouTube Channel

निकाम (nikAma)

 
शब्दसागरः
English
निकाम
n.
 adv. (-मं) Voluntarily, willingly, implying certainty.
E.
 नि, काम
will.
Capeller Eng
English
1 निकाम॑
m.
 desire, wish, pleasure, satisfaction
°—,
acc.
 , &
abl.
 in °तस्
adv.
2 नि॑काम
a.
 desirous, eager, greedy.
Yates
English
नि-काम (मं)
adv. Voluntarily.
Spoken Sanskrit
English
निकाम - nikAma -
adj.
 - copious
प्रचुर - pracura -
adj.
 - copious
भूयिष्ठ - bhUyiSTha -
adj.
 - copious
बहु - bahu -
adj.
 - copious
विपुल - vipula -
adj.
 - copious
बहुल - bahula -
adj.
 - copious
पयस्वत् - payasvat -
adj.
 - copious
पर्याप्त - paryApta -
adj.
 - copious
पोष्य - poSya -
adj.
 - copious
पृथु - pRthu -
adj.
 - copious
पुष्कल - puSkala -
adj.
 - copious
बहल - bahala -
adj.
 - copious
प्राज्य - prAjya -
adj.
 - copious
विरप्श - virapza -
adj.
 - copious
विरप्शिन् - virapzin -
adj.
 - copious
विस्तीर्ण - vistIrNa -
adj.
 - copious
सिनवत् - sinavat -
adj.
 - copious
पुरन्धिवत् - purandhivat -
adj.
 - copious
बहुलता - bahulatA -
f.
 - copiousness
पर्याप्तता - paryAptatA -
f.
 - copiousness
प्रपञ्च - prapaJca -
m.
 - copiousness
प्रपञ्चन - prapaJcana -
n.
 - copiousness
सुपुष्कल - supuSkala -
adj.
 - very copious
प्रधानवृष्टि - pradhAnavRSTi -
f.
 - copious rain
विगाढ - vigADha -
adj.
 - flowing copiously
बृहदुक्ष् - bRhadukS -
adj.
 - shedding copiously
बृहदुक्ष - bRhadukSa -
adj.
 - shedding copiously
वैभाष्य - vaibhASya -
n.
 - copious commentary
महाविस्तर - mahAvistara -
adj.
 - very extensive or copious
मूत्रवृद्धि - mUtravRddhi -
f.
 - copious secretion of urine
निकाम - nikAma -
adj.
 - copious
निकाम - nikAma -
adj.
 - abundant
निकाम - nikAma -
adj.
 - desirous
निकाम - nikAma -
adj.
 - greedy
निकाम - nikAma -
adj.
 - covetous
निकाम - nikAma -
ind.
 - excessively
निकाम - nikAma -
ind.
 - abundantly
निकाम - nikAma -
ind.
 - to one's heart's content
निकाम - nikAma -
m.
 - desire
निकाम - nikAma -
m.
 - wish
निकाम - nikAma -
m.
 - pleasure
Wilson
English
निकाम
n.
 adv. (-मं) Voluntarily, willingly, implying certainty.
E.
 नि, काम will.
Apte
English
निकाम [nikāma],
a.
 [नि कम् घञ्]
Plentiful, copious, abundant
निकामजलां स्रोतोवहाम्
Ś.*
 6.16.
Desirous of. -मः, मम् Wish, desire
हातुं प्रचक्रमे राजां तां पुरीमनिकामतः
Bhāg.*
 4.28.1. -मम्
ind.
According to one's wish or desire, agreeably to desire.
To one's satisfaction, to the heart's content
रात्रौ निकामं शयितव्यमपि नास्ति
Ś.*
 2 'I cannot even sleep at ease or comfortably at night'.
Very much, exceedingly
निकामं क्षामाङ्गी
Māl.
 2.3
oft
 en used as the first member of
comp.
 when it loses its final म्
निकामनिरङ्कुशः
Gīt.*
 7
Ku.*
 5.23
Śi.*
 4.54.
Apte 1890
English
निकाम a. [नि कम् घञ्] 1 Plentiful copious, abundant
निकाजलां स्त्रोतोवहां Ś. 6. 16.
2 Desirous of.
मः,
मं Wish, desire.
मं ind. 1 According to one's wish or desire, agreeably to desire.
2 To one's satisfaction, to the heart's content
रात्रौ निकामं शयितव्यमपि नास्ति Ś. 2 ‘I cannot even sleep at ease or comfortably at night.’
3 Very much, exceedingly निकामं क्षामांगी Māl. 2. 3
often used as the first member of comp. when it loses its final म्
निकामनिरंकुशः Gīt. 7
Ku. 5. 23
Śi. 4. 54.
Monier Williams Cologne
English
नि-काम॑
m.
 desire, wish, pleasure,
RV.
VS.
AV.
नि-काम ibc.
=
 (अम्),
ind.
 according to wish or desire, to one's heart's content, abundantly, excessively,
Var.
Mṛcch.
&c.
 (cf. यदा-निका॑मम्)
नि॑-काम
mfn.
 desirous, covetous, greedy,
RV.
नि-काम
m.
N.
 of an Agni,
ŚāṅkhGṛ.
Monier Williams 1872
English
नि-काम, अस्, आ, अम्, Ved. desirous of, longing
for, vehemently desiring, (often at the beginning of
a comp. in the sense of नि-कामम्, ind.)
(अस्), m.
desire, wish
(अम्), ind. according to wish or desire,
willingly, according to pleasure or to one's satisfaction,
to one's heart's content
यदा निकामम्, if you
please, if you like.
—निकाम-काम, अस्, आ, अम्,
covetous.
—निकाम-वर्षिन्, ई, इणी, इ, raining ac-
cording to wish.
Macdonell
English
निकाम ni-kāmá,
m.
 desire, pleasure: °—, 🞄-m, -tas, ad. according to wish, at pleasure
🞄oneʼs fill, sufficiently, abundantly
altogether
🞄-kāyá,
m.
 assemblage, class, society
multitude
🞄body
-kāra,
m.
 humiliation, insult.
Benfey
English
निकाम निकाम, i. e. नि-कम् + अ,
I.
m.
 Desire.
II. °मम्, acc. adv.
1. Wil-
lingly, Bhāg. P. 8, 2, 24.
2. At one's
own discretion, Pañc. i. d. 417.
Apte Hindi
Hindi
निकाम
वि* - नि + कम् + घञ्
"पुष्कल, विपुल, बहुल"
निकाम
वि* - नि + कम् + घञ्
इच्छुक
निकामः
पुं*
 - -
"कामना, चाह"
निकामम्
नपुं*
 - -
"कामना, चाह"
निकामम्
अव्य* - -
"यथेच्छ, इच्छा के अनुसार"
निकामम्
अव्य* - -
"आत्मसंतोषार्थ, मनभर कर"
निकामम्
अव्य* - -
"अत्यंत, अत्यधिक"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निकाम
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಥೇಷ್ಟ/ಪರ್ಯಾಪ್ತ/ಅತಿಶಯ
निष्पत्तिः - > नि+कमु (कान्तौ) "घञ्" (३-३-१८)
निकाम
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ಯಥೇಷ್ಟವಾಗಿ/ಅತಿಶಯವಾಗಿ/ಬಹಳವಾಗಿ
प्रयोगाः - > "निकामं क्षामाङ्गी सरसकदलीगर्भसुभगा कलाशेषा मूर्तिः शशिन इव नेत्रोत्सवकरी"
उल्लेखाः - > मालती० २-३
निकाम
पदविभागः - > अव्यय
कन्नडार्थः - > ನೆಮ್ಮದಿಯಾಗಿ/ಸುಖಕರವಾಗಿ/ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ/ಸಮಾಧಾನದಿಂದ
प्रयोगाः - > "तुरगानुधावनकण्डितसन्धेः रात्रौ निकामं शयितव्यमपि नास्ति"
उल्लेखाः - > शाकु० २
निकाम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಯಥೇಷ್ಟವಾದ/ಸಮೃದ್ಧವಾದ/ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ
प्रयोगाः - > "स्रोतोवहां पथि निकामजलामतीत्य"
उल्लेखाः - > शाकु० ६-१६
L R Vaidya
English
nikAma {% a. (f. मा) %} Abundant, copious.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 लुब्ध, लुब्धक, अतिलुब्ध, लोलुभ, लोभात्मन्, लोभान्वित, लम्पट, मामक, अतिलोभ, आदित्सु, आद्यून, औदरिक, गर्धन, गर्धित, गर्धिन्, गार्ध्र, निकाम, भरिष, मत्सर, लाषुक, लोल, वायु
adjective
यस्मिन् लोभः अस्ति।
"सः लुब्धः अस्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कामं प्रकामं पर्याप्तं निकामेष्टे यथेप्सिते ।
-wordlist-
काम (पुं), प्रकाम (पुं), पर्याप्त (पुं), निकाम (पुं), इष्ट (पुं), यथेप्सित (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निकामं,
क्ली,
 (नि + कम इच्छायाम् + घञ् ।)इष्टम् । यथेप्सितम् । इत्यमरः । २ । ९ । ५७ ॥
(यथा, देवीभागवते । १ । ७ । ४० ।“कुर्व्वन्ति देवि ! भजनं सकलं निकामंज्ञात्वा समस्तजननीं किल कामधेनुम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निकाम
न०
 नि + कम--घञ् अभिधानात् क्लीवता । १ इष्टा-मतिक्रमे २ पर्य्याप्ते ३ अतिशये च अमरः । “निकामतप्ताद्विविधेन वह्निना” कुमा० “नित्यं हरेः सन्निहितानिकामम्” माथः ।
Capeller
German
1. निकाम॑
m.
 Verlangen, Begehren. निकाम
(°—), निकामम् u.
°मतस् nach Begehren,
vollauf, reichlich.
2. नि॑काम verlangend, begierig.
Grassman
German
nikāmá, m. [von kam mit ní], Wohlgefallen, Befriedigung.
-ā́s {825, 10} (neben kā́mās).
níkāma, a., 1〉 begehrend, verlangend, begierig
2〉 gierig, besonders als Beiwort des Blitzes [von kam mit ní, vgl. kā́ma].
-as 1〉 (ahám) {235, 15}
kútsas {312, 10}. — 2〉 vájras {922, 3}.
-am 2〉 vájram {458, 10}.
-ās 1〉 adhvaryávas {809, 37}.
-āsas 1〉 tyé {851, 5}.
-ais 1〉 sákhibhis {312, 6}
{899, 6}.
Stchoupak
French
नि-काम-
m.
 désir
a. iic. abondant
-अम् au gré, à souhait, à
volonté
suffisamment, abondamment.
°काम- a. avide, avaricieux.
°कामनीय- a. naturellement charmant.
°जल- a. aux eaux abondantes.
°तप्त- a. v. brûlé à l'excès, violemment brûlé.
°निरङ्कुश- a. complètement indépendant ou maître de (gén. ).
°वर्ष- a. aux pluies abondantes
-इन्- qui fait pleuvoir à
volonté.
°सुखिन्- a. excessivement heureux.