निःसरण (niHsaraNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishनिःसरण - niHsaraNa - - goingout
निर्गमन - nirgamana - - goingout
प्रवास - pravAsa - - goingabroad
लङ्घन - laGghana - - goingbeyond
कामगम - kAmagama - - goingatwill
व्यभिचार - vyabhicAra - - goingawayfrom
भवान् कुत्र गच्छति ? - bhavAnkutragacchati? - - Whereareyougoing?
भवान् / भवती कुत्र गच्छति? - bhavAn/bhavatIkutragacchati? - - Whereareyougoing?
इदानीं एव वा? - idAnIMevavA? - - Isitgoingtobenow?
अहम् आपणम् गच्छामि - ahamApaNamgacchAmi - - Iamgoingtotheshop.
अहं कार्यालयं गच्छामि - ahaMkAryAlayaMgacchAmi - - Iamgoingtomyoffice.
अहं विपणिं गच्छामि - ahaMvipaNiMgacchAmi - - Iamgoingtothemarket.
भवन् तत्र कदा गच्छति? - bhavantatrakadAgacchati? - - Whenareyougoingthere?
अद्य वृष्टिः भवति वा? - adyavRSTiHbhavativA? - - Isitgoingtoraintoday?
मौल्यमापनार्थं गच्छति वा? - maulyamApanArthaMgacchativA? - - Areyougoingforvaluation?
न, अहं पितरं सूचयामि - na, ahaMpitaraMsUcayAmi - - No, Iamgoingtotelldaddy.
कदा ददाति? - kadAdadAti? - - Whenareyougoingtogiveme?
भवान् शीघ्रं प्रत्यागच्छति वा? - bhavAnzIghraMpratyAgacchativA? - - Areyougoingtobebacksoon?
मौल्यमापनं कुत्र? - maulyamApanaMkutra? - - Whereisvaluationgoingtobe?
तत्र गत्वा किं करोति? - tatragatvAkiMkaroti? - - Whatareyougoingtodothere?
निःसरण - niHsaraNa - - goingout
निःसरण - niHsaraNa - - remedy to get rid of
निःसरण - niHsaraNa - - departure
निःसरण - niHsaraNa - - expedient
निःसरण - niHsaraNa - - gateway
निःसरण - niHsaraNa - - going forth or out
निःसरण - niHsaraNa - - portal
निःसरण - niHsaraNa - - issue
निःसरण - niHsaraNa - - death - final beatitude
निःसरण - niHsaraNa - - means
निःसरण - niHsaraNa - - gate
निःसरण - niHsaraNa - - egress
निःसरण niHsaraNa gateway
द्वारवर्त्मन् dvAravartman gateway
पलिघ paligha gateway of a building
गोपुर gopura ornamented gateway of a temple
वन्दनमाला vandanamAlA festoon of leaves suspended across gateways
वन्दनमालिका vandanamAlikA festoon of leaves suspended across gateways
Wilson
EnglishApte
Englishनिःसरणम् [niḥsaraṇam], 1 Going out, exit.
An egress or outlet from a house, a gate.
Final departure, death.
A means, expedient, remedy.
Final beatitude.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiनिःसरणम्
- निर् + सृ + ल्युट्
"बाहर जाना, बहिर्गमन"
निःसरणम्
- निर् + सृ + ल्युट्
"निकास, द्वार, दरवाजा"
निःसरणम्
- निर् + सृ + ल्युट्
"महाप्रयाण, मृत्यु"
निःसरणम्
- निर् + सृ + ल्युट्
"उपाय, तरकीब, उपचार"
निःसरणम्
- निर् + सृ + ल्युट्
मोक्ष
Shabdartha Kaustubha
Kannadaनिःसरण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ಗಮನ/ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವುದು
निष्पत्तिः - > निर्+सृ (गतौ)-भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > गर्भवासे महद्दुःखं दशमासनिवासनम्। तथा निःसरणे दुःखम्
निःसरण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗ
निष्पत्तिः - > निर्+सृ (गतौ)-कर. "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > निःसरन्त्यनेन
निःसरण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೋಕ್ಷ/ಮುಕ್ತಿ
निःसरण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರಣ
निःसरण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪಾಯ/ಯುಕ್ತಿ
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
Englishniḥsaraṇa (cf. also a-niḥ°, niḥsṛti
often written niḥśar°
= Pali nissaraṇa), nt. (in Mvy 〔1201〕 m. in Kyoto ed., but nt. in Mironov), escape (from the world), salvation
in this sense only lex. in Skt., where the word is however standardly used as (means of) riddance (from anything). It has this mg. also in BHS
esp. getting rid of evil or misfortune, as Bhīk 〔28b.5〕, MSV 〔iii.7.15〕 escape from religious punishment
or riddance from sins, Mvy 〔1597 ff.〕
Śikṣ 〔64.14〕
〔191.7〕 āpattiṣu niḥśaraṇajñānam (Translation wrong)
jara-niḥs° from old age LV 〔174.18〕
more generally loka-niḥs° from the world Gv 〔191.25〕
bhavaniḥsaraṇe (so read with v.l. and citation Śikṣ 〔203.16〕 [ś for s] for Lefm. bhavani saraṇe, unmetr.) LV 〔173.12〕, from existence. The last two mean virtually salvation, mokṣa, and show how hard it is to draw a clear line between the standard Skt. and the specialized Pali-BHS mg. Substantially salvation is the mg. in LV 〔346.2〕 asya … duḥkhaskandhasya niḥśaraṇam, salvation from this (world which is a) … mass of misery
Mv 〔i.73.6〕 so hi niḥsaraṇam (all mss. s, Senart ś) uttamaṃ prabhuḥ, he, the Lord, is the supreme salvation
〔i.180.5〕 niḥśaraṇajñaś ca (here all mss. ś, Senart em. sl
he also em. wrongly °jñasya)
〔ii.418.8〕
Mvy 〔853〕 anantakalpakoṭī-niḥsaraṇa-kuśalaḥ, skilled in (attaining) salvation after endless crores of kalpas (said of a Bodhisattva)
Divy 〔616.23〕
Śikṣ 〔236.7〕
KP 〔64.8〕
sa-niḥsaraṇam Bbh 〔219.4, 8〕, of dharma, containing (bringing) salvation
niḥsaraṇaprajña (= Pali nissaraṇa-pañña
-prajña can be defended as Bhvr., having knowledge of salvation, but may also be a MIndicism, cf. -prājña below) knowing salvation Mvy 〔1105〕 (of śrāvakas)
Mv 〔iii.201.6〕
niḥśaraṇa-prājña (so with 1 ms.
Tatpuruṣa), id., Mv 〔iii.52.5〕
others, see a-niḥsaraṇa.
Sanskrit Tibetan
Tibetannges par 'byung ba
१) निर्याणा २) निर्यात ३) निर्याति ४) निर्यास्यति ५) निःसरण ६) नैर्याणिक ७) नैष्क्रम्य
nges 'byung
१) निःसरण २) निःसरनमार्ग ३) निःसार ४) नैष्क्रम्य ५)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritमुखं निःसरणे वाटे प्राचीनावेष्टकौ वृतिः ॥ ९८२ ॥
मुख (क्ली), निःसरण (क्ली), वाट (त्रि), प्राचीन (क्ली), आवेष्टक (पुं), वृति (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritमुख
मुख, निःसरण
प्रतोली विशिखा रथ्या मुखं निःसरणं स्मृतम् ।
verse 2.1.1.289
page 0035
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
SanskritNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
