नास्य (nAsya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 नास्य n.
  (-स्यं) The rein of an ox passed through the septum of the
nostrils.
 E.
  नासा the nose,  शरीरावयवत्वात् यत् aff.
   नासायां भवम् ।

Capeller Eng

English

 नास्य n.
  nose-cord (cf.   न॑स्य).

Yates

English

 नास्य (स्यं) 1.
n.
  An ox nose-rein. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   नास्य  nAsya n.
   nose-cord  
   नस्या  nasyA f.
   nose-cord   
   नस्योत  nasyota adj.
   led by a nose-cord     
            

Wilson

English

 नास्य
n.
  (-स्यं) The rein of an ox passed through the septum of the
nostrils.
E.
  नासा the nose,  यञ् aff.
  

Apte

English

नास्यम् [nāsyam],  A nose-cord,  the rein of a draught-ox (passed through the septum of the nostrils)
 Ms.*
  8.291.

Apte 1890

English

 नास्यं A nose-cord,  the rein of a draught-ox (passed through the septum of the nostrils.). 

 नास्यं See under नासा. 

Monier Williams Cologne

English

 नास्य n.
  the nose-cord (of a draught-ox &c.
  ),  Mn.
   viii,  291

 (prob.) an errhine (in next).

Monier Williams 1872

English

 नास्य,  अम्,  n. a nose-cord,  the rein of a draught-ox
passed through the septum of the nostrils
 (perhaps
collectively) noses,  a multitude of noses (?)
 [cf.
नस्य।]

Macdonell

English

 नास्य nās-ya,  n.
  nose-cord.

Benfey

English

 नास्य नास्य,  i. e. नासा + य,  n.
 
 1. A
nose-cord,  Man.  8,  291.
 2. A multi-
tude of noses (?),  Hariv. 15996.

Apte Hindi

Hindi

नास्यम्
नपुं*
   - नासा +  यत्
"नाक की रस्सी,   चालू बैल की नकेल"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

नास्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಎತ್ತುಗಳಿಗೆ ಹಾಕುವ ಮೂಗುದಾರ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-३-५५)
व्युत्पत्तिः - > नासायां भवम्
प्रयोगाः - > "छिन्ननास्ये भग्नयुगे तिर्यक् प्रतिमुखायते । अक्षभङ्गे च यानस्य चक्रभङ्गे तथैव च ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ८-२९२
नास्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂಗಿಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ
निष्पत्तिः - > "ण्यः" (४-२-८०)
व्युत्पत्तिः - > नासा चतुरर्थ्यां

L R Vaidya

English

 nAsya {% n. %} A nose cord.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 नास्यं,  त्रि,  नासायां भवम् । (नासा + “शरीरा-वयवात् यत् ।” ५ । १ । ६ । इति यत् ।) नासा-भवम् । यथा,  मनुः । ८ । २९१ ।“छिन्ननास्ये भिन्नयुगे तिर्य्यक्प्रातमुखागते ।अक्षभङ्गे च यानस्य चक्रभङ्गे तथैव च ॥
”

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 नास्य न०
  नासायां भवत् शरीरावयवत्वात् यत् । १ बलीवर्द्दनासाबन्धनरज्ज्वाम् “छिन्ननास्ये भग्नयुगे तिर्य्यक्-प्रतिमुखागते” मनुः । नासा + चतुरर्थ्यां ण्य । २ नासा-सन्निकृष्टादौ त्रि०
  “मनुष्यान् स्वपुषो दृष्ट्वा नास्यघ्रासंचकार यः” हरिवं० ३१७ अ० नासासन्निकृष्टस्थग्रास-मित्यर्थः ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“रुङ् गतिरेषणयोः”@} 2 3 अनिट्कारिकाप्रकरणे,  पर्युदस्तेषु ‘गणस्थमूदन्तम्,  उतां च रुस्नुवौ--’ 4 इत्यत्र ‘रु’ इत्यनेन निरनुबन्धकपरिभाषया 5 आदादिकरौतेरेव ग्रहणम्,  नास्य
   तेनास्यानिट्त्वमिति न्यास- कारादयः। 
 तत्त्वबोधिन्यादिषु तु “-- ‘रु शब्दे,  रुङ् गतिरेषणयोः’ इत्युभयोर्ग्रहणं निरनुबन्धकपरिभाषया,  ‘लुग्विकरणालुग्विकरणयोः--’ 6 इति परिभाषया च। 
 न च साहचर्यात् लुग्विकरणस्यैव ग्रहणम् इति शङ्क्यम्। 
 तस्यानित्यत्वात्।” इति प्रतिपादनात् आदादिकरौतिवत् भौवादिकरवतेरपि पर्युदासेषु ग्रहणात् अस्यापि सेट्त्वमिति ज्ञायते। 
 ‘संनत्स्याम्यथ योद्धुं किं न रोष्ये सत्त्वहीनवत्।’ 7 इत्यत्र रोष्ये इति अनिट्त्वेन प्रयोगात् अनिट्- कारिकायां पर्युदासे भौवादिकस्य न ग्रहणमिति शब्दरस्नम्। 
 परं तु जयमङ्ग- लादिप्राचीनव्याख्यादृतः,  साम्प्रतमुपलभ्यमानश्च सार्वत्रिकः पाठः-- ‘संनत्स्याम्यथ वा योद्धुं न कोष्ये सत्त्वहीनवत्।’ इत्येवम्। 
 अतो नैतदत्र गमकत्वेन प्रतीम इत्यलमत्र। 
 उभयथाऽपि सन्नन्ते,  ‘सनि ग्रहगुहोश्च’ 8 इतीण्निषेधः। 
 तत्त्वबोधिनीकारादीनां मतेतृजादिषु इडागमे रविता-त्री,  रवितव्यम् इत्या- दीनि रूपाणि यथायथं बोध्यानि।]] ‘-- रवते रौति 9 शब्दने।।’ 10 इति देवः। 
 रावकः-विका,  रावकः-विका,  रुरूषकः-रिरावयिषकः-षिका,  रोरूयकः-यिका
   11 रोता-रोत्री,  रावयिता-त्री,  रुरूषिता-त्री,  रोरूयिता-त्री
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककवतिवत् 12 ज्ञेयानि। 
 13 रुतम् 14।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१४१३)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-९५९। सक। अनि। आत्म।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  (व्याघ्रभूति- कारिका,  काशिकायां ७-२-१०)
 05 =>
  (परि। ८३)
 06 =>
  (परि। ९२)
 07 =>
  (भ। का। १६-२९)
 08 =>
  (७-२-१२)
 09 =>
  [[८। पाठेनानेन देवस्य शब्दार्थकत्वं भौवादिकस्यापि धातोः सम्मतमिति ज्ञायते। रेषणशब्दस्य वृकशब्दार्थत्वात् कथञ्चिदेवं नेयमिति पुरुषकारे विवेचितम्। ‘-- गतिरोषणयोः’ इति कुत्रचिद् दृष्टः पाठः।]]
 10 =>
  (श्लो। २३)
 11 =>
  [पृष्ठम्११२५+ २७]
 12 =>
  (१९८)
 13 =>
  [[१। इड्भाववादिनां मतेऽपि निष्ठादिषु कित्प्रत्ययेषु ‘श्रयुकः क्किति’ (७-२-११) इति निषेधात् इण्नेति बोध्यम्।]]
 14 =>
  [[आ। ‘प्रवे भवाब्धिप्लवमारुतानां धृतामयं भक्तिनिमेयमङ्घ्रिम्।।’ धा। का। २-३६।]]

Capeller

German

 नास्य n.
  (Nasen-) Zügel.

Stchoupak

French

 नास्य-
 nt. corde passée à travers les naseaux,  bride.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.