| YouTube Channel

नासत्य (nAsatya)

 
शब्दसागरः
English
नासत्य
m.
 du. (-त्यौ) The two sons of AŚHWINĪ, and physicians of
Swarga.
f.
 (-त्या) The constellation AŚHWINĪ.
E.
 न not, असत्य
impure.
Capeller Eng
English
ना॑सत्य
m.
E.
 of the Aśvins.
Yates
English
नासत्य (त्यौ) 1.
m.
 dual. The two
sons of
Ashwinī, the physicians
of heaven. (त्या)
f.
 The constel-
lation
Ashwinī.
Wilson
English
नासत्य
m.
 du. (-त्यौ) The two sons of AŚVINĪ, and physicians of
Svarga.
f.
 (-त्या) The constellation AŚVINĪ.
E.
 न not, असत्य impure.
Apte 1890
English
नासत्य See under न.
Monier Williams Cologne
English
नासत्य a See
s.v.
ना॑सत्य b
mfn.
 (prob.
fr.
 √ 2. नस्,
Caus.
 ) helpful, kind, friendly (mostly
m.
du.
 as
N.
 of the Aśvins,
RV.
later
m.
 sg.
N.
 of one of the A°s, the other being then called Dasra)
relating or belonging to the A°s
MBh.
Monier Williams 1872
English
नासत्य नासत्य, अस्, m. (derived by native
commentators fr. न + अ-सत्य, ‘not untrue, ’ or fr.
नासा + affix त्य, or still more improbably fr. ना,
nom. of नृ = नेतृ + सत्य), N. of one of the
Aśvins, the other being then called Dasra
(औ), m.
du. the common N. of the two Aśvins, see अश्विनौ
(आ), f. the constellation Aśvinī
(अस्, आ, अम्), re-
ferring or relating to the Nāsatyas
[cf. Zend nā-
onhaitya.]
Macdonell
English
नासत्य nā́satya,
m.
 du. ep. of the Aśvins
🞄later sg. N. of one of the Aśvins.
Benfey
English
नासत्य नासत्य, i. e. न-अ-सत्य,
I.
m.
 du. A name of the Aśvins, MBh.
12, 7583.
II.
adj.
 Referring to the
Nāsatyas, 12, 13491.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
नासत्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಶ್ವಿನೀ ಕುಮಾರರು
निष्पत्तिः - > न सत्यं ययोः असत्यौ, न असत्यौ नासत्यौ - नञः प्रकृतिभावः
प्रयोगाः - > "देवौ तस्यामजायेतामश्विनौ भिषजां वरौ । नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ तावश्चिनावुभौ ॥", "नोभाविलाभूः किमु दर्पकश्च भवन्ति नासत्ययुतौ भवन्तः"
उल्लेखाः - > हरिवं०, नैष० १०-४५
L R Vaidya
English
na-asatya {% m. du. %} Aśvins, the twin physicians of the gods.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
२, अंस, अक्षि, अन्तक, अम्बक, अयन, अश्वि, अश्विनी, ईक्षण, ओष्ठ, कर, कर्ण, कुच, कुटुम्ब, गरुत्, गुल्फ, चक्षु, जङ्घा, जानु, दस्र, दृश् , दृष्टि, दोः, द्वन्द्व, द्वय, द्वि, ध्रुव, नय, नयन, नासत्य, नेत्र, पक्ष, पाणि, बाहु, भुज, भुजा, यम, यमल, युग, युगल, युग्म, रविचन्द्रौ, रविपुत्र, लोचन, श्रोत्र, स्तन, हस्त
Bopp
Latin
नासत्य m. Du. नासत्यौ As'vini, v. अश्विन्. MAH. 1. 445.
Indian Epigraphical Glossary
English
Nāsatya (IE 7-1-2), ‘two’.
Mahabharata
English
Nāsatya, name of one of the two Aśvins. § 15 (Upamanyu): I, 3, ††723 (º-Dasrau).--§ 608 (Karṇap.): VIII, 89, †4594 (º--Dasrātrisutodbhavādyaiḥ, among the surgeons of Indra, only in C.).--§ 665 (Mokshadh.): XII, 208, 7583 (Nºś caiva Dasraś ca smṛtau dvāv Aśvināv api).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 340, 12917 (ºañ caiva Dasrañ ca bhishajau). --§ 770 (Ānuśāsanik.): XIII, 151, 7095 (ºś cāpi Dasraś ca smṛtau deva Aśvināv api).
Nāsatya, dual (ºau) = Aśvin, dual: I, 445, 731 (Aº), 1487
III, 10315, 10346 (Aº), 10367, 10379
XIV, 184 (Aº).
Nāsatya, adj. (“relating to the Aśvins, ”. viz. one of Brahmán's births). § 717b (Nārāyaṇīya): XII, 348, 13491 (ºañ ca…janma, the fifth birth of Brahmán, Aśvidaivatyaghrāṇajaṃ, Nīl.)
349, V), 13585 (ºe janmani …Brahmaṇaḥ).
पुराणम्
English
नासत्य / NĀSATYA. One of the aśvinīkumāras. (mahābhārata, śānti Parva, Chapter 208, Verse 17).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
नासत्य
पु०
 द्वि० व० । नास्ति असत्यं यस्य नभ्राडित्यादिनापा० नञः प्रकृतिभावः । अश्विनीकुमारयोः अमरः ।“नासत्याभ्यां वयति वपुः” यजु० १९ । ८३ अश्विनीकुमारौच द्वौ नासत्यदस्रनामानौ यथाह “देवौ तस्यामजायेता-मश्विनौ भिषजां वरौ । नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वाव-श्विनाविति” हरिवं० ९ अ० । तेनास्य प्रत्येकाभिप्रायत्वे-एकवचनान्ततापि हरिवंशे तथाप्रयोगात् । निरुक्तकारस्तु६ । १३ “ताँ अध्वर उशतो यक्ष्यग्ने श्रुष्टी ८ भगं नासत्यापुरन्धिम्” इमामृचमधिकृत्य नासत्यशब्दस्य निरुक्तिभेदानाह । सत्यावेव नासत्यावित्यौर्णवाभः । सत्यस्य २ प्रणे-तारावित्याग्रायणः, नासिकाप्रभवौ वभूवतुरिति वा” ।तयोर्नासाभवत्वं च अरुणात्मजशब्दे ३५९ पृ० तृश्यम् ।
Capeller
German
ना॑सत्य
m.
 Bein. der beiden Aśvin.
Grassman
German
nā́satya, ná-asatya, a. m., 1〉 a., nicht [ná] trügerisch [asatyá], wahrhaft
2〉 in diesem Sinne im Dual gewöhnliche Bezeichnung der aśvínos. Vgl. indra-naasatya.
I. Form náasatya:
-āya 1〉 {299, 6}, wo das folgende kṣé weder dem Sinne, noch dem Versmasse entspricht, weshalb Bollensen ukṣṇé liest.
-ā [V.] 2〉 {34, 9}
{116, 2}. _{116, 10}. _{116, 11}. _{116, 13}. _{116, 14}. _{116, 16}. _{116, 17}. _{116, 19}. _{116, 20}. _{116, 22}. _{116, 23}
{117, 1}. _{117, 6}. _{117, 11}. _{117, 13}. _{117, 23}
{118, 4}. _{118, 11}
{180, 9}
{182, 4}
{183, 3}. _{183, 5}
{184, 1}. _{184, 3}. _{184, 5}
{232, 7}
{292, 7}
{333, 8}
{339, 7}
{340, 4}
{452, 1}
{490, 5}
{504, 7}. _{504, 10}
{586, 6}
{587, 4}
{588, 1}. _{588, 2}. _{588, 5}
{629, 9}. _{629, 15}
{646, 2}
{694, 1}. _{694, 9}
{710, 7}
{865, 3}
{867, 2}
{1026, 1}. _{1026, 4}. (An den Stellen {232, 7}
{629, 9}
{646, 2}
{694, 1}. _{694, 9} würde streng genommen die Messung ⏑ ‒ ⏑ ‒ erfordert werden).
-au [V.] 2〉 {182, 8}
{628, 15}.
-ā [N. A.] 2〉 {173, 4}
{504, 1}. _{504, 4}
{555, 4}
{588, 3}
{639, 16}
{899, 4}. — (Wo ⏑ ‒ ⏑ ‒ zu erwarten): {428, 2}
{625, 32}. _{625, 35}
{645, 10}. — {452, 1} (‒ ⏑ ‒ ‒).
-ābhiām 2〉 {20, 3}.
II. Form nā́satya:
-ā [V.] 2〉 {3, 3}
{34, 7}. _{34, 10}. _{34, 11}
{46, 5}
{47, 7}. _{47, 9}
{116, 4}
{310, 1}
{427, 6}
{429, 7}
{432, 1}
{491, 10}
{583, 3}
{589, 2}
{625, 23}
{628, 14}
{629, 6}
{642, 5}
{662, 4}—_{662, 6}
{850, 4}
{865, 5}
{969, 5}.
-ā [N. A.] 2〉 {288, 16}
{400, 2}
{590, 5}
{800, 3}.
-au [N. A.] 2〉 {850, 5}
{887, 15}.
-ābhyām 2〉 {116, 1}
{431, 4}.
Burnouf
French
नासत्य नासत्य
m.
 (न
असतय) au du. les deux Aśvins
[les deux Véridiques]. -- F. surn. d'Aśvinī.
Stchoupak
French
नासत्य-
m.
n.
 d'un Aśvin
du. les deux A.
a. relatif ou appartenant.
aux A.